De Spaanse hoofdstad Madrid is gastheer van de VN-klimaatconferentie, omdat Chili de organisatie niet rond kreeg.

Reportage Klimaattop Madrid

Alarm om klimaat botst in Madrid met de dunne agenda

De Spaanse hoofdstad Madrid is gastheer van de VN-klimaatconferentie, omdat Chili de organisatie niet rond kreeg. Beeld AFP

Terwijl de klimaatzorgen groeien, gaat het bij de VN-klimaattop in Madrid om het maken van technische afspraken. Dat contrast gaf wrijving tijdens de afgelopen eerste week.

Vanuit elke hoek doemt hij op, in de gangen en zalen: een klok. Een getekend exemplaar, dat dient als logo van deze VN-klimaattop in Madrid, de Cop25. Het gestileerde uurwerk moet benadrukken dat de tijd waarin leiders de wereld nog kunnen redden opraakt. Tiktok-tiktok. ‘Tijd voor actie’, staat erbij.

Haast is geboden, zei VN-baas António Guterres. “Of willen wij herinnerd worden als de generatie die de kop in het zand stak?”, galmde zijn stem richting politiek leiders die de openingsweek bijwoonden. Guterres sloeg een toon aan die bij activisten van Extinction Rebellion niet zou misstaan. De mensheid dreigt slaapwandelend het ravijn in te lopen, waarschuwde hij. Guterres sprak over de ‘klimaatcrisis’, een term die het Europees Parlement steunt. “We zitten in een diep gat en we blijven maar graven. Binnenkort is het te diep om nog te ontsnappen.”

Daarmee verwees Guterres naar de onverminderd hoge uitstoot van broeikasgassen. Tijdens het warmdraaien op de klimaattop verscheen daarover meermaals slecht nieuws. Olie- en gasbedrijven boren tot 2024 veel nieuwe reserves aan. Dat telt op tot 148 gigaton extra CO2, vergelijkbaar met 1200 kolencentrales, becijferden zeventien milieuorganisaties. 

Verder wordt 2019 opnieuw een nieuw recordjaar voor CO2-uitstoot. Vooral groei in China en India zorgt voor wereldwijd 0,6 procent toename. De mondiale CO2-stijging is kleiner dan de laatste jaren. Maar om de opwarming te beteugelen tot bij voorkeur 1,5 graad, zoals in Parijs afgesproken, is nu al 7,6 procent daling van broeikasgasuitstoot nodig. De wereld gedraagt zich als verslaafde, zei CO2-onderzoeker Rob Jackson van de Stanford University, opsteller van de nieuwe CO2-cijfers. 

Losse eindjes afwerken

Ondertussen wijken de onderhandelaars in Madrid niet af van hun eigen agenda. In stilte, vaak in dichte hokken, broedden ze afgelopen dagen op technische detailafspraken. Dat is voorwerk, waarmee ministers die komende week invliegen de klus moeten afmaken.  De 194 landen willen losse eindjes afwerken, die bij de vorige top in Katowice (Polen) bleven liggen. Artikel 6 is het belangrijkst. Dat is een korte, maar gevoelige paragraaf uit het Parijs-akkoord. Artikel 6, in een notendop, moet regelen dat landen een deel van hun klimaatactie kunnen inkopen bij een ander land, om zo hun Parijs-doel te halen. Dat kan, als duurzame certificaten in de handel mogen.

Activisten in Madrid protesteren tegen het verhandelbaar maken van klimaatcertificaten. Beeld EPA

Klinkt simpel, maar analisten uiten in Madrid grote zorgen. Als de afspraken niet spijkerhard zijn, ligt misbruik van het systeem volgens hen op de loer, zoals gebruik van certificaten op twee plekken tegelijk. Steenkoollanden, zoals Brazilië onder president Bolsonaro, en de fossiele industrie pleiten voor de CO2-handel als onderdeel van de klimaataanpak. Achter de schermen proberen ze te zorgen dat certificaten die landen nog op de plank hebben uit het oude Kyoto-systeem, mogen gaan meetellen. Ruim aanbod zou de certificaten goedkoop maken, waardoor zowel vervuilende landen als bedrijven (neem de luchtvaart) goedkoop kunnen vergroenen, op papier.

Van de agenda afwijken

Leg artikel 6 keurig vast of anders desnoods nog níet, bepleitte het Climate Action Network (Can). Liever zou die wereldwijde milieuclub zien dat landen van hun agenda durven af te wijken, en samen meer doen. Ook nieuwe afspraken over het klaarzetten van 100 miljard dollar per jaar, van rijke voor armere landen, zou volgens Can meer dan welkom zijn. Dat is ijdele hoop, klinkt het in Madrid. Onderhandelaars hebben dat in hun agenda staan voor de volgende klimaattop, over een jaar in Glasgow. Dan zullen de landen inhoudelijk praten over hun actieplannen en extra ambitie bij ‘Parijs’. Prima volgorde, reageerde klimaatwetenschapper Rachel James van de Oxford Universiteit. Zij ziet Cop25 als kans, maar niet als ultieme reddingsboei, om het Parijs-akkoord in 2050 te halen.

Lees ook:

Verschil tussen rijk en arm zet VN-klimaattop op scherp

Maandag opende COP25, de grote VN-klimaattop in Madrid, waar 194 landen zich buigen over de grote klimaatvraagstukken. Er komen 25.000 bezoekers heen. Iedereen heeft andere verwachtingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden