Green Deal

Ambitieuze Green Deal van Frans Timmermans roept veel weerstand op

Eurocommissaris Frans Timmermans presenteerde woensdag de tweede grote stap in de klimaatplannen van de EU. Beeld EPA

Als de plannen van de Europese Commissie voor natuur en landbouw in 2030 doorgang vinden, wacht Nederland een enorme opgave. Dat verklaart meteen de weerstand die de Green Deal, die eurocommissaris Frans Timmermans woensdag presenteerde, oproept.

Aan ambitie geen gebrek: als het aan de Europese Commissie ligt, worden de komende tien jaar drie miljard nieuwe bomen geplant in de EU, en gaat het gebruik van schadelijke pesticiden met zeker de helft terug, net als het gebruik van antibiotica bij dieren. Harde maatregelen zijn ook nodig om de voortschrijdende lucht-, water- en bodemvervuiling (met stikstof en fosfaat) tegen te gaan. Zeker 30 procent van zowel land- als zee-oppervlakte in de EU zou in 2030 een beschermde status moeten hebben. En van de landbouwgrond van de EU zou een kwart biologisch in gebruik moeten zijn – nu is dat gemiddeld voor alle lidstaten nog geen 8 procent, en voor Nederland zelfs nog minder. Volgens Timmermans zijn de maatregelen nodig om “het evenwicht te herstellen tussen menselijke activiteit en natuur”.

Met dat nobele streven zijn weinigen het oneens, maar de voorstellen om het te bereiken, maken veel kritiek los, vooral bij boeren en vissers. Visserijorganisaties zijn boos dat de Europese Commissie het aantal gebieden met vangstbeperkingen wil verdrievoudigen, maar tegelijk wel toestaat dat er op zee meer windmolens worden gebouwd. Als vissers minder mogen vangen, zouden zij ook minder inkomsten hebben en daarmee geen mogelijkheden om duurzamer te werken.

Groente op een ecologische markt in Amsterdam. Beeld Getty Images

Eén gemiddelde voor de hele EU

Diezelfde kritiek leeft bij boerenorganisatie LTO Nederland, dat de Green Deal van Timmermans ziet als “het zoveelste pakket regelgeving dat over ons uit wordt gestort”. LTO vindt het bezwaarlijk en oneerlijk dat de Europese Commissie de doelen voor 2030 uitdrukt in een gemiddelde voor de hele EU, waardoor de ene lidstaat strengere milieu-eisen kan stellen dan de andere. Daarbij moet echter aangetekend worden dat de toestand van de natuur ook verschilt per lidstaat; zo heeft Nederland het hoogste stikstofoverschot van de hele EU.

Ook op het punt van biologische landbouw scoort Nederland nu nog laag. Volgens de Europese statistieken is zo’n 3 procent van Nederlandse landbouwareaal biologisch – en in tien jaar tijd in de buurt komen van het gewenste EU-gemiddelde van 25 procent lijkt onmogelijk. Bovendien maken bioboeren zich zorgen om hun marktpositie. Nu nog verkopen zij een nicheproduct, waarvoor mensen bereid zijn meer te betalen. Blijft die bereidheid er wel als het aanbod van biologische producten straks veel groter wordt? En is er wel een markt voor 25 procent biologische producten, of kiest de consument dan nog steeds voor de 75 procent die gangbaar geproduceerd en daardoor goedkoper is?

Beeld Louman & Friso

Critici van biologische landbouw wijzen erop dat deze productiewijze een lagere gewasopbrengst per hectare geeft. Als de EU meer ‘bio’ wil en dus minder voedsel gaat produceren, zal dat leiden tot een toename van gangbare, intensieve landbouw elders in de wereld en tot meer import. Zo bezien kan het streven van de Europese Commissie een averechts effect hebben.

Niet eerder presenteerde Europa een visie waarin natuur, landbouw en voedselconsumptie als een onlosmakelijk geheel worden opgevat. Nu is het aan de EU-lidstaten om zich erover uit te spreken. De kans dat Timmermans’ voorstellen ongewijzigd werkelijkheid worden, lijkt klein.

Lees ook: 

Timmermans zet tweede grote Green Deal-stap, ‘júist vanwege corona’

De Europese Commissie presenteert een brede waaier aan voorstellen over biodiversiteit en duurzame voedselproductie. Het aandeel biologische landbouw moet in tien jaar tijd meer dan verdubbelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden