Natuurdagboek

Alleen de dikste boer wist op het Groninger Hogeland te overleven

De kwelder van de familie Sijpkens. Beeld Koos Dijksterhuis

Zaterdag was ik op de kwelder bij Hornhuizen, waar Ineke Noordhoffs boek 'Schaduwkust' gepresenteerd werd. Dat beschrijft de geschiedenis van de boeren en het landschap van de Westpolder, op het Hogeland in Noordwest-Groningen.

In Groningen konden boeren hun land dankzij het beklemrecht voor een beetje erfpacht als hun eigendom beschouwen en bewerken. Voorwaarde was dat het bedrijf een geheel bleef en niet over de erfgenamen verdeeld werd. 

Daardoor bleven de Groninger boerderijen eeuwenlang groot. Ze werden steeds groter, want boeren mochten zelf ingedijkte kwelders aan hun bezit toevoegen. Noordhoff beschrijft de geschiedenis van de Groninger kust aan de hand van de familie Sijpkens, van wie er enkelen bij de presentatie waren. Zelf stam ik af van boeren tussen Pieterburen en Uithuizen, eveneens op het Hogeland aan de Waddenzee. Ik las het boek dan ook in één ruk uit. 

Het Groninger Hogeland Beeld rv

Failliet voor de vetste jaren

Mijn voorvader was een 'dikke boer', zoals de grote Groninger boeren vroeger genoemd werden, maar wist desondanks de landbouwcrisis van eind negentiende eeuw niet te doorstaan. Hij ging failliet voordat de boeren hun vetste jaren beleefden, tevens de magere jaren voor landarbeiders. Hoewel de landbouwcrisis de genadeslag gaf, was de oorzaak van het faillissement van mijn overgrootvader zijn alcoholverslaving.

Of ik, als hij beter had geboerd, nu zelf boer was geweest, is zeer de vraag. Noordhoff beschrijft hoe zelfs de familie Sijpkens na tweehonderd jaar het familiebedrijf moet verkopen, omdat de grond zo duur is geworden dat geen erfgenaam zijn broers en zussen kan uitkopen en de fiscus kan betalen.

Sijpkens houdt alleen een stukje dijk en kwelder. Wie nog miljoenen in landbouwgrond kan investeren, moet intensief en grootschalig boeren, anders kan het niet uit. Computers regelen alles, personeel is te duur, het platteland is leeggelopen.

Maar in Hornhuizen strijken kunstenaars neer, het dorpscafé heeft een wederopstanding doorgemaakt en Anneke en Klaas Sijpkens plannen een theehuis met uitzicht over hun kwelder.

Iedere dag verwondert Koos Dijksterhuis zich over iets dat groeit of bloeit. Lees hier eerdere afleveringen van zijn Natuurdagboek. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden