Pesticiden

Agrifacts: Geen landbouwgif in Drenthe, het zijn uitlaatgassen

Het Dwingelderveld op voormalig agrarisch landbouw gebied, aangekocht door Natuurmonumenten.Beeld Hollandse Hoogte / Reyer Boxem

Er is kritiek op het onderzoek van onder meer Natuurmonumenten naar landbouwgif in Drentse natuurgebieden. Klopt niks van, zeggen fabrikant BASF en landbouw.

Het waren geen resten van bestrijdingsmiddelen die midden in Drentse natuurgebieden zijn gevonden, maar neerslag van verkeer en energieproductie. Dat zegt de stichting Agrifacts, een organisatie die rapporten en publicaties over de land- en tuinbouw in Nederland kritisch toetst.

Agrifacts reageert op het onderzoek van Natuurmonumenten en de Drentse bewonersorganisatie Meten=Weten, die afgelopen week na veld- en laboratoriumonderzoek een studie publiceerden naar bestrijdingsmiddelen in planten en in mest van schapen en runderen in acht Drentse natuurgebieden. Tot diep in natuurgebieden werden 31 chemische stoffen aangetoond die volgens hun onderzoek afkomstig zijn uit bestrijdingsmiddelen. In Drenthe worden volop lelies geteeld, waarbij veel landbouwchemicaliën worden toegepast. Bewoners zijn bezorgd over de risico’s. Natuurmonumenten en Het Drentse Landschap toonden zich geschokt over de uitkomsten en willen dat minister Schouten een landelijke studie begint.

Difenyl van vóór 2004?

Volgens Agrifacts klopt er niets van het rapport van Natuurmonumenten en Meten=Weten. De onderzoekers hebben zich ten onrechte niet de vraag gesteld wat de herkomst is van de gevonden stoffen. “Het rapport gaat uit van de veronderstelling dat de middelen afkomstig zijn uit de landbouw.” De organisatie zette eerder vraagtekens bij studies van het RIVM naar de herkomst van de stikstoflast in Nederland, de landbouw zou veel minder bijdragen aan de uitstoot dan het RIVM stelde. Agrifacts bleek uiteindelijk een rekenfout hebben gemaakt en moest die conclusie terugnemen.

Vorig jaar presenteerde Agrifacts cijfers over de stikstofuitstoot in Nederland. Op de foto Geesje Rotgers, onderzoeker bij Agrifacts en ook onderzoeksjournalist en communicatie-adviseur van de varkenshouders in Nederland. Beeld Phil Nijhuis

De stichting is van enkele van de 31 stoffen die door Natuurmonumenten en Meten=Weten in de Drentse natuur zijn gevonden de herkomst nagegaan. Een van de stoffen die het meest in de natuurgebieden werd aangetroffen, is difenyl. Volgens Agrifacts komt difenyl “in relatief grote hoeveelheden vrij bij onvolledige verbranding van minerale olie en kolen”. Uitlaatgassen van het verkeer is volgens hen voor deze stof de meest waarschijnlijke bron van herkomst.

Tot 2004 werd difenyl overigens wel gebruikt als bestrijdingsmiddel, maar Agrifacts acht “het niet aannemelijk dat de difenyl in de Drentse natuur nog uit de periode voor 2004 dateert”. Ook een andere stof zou afkomstig zijn van uitlaatgassen. De organisatie noemt het “aannemelijk dat de grootste hoeveelheid van middelen die in de Drentse natuur zijn gevonden, geen bestrijdingsmiddelen zijn”.

Consumentenproducten en giftigheid van pesticiden 

Onderzoeker Jelmer Buijs bevestigt dat twee stoffen van uitlaatgassen afkomstig kunnen zijn. “Dat heeft niemand tot dusver uitgezocht. We weten veel niet, omdat we al sinds 1950 de andere kant op hebben gekeken. Natuurmonumenten pleit niet voor niets voor onderzoek op hun terreinen. Het is het bekend spel van Agrifacts: de landbouw wijst naar industrie en verkeer.”

In Akkerwijzer, een vakblad van landbouwers, zei duurzaamheidsmanager Erik Kiers van bestrijdingsmiddelenfabrikant BASF afgelopen week dat bijna 64 procent van de stoffen die in de Drentse natuurgebieden waren gevonden niet uit de landbouw komen. Ze zouden hun herkomst hebben in consumentenproducten (zoals het antimuggenmiddel Deet en vlooienbanden voor huisdieren). 

Volgens bewonersorganisatie Meten=Weten worden ‘slechts’ vijf van de gevonden stoffen niet in de landbouw gebruikt. “De overige 26 stoffen – 84 procent – wel.” Meten=Weten bevestigt dat een klein deel van de gevonden pesticiden in Drenthe afkomstig is uit vlooienbanden, muggenspray en brandstoffen. “En het is waar dat de herkomst van de gevonden stoffen niet is onderzocht. Maar de conclusie van BASF dat bijna 64 procent niet uit de landbouw komt, is onwaar. Deze bewering is niet gebaseerd op het aantal stoffen, maar op het percentage van het gewicht van alle gevonden stoffen bij elkaar opgeteld.” Vergelijking van gewichtshoeveelheden, zoals BASF deed, zegt weinig, aldus Meten=Weten. “Het gaat om de giftigheid van pesticiden, die verschilt per stof.”

Lees ook:

Hoe landbouwgif het hart van natuurgebieden bereikt

In acht Drentse natuurgebieden zitten bestrijdingsmiddelen in planten en in mest van schapen en runderen. Natuurorganisaties zijn geschokt. Ze pleiten voor een nationaal onderzoek.

Drenthe vraagt advies van de Gezondheidsraad over landbouwgif

De provincie Drenthe wil dat de Gezondheidsraad de uitkomsten van een onderzoek naar bestrijdingsmiddelen in Drentse natuurgebieden meeneemt in eenadvies over risico’s van blootstelling aan landbouwgif. 

Bij de buren van de lelieteler daalt een nevel van pesticiden op de trampoline neer

Meten = Weten is een initiatief van burgers die bezorgd zijn over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de lelieteelt in Drenthe. Ze vroegen medeburgers bij te dragen aan een bodemonderzoek. Er was 1500 euro nodig. In korte tijd was er 7400 euro binnen. ‘Die pesticiden maken mensen onzeker.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden