Alles moet anders in de Oostvaardersplassen

Een kadaver van een edelhert in de Oostvaardersplassen. Er is kritiek op de manier waarop Staatsbosbeheer omgaat met het bijvoeren van grote grazers in de winter. Beeld ANP

Het aantal grazers in de Oostvaardersplassen moet flink verminderen. Ook de inrichting van het gebied moet anders. 

Voor de winter begint mogen er nog maar 1100 grote grazers rondlopen in de Oostvaardersplassen. Daarom moeten meer dan duizend dieren weg. Niet per se om het leed van de dieren te verzachten, maar om aan de eisen van Natura2000, het Europese netwerk van beschermde natuurgebieden, te voldoen. Daarna mag de populatie zich nog maar ontwikkelen tot 1500 grazers, nu lopen er tussen de twee- en drieduizend dieren rond.

Dat is het advies van de commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Pieter van Geel (CDA) over de toekomst van de Oostvaardersplassen. Die noemde het rapport dat hij woensdag presenteerde een ‘reset’ van het gebied. “Zo kunnen we bepalen wat nou ook alweer de bedoeling was van dit natuurgebied.” 

De 160 runderen die de winter hebben overleefd mogen blijven, maar 180 paarden moeten vertrekken naar andere natuurgebieden. Er zullen 980 edelherten moeten worden afgeschoten.

Naast een vermindering van het aantal grote grazers moet de inrichting van het gebied anders: er moet meer natte grond komen waardoor er een meer geleidelijke overgang ontstaat tussen droog en moerassig gebied. Dan ontstaat er een gevarieerder en halfopen landschap, ‘zoals altijd de bedoeling was’, mede ten behoeve van de vogels. Ook moet er meer beschutting komen voor de grazers in de vorm van bos.

Mocht de populatie zodanig groeien dat er te veel dieren zijn voor het beschikbare voedsel, dan dient beheerder Staatsbosbeheer voor de winter in te grijpen met het geweer. Al kan het plafond van 1500 dieren na een aantal jaren worden bijgesteld, mits het natuurgebied dat aankan.

Staatsbos­beheer houdt zich nog even op de vlakte over het rapport. “We wachten het debat in de provincie af, tot er definitief beleid is vastgesteld”, zegt een woordvoerder.

Het enige echte stukje natuur

Het lot van de grote grazers in het gebied was slechts een deel van de onderzoeksopdracht die Van Geel kreeg. Vanwege de felle kritiek afgelopen maanden op het huidige beleid – de kuddes met rust laten en zwakke dieren afschieten – trok Van Geel een maand langer uit voor zijn rapport waarmee hij sinds september bezig was. Maar, benadrukte hij op de persconferentie: “We hebben de aantallen van de dieren daardoor niet aangepast.”

De Oostvaardersplassen zijn oorspronkelijk bedoeld als het enige stukje echte natuur in Nederland, waar natuurlijke ecologische processen de ruimte krijgen. Maar nu moet de mens toch flink ingrijpen, vindt de commissie. 

Het nieuwe beleid zou ook het maatschappelijk draagvlak moeten vergroten, maar na de publicatie van het rapport kwam er al kritiek van actievoerders, die het liefst alle grazers zien verdwijnen. De Dierenbescherming is er niet blij mee dat het gebied voor de grazers juist verkleind wordt in plaats van vergroot, de Partij voor de Dieren noemt het advies ‘dieronvriendelijk’, met name omdat er 980 herten afgeschoten moeten worden. Maar de herten vangen en verplaatsen is volgens de geraadpleegde ecologen onmogelijk. Daarvoor zijn ze te verwilderd. Bovendien, zegt commissielid Hans van der Vlist: “Je kunt ze wel verplaatsen, maar dan worden ze daar bejaagd. Dat doen we in veel meer gebieden.”

Of en hoe de provincie, die spreekt van een ‘afgewogen advies’, het advies gaat omzetten in beleid moet voor de zomer duidelijk worden.

Lees ook: 

Kat- en muisspel in de Oostvaardersplassen: 'Daar is de politie al!'

Ook nu het lente is, trekken elke dag activisten naar de Oostvaardersplassen om de grote grazers bij te voeren. 'Ik sta weleens met een kofferbak vol hooi en de klep open langs de weg. Dan komt de politie naar mij toe en kan de rest voeren.'

'Versimpel het welzijn van wilde dieren niet tot twaalf maanden overvloedig eten'

De discussie over dierenwelzijn in de Oostvaardersplassen laat zien dat de afstand van mensen tot de natuur zo is gegroeid, dat die tot uitwassen leidt, betoogt Han Olff, hoogleraar ecologie en natuurbescherming. Zoals de suggestie dat we de normen voor huisdieren op wilde soorten moeten toepassen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden