Opinie

Alibi om natuur op te offeren

Beeld ANP

"De natuurorganisaties in Nederland gaan een radicaal andere koers varen. Ze worden minder afhankelijk van subsidies en willen met natuur hun eigen geld verdienen." Zo opende Trouw zaterdag een juichende berichtgeving over het resultaat van een besloten conferentie van meer dan vijftig natuurorganisaties. Woordvoerders zijn de directeuren Chris Kalden van Staatsbosbeheer en Johan van de Gronden van het Wereld Natuur Fonds.

Wat was er aan de hand? Sinds het aantreden van het kabinet-Rutte worstelt de natuurbeweging met een nieuw dilemma. Binnen het rechts-populistische denkkader is zorg voor de natuur niet langer een vanzelfsprekende publieke verantwoordelijkheid. In tegendeel. Staatssecretaris Bleker stelde alles in het werk om het rijksnatuurbeleid zo grondig mogelijk af te breken en de natuur uit te leveren aan boeren en projectontwikkelaars. Gelukkig viel het kabinet voordat de grootste schade kon worden aangericht en maakte het Lenteakkoord Blekers draconische bezuinigingen deels ongedaan, met dank aan GroenLinks, D66 en ChristenUnie.

Natuur lijkt serieuze kandidaat
Intussen is het gevaar niet geweken. PVV en CDA mogen dan voorlopig van het toneel zijn verdwenen, de ideologie van het kabinet-Rutte leeft onverminderd voort. In het neoliberale gedachtengoed moet de overheidszorg zich beperken tot enkele kerntaken als veiligheid, defensie en infrastructuur. De rest, zoals de zorg voor de natuur, kan in die opvatting even goed en zelfs beter worden overgelaten aan de markt en aan private partijen. In de lopende formatieonderhandelingen is dat beginsel voor de VVD natuurlijk opnieuw oriënterend. Het staat weliswaar haaks op de opvattingen die in de PvdA leven, maar het is wel zeker dat Samsom gedwongen zal zijn offers te brengen. De natuur lijkt daarbij een serieuze kandidaat. En dat des te meer natuurlijk als natuurorganisaties zelf voor een passend alibi zorgen.

Welnu, de onderhandelaars worden op hun wenken bediend. Aan natuur valt geld te verdienen, zo is de boodschap van de beide natuurdirecteuren. Daardoor hopen zij minder afhankelijk te worden van de grillen van de politiek. Wel benadrukken zij dat het niet de bedoeling is dat de overheid minder geld in natuur gaat steken. De extra inkomsten uit nieuwe activiteiten zijn in hun opvatting nodig voor het financieren van een ambitieus doel, het verdubbelen van de natuurwaarden in 2030.

Gebakken lucht
Hoe naïef kun je zijn! Die extra inkomsten bieden juist een gedroomd argument voor extra bezuiniging op de natuur. Zij slaan onderhandelaar Samsom de wapens uit handen om het rijksnatuurbeleid een solide financiële basis te verschaffen. Toppunt van ironie is wel dat die extra inkomsten vooralsnog gebakken lucht zijn. Ze moeten nog verdiend worden en de aangehaalde voorbeelden zijn verre van overtuigend. Er is bar weinig reden zich rijk te rekenen. De suggestie die uitgaat van het betoog van Kalden en Van de Gronden is funest en komt, strategisch gezien, ook nog eens op het slechtst denkbare moment.

De interventie van de beide directeuren versluiert bovendien het essentiële punt. Het gaat namelijk ten principale niet om het al dan niet subsidiëren van een aantal groene organisaties. De principiële vraag is wat wij in Nederland willen met ons natuurbezit, onze groene infrastructuur, met een omvang van 15 procent (!) van het nationale grondgebied, verworven in de loop van tientallen jaren met grotendeels publieke middelen.

Kerntaak van de overheid
Dit publieke bezit van onschatbare waarde is tot nog toe ontsnapt aan privatisering en deregulering. Nu steeds duidelijker wordt wat het ter zake gevoerde beleid in andere sectoren al heeft aangericht, zullen we het toch niet gaan beleven dat de politiek hier opnieuw de fout in gaat? Het idee dat zorg voor de natuur geen kerntaak zou zijn van de rijksoverheid, is volstrekt achterhaald, ook in Europese context. Juist in een zo door en door verstedelijkt en steeds verder dichtgroeiend land als Nederland moet je wel blind zijn om dat niet te zien. Het is het onmisbare groene kapitaal dat Nederland nu en in de toekomst leefbaar moet houden.

Het budget voor natuur verdient zich vele malen terug. Maar Kalden vergat te zeggen dat die baten niet of nauwelijks terugvloeien in de kas van de natuurorganisaties. Daar kan ook hij weinig aan veranderen. Het zijn immers maatschappelijke baten. En daar hoort een solide investering uit publieke middelen tegenover te staan. Dat is de basis van duurzaam beleid!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden