Asbestpaniek is niet nodig, maar spoedsanering wel

Beeld ANP

Hij noemt het 'een gedegen rapport over een ernstig probleem'. Maar ronduit geschrokken is Jan Tempelman van de omvang van het aantal locaties waarop oude asbestdaken kankerverwekkende vezels naar de bodem hebben gelekt. De TNO'er Tempelman, in Nederland dé autoriteit op asbestgebied, onderstreept dat paniek niet nodig is, maar spoedsanering wel.

Gisteren lekte via Trouw een rapport van de provincies Gelderland en Overijssel uit waarin wordt berekend dat op tweehonderdduizend locaties in Nederland de bodem rond agrarische bedrijven en fabrieken 'ernstig verontreinigd' is met asbest. In de helft van de gevallen is de vervuiling zo fors dat die een direct gevaar vormt voor de volksgezondheid. Deze locaties moeten met spoed worden gesaneerd.

De grootschalige asbestverontreiniging wordt veroorzaakt door de erosie van oude asbestdaken die niet voorzien zijn van een goot. Door de weersinvloeden laten de kankerverwekkende asbestvezels los van de golfplaten, en die verdwijnen met het regenwater op en in de bodem. Rond de gebouwen met asbestdaken is de grond tot één meter van het pand en tot een diepte van tien centimeter vervuild.

Eerdere waarschuwing
Tempelman waarschuwde in 2007 al voor deze verontreiniging. In een rapport in opdracht van het toenmalig ministerie van Vrom (oa Milieu) stelde hij dat 'vrijwel alle asbestdaken en gevelplaten in Nederland matig tot ernstig zijn verweerd, en dat met het verstrijken der jaren deze erosie, en daarmee de verspreiding van asbestvezels, alleen maar zal toenemen.' Het ministerie van Vrom deed vervolgens niets met deze informatie.

Op basis van onderzoeken in Duitsland en Australië én eigen metingen van TNO, concludeerde Tempelman namelijk in dat jaar nog dat de 'actuele blootstellingsrisico's verwaarloosbaar zijn', en dat de vezels pas voor de mens gevaarlijk worden als deze op een inlooproute naar de woning, stal of auto onder de schoenzolen worden meegenomen naar een afgesloten ruimte.

Maar toen was het rapport van de Gezondheidsraad nog niet verschenen dat in 2010 concludeerde dat asbest veel gevaarlijker is dan gedacht. Volgens de Raad overlijden er jaarlijks meer dan twee keer zoveel doden door asbest dan daarvoor werd aangenomen. Niet 700, maar 1600 burgers overlijden aan longvlieskanker, dat aantoonbaar door asbest wordt veroorzaakt.

Daarop werden de normen voor asbest nog strenger, en moeten ook de redelijk voorzichtige conclusies van Tempelman uit 2007 worden herzien.

Hoe gevaarlijk is het?
Centrale vraag na het uitlekken van het rapport van de provincies Gelderland en Overijssel is, hoe gevaarlijk de 200.000 vervuilde bodemlocaties onder de asbestdaken voor de mens zijn. "Dat is een moeilijke vraag, maar wel goed te beantwoorden", zegt Tempelman. Als er een asbestvezel in de grond belandt, waar verder niemand loopt of wroet, is de kans op een asbestbesmetting nihil. "Ligt de verontreiniging op een looproute, dan is de situatie al een stuk gevaarlijker. Ook als de vezels op de grond de stal inwaaien. Maar waar je je aan vast moet houden zijn de door de overheid nieuw vastgestelde veiligheidsnormen. Die deugen. Het nieuwe onderzoek wijst uit dat 100.00 locaties vallen onder de norm 'ernstige verontreiniging', op nog eens 100.000 locaties is er sprake van 'onaanvaardbare risico's, buiten', en dat begrip betekent dat er binnen vier jaar opgeruimd moet worden."

In zo'n geval is er volgens Tempelman geen plaats voor een hernieuwde discussie over asbestgevaar in individuele gevallen. "De overschrijding van de norm betekent gewoon dat er met spoed moet worden gesaneerd." Staatssecretaris Mansveld (Milieu) maakte gisteren een verbod op asbestdaken bekend dat in 2024 ingaat. Over de vervuilde grond rept zij echter met geen woord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden