Voor het waterbestendige steenpapier hoeft geen enkele boom te sneuvelen.

Paper on the rocks

Als het aan dit bedrijf ligt, gaan we schrijven op steen, net als duizenden jaren geleden

Voor het waterbestendige steenpapier hoeft geen enkele boom te sneuvelen. Beeld Paper on the Rocks

Verpulverd steenafval uit de mijnsector wordt gemengd met een bindmiddel, en kijk: steenpapier. Een duurzaam alternatief, want er komt geen boom aan te pas en voor de productie is geen water nodig.  

Schrijven op steen? Dat deden ze duizenden jaren geleden in de grotten van Lascaux. Maar als het aan Anne Pleun van Eijsden ligt, kan dat ook gewoon op kantoor of in de klas. Dat is groener dan gewoon papier, vindt zij. Ze startte daartoe in 2015 het bedrijf Paper on the Rocks, voor notitieboekjes van steenpapier.

Het enorme waterverbruik is een van de grootste problemen van de bestaande papierindustrie, vindt Van Eijsden. “Na gebruik wordt dat water lang niet altijd gezuiverd. Papierfabrieken moeten verder altijd bij rivieren of andere waterbronnen staan, en onttrekken water dat ook gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld de landbouw.”

Dat het anders kan, werd haar in 2015 duidelijk, tijdens een reis in China. Van Eijsden werd daar gewezen op het bestaan van steenpapier, een materiaal dat ruim twintig jaar geleden in Taiwan werd uitgevonden en waarvoor geen druppel water nodig is. “Ik dacht: dit is het. En toen ben ik ook gewoon begonnen. Zonder een uitgebreid businessplan.”

Anne Pleun van Eijsden: ‘Misschien klinkt het zweverig, maar als je pen op het papier zet, dan ben je alleen met jezelf’.Beeld Paper on the rocks

Die ambitie om iets te betekenen in de wereld van de duurzaamheid, zat er eigenlijk al vroeg bij haar in. Toen ze elf jaar oud was, schreef ze met andere kinderen een boek over de toekomst. “Ik vind het eigenlijk wel grappig. Wat ik toen schreef, is waar ik nu mee bezig ben. Want ik had toen ook zoiets van: het moet beter en schoner.”

En eerlijk is eerlijk: ze had het zichzelf destijds wat gemakkelijker kunnen maken, geeft Van Eijsden toe. Toen ze Paper on the Rocks officieel startte, woonde ze in Berlijn. Van Eijsden was net moeder geworden maar wilde haar onderneming in Nederland vestigen. Ze had hier namelijk al een netwerk en kende de Nederlandse markt beter. Het was zwaar, maar Van Eijsden wilde niet opgeven. “Als mensen zeggen dat het nooit gaat lukken en dat ik nooit zo’n grote industrie kan veranderen, dan denk ik: watch me.”

Haar financiële buffer was in het begin beperkt. Wel kreeg ze al snel advies van Merijn Everaarts, de oprichter van het hippe flesjesmerk Dopper. Hij zag wel iets in de verduurzaming van de papierindustrie, wilde meedenken en stond als een mentor aan de zijlijn.

 De productie van een ton steenpapier bespaart 957 kilo CO2

Stap voor stap kon Van Eijsden de productie van notitieboekjes van steenpapier opstarten. Dit papier wordt gemaakt van verpulverd steenafval uit de mijnsector, legt ze uit. Hier wordt vervolgens het bindmiddel HDPE aan toegevoegd, een stugge plasticsoort die ook gebruikt wordt bij het maken van shampooflessen en vuilniszakken.

Het steenpapier dat zij verwerkt, is voorzien van een Cradle-to-Cradle-certificaat. Om aan dit keurmerk te kunnen voldoen, moeten leveranciers grondstoffen gebruiken die zoveel mogelijk hergebruikt kunnen worden zonder hun waarde te verliezen. Groot voordeel ten opzichte van gewoon papier is dat voor het waterbestendige steenpapier geen enkele boom hoeft te sneuvelen.

Bovendien bespaart de productie van een ton steenpapier 957 kilo CO2 ten opzichte van traditioneel papier, berekende keuringsinstituut Kiwa. Per honderd notitieboeken scheelt dat net zoveel CO2 als een autorit van ruim 150 kilometer kost, aldus gegevens van Paper on the Rocks.

Van Eijsden wil niet alleen haar producten verkopen, maar ook het belang van alternatieven voor papier aan de man brengen. “We zien dat veel mensen niet weten wat het probleem is van de papierindustrie”, zegt ze. “Als je het uitlegt, merk ik ook dat mensen denken: is daar nou óók al een probleem? Je wil iemand niet belasten door te zeggen: Alles in je leven doe je verkeerd. Dit, dit en dit moet je veranderen.” Ze lacht erom, maar slaat dan direct een serieuze toon aan: “Maar het moet natuurlijk wel aangepakt worden”.

Het belang van een duurzame papierindustrie

Inmiddels staat Van Eijsden er niet meer alleen voor. In de Amersfoortse wijk Schothorst werkt een bescheiden team van negen personen aan de missie. Ook het assortiment is gegroeid. Van Eijsden opent een notitieboekje, dit keer gemaakt van landbouwafval als plantenstengels. Waar steenpapier erg glad is, oogt dit papier meer traditioneel. Dat is een van de redenen waarom dit product aan het assortiment is toegevoegd: sommige klanten misten de vezels bij het schrijven.

Beeld Paper on the Rocks

Voor de productie van dit alternatief is wel water nodig, beaamt Van Eijsden. Dat is niet ideaal, maar het is een afweging die moest worden gemaakt. Duurzame initiatieven moeten namelijk ook werken op de markt, legt Van Eijsden uit. “Anders maak je alsnog geen impact.”

Het belang van een duurzame papierindustrie ziet ook de Triodos Sustainable Finance Foundation. De stichting investeerde 200.000 euro in Paper on the Rocks, een erg belangrijke financiële impuls voor het kleine bedrijf. Daarnaast haalde het team tijdens een crowdfundingsactie in december 290.000 euro op. Met dit geld wil het bedrijf verder internationaliseren en zijn impact vergroten door in te zetten op het ontwikkelen van producten.

Het concept van steenpapier kan bijvoorbeeld beter, vindt de oprichtster van Paper on the Rocks. Zo is er voor het bindmiddel van het papier nu nog plastic nodig. Het steenpapier is in theorie wel oneindig recyclebaar, zegt ze, maar daarvoor moet het papier bij het plastic afval worden weggegooid. “Niet in de papierbak dus.” Daarom wil het bedrijf onderzoeken of een bio-bindmiddel ook tot de opties behoort.

“Dat probleem zag ik al vanaf het begin, maar het was voor mij geen reden om te zeggen: laat het dan maar liggen. Alle nieuwe materialen en innovaties moeten ergens beginnen. Toen papier net op de markt was, had je ook geen papierrecycling”, zegt Van Eijsden. “Die ruimte wil ik alle materialen waar wij mee werken ook gunnen.”

Papier, is dat niet een aflopende zaak?

Dan is er nog een ander nadeel: de notitieboekjes worden in Nederland gedrukt en gebonden, maar het papier zelf wordt in het buitenland vervaardigd. Het steenpapier moet uit Taiwan komen. Dat kan beter. De productie zou ook in Nederland kunnen. “Er is ook hier bouwafval dat je goed schijnt te kunnen zuiveren. Dat kan je dan gebruiken als pure grondstof. En landbouwafval heb je overal.”

Beeld Paper on the Rocks

Papier, is dat niet een aflopende zaak? De wereld digitaliseert immers in een rap tempo. Maar Van Eijsden heeft zich bewust niet op de digitale markt gericht. “Ik vind schrijven namelijk heel belangrijk. Misschien klinkt het zweverig, maar als je pen op het papier zet, dan ben je alleen met jezelf. Dan heb je geen afleiding, geen blauw licht. Het werkt rustgevend en het is erg persoonlijk.”

Ze vindt het daarnaast belangrijk om deze nichemarkt eerst te bedienen, zodat duurzamere alternatieven kunnen doorsijpelen naar andere producten, zoals verpakkingen. “Toen ik begon, dacht ik altijd dat ik alles direct 100 procent onder controle wilde hebben. Maar het heeft tijd nodig. Je kunt beter met een soort roadmap in de richting van een heilige graal werken. Al denk ik dat je nooit klaar bent met doorontwikkelen.”

En de kans dat er ooit een krant van een papieralternatief zoals steenpapier op de deurmat valt? Van Eijsden is er voorstander van, maar denkt dat dit vanwege de kosten en de benodigde technieken nog wel even kan duren. “We werken daar wel naartoe”, zegt ze vastbesloten.

Lees ook:

Zo druk je met een kleinere voetafdruk

De milieu-impact van gedrukte folders, boeken en kranten is fors. Of digitaal lezen milieuvriendelijker is, is onduidelijk. Wat zeker helpt, is schoner en minder drukwerk. Het bedrijf Ecodrukkers in Nieuwkoop bewijst dat het kan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden