Staat van het dier

Afschieten edelherten is prima, zegt 39 procent van de Nederlanders - maar geef de wolf de ruimte

De wolf moet in zijn natuurlijke gedrag niet worden belemmerd, vinden veel Nederlanders.Beeld AFP

De Raad voor Dierenaangelegenheden maakt uit een enquête op dat de Nederlander anno 2019 dierenwelzijn serieuzer is gaan nemen. En veel mensen denken dat het welzijn van dieren ook daadwerkelijk is verbeterd.

Volgens 39 procent van Nederlanders mag je hongerende edelherten best afschieten, zoals in de Oostvaardersplassen gebeurde. En wolven? Die herintreders moeten in hun natuurlijke gedrag niet worden belemmerd – ook niet als ze op schapen jagen, vindt één op de drie Nederlanders. De wolf moet alle ruimte krijgen, aldus de meerderheid: wij moeten gewoon onszelf en onze dieren tegen de nieuwkomer beschermen.

De Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA), onafhankelijk adviesorgaan voor de overheid, bestaat een kwarteeuw. Reden voor een peiling over de huidige Staat van het Dier. Iets meer dan 2000 Nederlanders tussen de 18 en 69 jaar zijn eind vorig jaar ondervraagd. Vanmiddag worden de resultaten gepresenteerd tijdens een (volgeboekt) jubileumcongres.

Goed moment

“Er is geen aanleiding voor zelfgenoegzaamheid, maar wel voor tevredenheid”, zegt Hans van Trijp, hoogleraar marketing en consumentengedrag aan de Wageningen Universiteit en lid van de RDA. “Het beeld is positiever dan je misschien zou verwachten. Maar er moet nog wel veel gebeuren.”

Een Konikpaard in de Oostvaardersplassen. ‘Geen mens windt zich op over de ratten in de Oostvaardersplassen, de opwinding gaat over de paarden.’Beeld Bram Petraeus

Volgens RDA-voorzitter Jan Staman, dierenarts en jurist en voormalig directeur van het Rathenau Instituut, is er juist nu aanleiding voor de steekproef. “De Europese richtlijn voor dierenproeven wordt tegen het licht gehouden, de Wet Dieren – met welzijnseisen voor dieren – wordt opnieuw bekeken en de minister van landbouw komt met een nieuwe visie op de agrarische wereld. Het zijn ontwikkelingen die van grote invloed zullen zijn. Dit is een goed moment voor ons om deze meting te houden.”

De uitkomst van het onderzoek valt Staman mee, zeker bij de meningen over het welzijn van productiedieren (koeien, kalveren, varkens, geiten, kippen). “Je zou denken, ook door de kritiek van onder meer de Partij voor de Dieren, dat de burger vernietigend zou oordelen, dat het imago van de dierhouderij slecht is. Dat beeld komt niet uit de steekproef. Ik denk zelfs dat het beeld van de dierhouderij op dit moment wel eens respectabeler zou kunnen zijn dan dat van bijvoorbeeld de geestelijke gezondheidszorg in Nederland.”

Dierenwelzijn

Het welzijn van dieren is onmiskenbaar verbeterd, zegt voorzitter Staman. “Ik heb, toen ik nog bij het ministerie van landbouw werkte, de jaren meegemaakt dat het helemaal niet goed zat met het dierenwelzijn in de agrarische sector. Toen was het oordeel onder burgers echt vernietigend. Dat is niet meer zo. Begin jaren tachtig was er ook forse weerstand uit de sector zelf tegen de kritiek uit de samenleving. Ik zie nu heel andere ontwikkeling.

Recent publiceerden wij als RDA rapporten over de gezondheid en het welzijn van vissen en insecten. Daar moet echt wat verbeteren. Wat mij opviel: er is geen sterveling die dat betwist. Het mierenneuken van vroeger, dat is allemaal voorbij. Ik denk dat die industriële praktijken verleden tijd zijn, agrariërs zijn veel meer verbonden met de samenleving, die zien ook dat dierenwelzijn belangrijk is.”

Van Trijp: “Dat laat onverlet dat er nog wel incidenten zijn. Daar moet je serieus op reageren. Maar je ziet dat er nu welwillendheid is bij de burger. Mensen vinden dierenwelzijn belangrijk. Ze geven het een rapportcijfer van 8,2. Ik wilde dat mijn zoon met zulke cijfers thuiskwam! We zijn over, met deze lijst.”

Ratten

“We zijn natuurlijk als mens ook wel wat selectief in onze dierenliefde”, zegt Staman. “Geen mens windt zich op over de ratten in de Oostvaardersplassen, de opwinding gaat over de paarden. Want dat is een relatiedier, daar hebben we iets mee. Dat er ratten en muizen in de Oostvaardersplassen verhongeren, zal ons worst wezen. Die zien we als plaagdieren.”

Wat kun je met zo’n peiling? Hoogleraar Van Trijp: “Ik denk dat we minder verdedigend hoeven te zijn. We zijn relevant bezig, dierenwelzijn wordt breed gedragen, hiermee kun je een weg zoeken in de dilemma’s. We hoeven niet nog veel basiswerk te doen.”

De rat wordt gezien als plaagdier.Beeld COLOURBOX

Volgens Staman en Van Trijp hebben PVV en Partij voor de Dieren een grote betekenis gehad voor de verbetering van het dierenwelzijn in Nederland. “Burgers hebben een enorme gevoeligheid voor het lijden van dieren. Ze gunnen dieren het beste. En ze weten dat het niet vanzelf gaat, maar ze hebben er ook vertrouwen in dat het goed komt. Die twee politieke partijen hebben een enorme betekenis gehad in de agendering. PVV kwam met die dierenpolitie, dat heeft echt effect gehad naar burgers toe. Het krijgt aandacht, problemen worden gesignaleerd.”

Vijf jaar later: meer vertrouwen in verbetering van dierenwelzijn?

Grazende koe in de wei. ‘Burgers gunnen dieren het beste.’Beeld ANP

Burgers hebben nog altijd een stevige afkeer van megastallen, waarin volgens zes op de tien Nederlanders (60 procent) nooit sprake kan zijn van voldoende aandacht voor de gezondheid en het welzijn van productiedieren. Maar, opvallend is wel dat in 2014 nog 77 procent van de Nederlanders megastallen afkeurde.

Vijf jaar geleden peilde de redactie Duurzaamheid & Natuur van Trouw de mening van ruim 800 Nederlanders over hun omgang met dieren. Bijna acht van de tien Nederlanders vonden toen dat het dierenwelzijn in massastallen beneden peil was.

Een soortgelijke verschuiving valt op bij een vraag over het verschil tussen mensen en dieren. Een kwart (24 procent) van de ondervraagden nu vindt mens en dier volstrekt gelijkwaardig. In 2014 was dat in de Trouw-enquête nog 34 procent (40 procent mannen en 28 procent vrouwen).

Bij de stelling dat dieren zichzelf in de natuur moeten zien te redden en dat bijvoederen in de winter verboden zou moeten worden, zegt in de steekproef van de Raad voor Dierenaangelegenheden 30 procent dat er wél moet worden bijgevoerd. In de Trouw-enquête zei 44 procent dat de mensen een zorgplicht heeft naar dieren en dat een dier in nood dus altijd moet worden geholpen.

In de Trouw-enquête reageerde tachtig procent afwijzend op de stelling van dierentuinen niet meer van deze tijd en moeten worden gesloten. Daar was 16 procent het wel mee eens. Ook in de peiling van de Raad voor Dierenaangelegenheden is 16 procent het eens met die stelling. Maar de groep die onvoorwaardelijk voor openhouden is, ligt nu veel lager: 51 procent. Een derde twijfelt nu, tegen 4 procent aarzelaars in 2014.

Lees ook:

Driekwart Nederlanders wijst megastallen af

Nederlanders hebben grote moeite met de industrialisering van het platteland, waar dieren ‘producten’ zijn die op een lopende band worden geboren. Ze wijzen daarom op grote schaal de mega-stallen af en zijn zeer kritisch over de transporten van levend vee naar het buitenland. Het Trouw-onderzoek naar de Staat van het Dier in 2014.

Dierenwelzijn: Nederland heeft boter op het hoofd

In de discussies over duurzaamheid wordt dierenwelzijn nog vaak vergeten. Met een beetje goede wil is verbetering zeker mogelijk, betoogt hoogleraar Pim Martens, in reactie op het Trouw-onderzoek naar de Staat van het Dier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden