Raad van State

Adressen van stikstofuitstoters worden openbaar

Een boer in Overijssel bemest zijn akker.  Beeld ANP / Fred Hoogervorst
Een boer in Overijssel bemest zijn akker.Beeld ANP / Fred Hoogervorst

De bedrijfsgegevens van 3500 bedrijven die toestemming kregen om extra stikstof uit te stoten, moeten bekend worden gemaakt. Natuurorganisatie MOB overweegt hun vergunning juridisch aan te vechten.

Jelle Brandsma

De adressen van 3500 bedrijven die toestemming kregen om extra stikstof uit te stoten, moeten bekend worden gemaakt. Dat besloot de Raad van State woensdag. Milieuorganisatie Mobilisation for the environment (MOB) had om de bedrijfsadressen gevraagd om te bepalen of er mogelijk bedrijven tussen zitten die veel stikstof uitstoten, zegt voorzitter Johan Vollenbroek. MOB overweegt om provincies te verzoeken een einde te maken aan deze emissies.

De milieuorganisatie noemt de toestemming, die het ministerie gaf aan de bedrijven om stikstof uit te stoten, ‘illegaal’. “Het ministerie zit te knoeien”, vindt Vollenbroek. Dat gebeurt volgens hem onder druk van de landbouwsector, met name landbouworganisatie LTO. “Op het ministerie is iets grondig mis.”

Milieubelang weegt zwaarder dan privacy

De Raad van State besloot woensdag dat de locatiegegevens en emissiegegevens van de bedrijven bij elkaar horen en binnen drie weken verstrekt moeten worden volgens de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Het ministerie van landbouw wees in deze zaak steeds op de bescherming van de privacy van boeren, maar volgens de Raad van State is openbaarheid van milieu-informatie belangrijker.

De 3500 bedrijven zijn zogeheten ‘Pas-melders’. Dat verwijst naar het Programma Aanpak Stikstof (Pas) dat geldig was tot mei 2019. Onder de Pas-regeling hoefden bedrijven bij een uitbreiding die zou leiden tot een geringe extra neerslag van stikstof in kwetsbare natuur geen vergunning aan te vragen, maar volstond een melding.

In mei 2019 sneuvelde de Pas. In een ook al door MOB aangespannen rechtszaak bepaalde de Raad van State dat de Pas in strijd was met de Europese habitatrichtlijn, die bescherming van de natuur voorschrijft. Er mag alleen een natuurvergunning worden afgegeven voor een bedrijfsuitbreiding als de uitstoot van stikstof niet stijgt. Met dit oordeel van de Raad van State verdwenen ook de Pas-meldingen van tafel, maar toenmalig minister Carola Schouten van landbouw creëerde een nieuwe regeling, waardoor deze bedrijven toch een vergunning kregen.

‘Zes miljoen kilo stikstofuitstoot’

MOB vindt die nieuwe vergunningen illegaal omdat ze toch weer leiden tot extra stikstof. Het zijn vooral boerenbedrijven, maar er zitten ook biomassacentrales tussen, weet de organisatie al. “Het gaat in totaal om zes miljoen kilo stikstofuitstoot. Dat staat gelijk aan de uitstoot van meerdere kolencentrales.”

De organisatie wil de bedrijfsadressen hebben omdat achter de neerslag van een klein beetje stikstof in de natuur vele kilometers verderop toch een grote uitstoter kan zitten. “Om daar achter te komen is het noodzakelijk eerst te weten waar bedrijven zijn gevestigd”, zegt Vollenbroek. Door rechtszaken aan te spannen probeert MOB het kabinet te dwingen zich aan de habitatrichtlijn te houden en echt werk te maken van het terugdringen van de stikstofuitstoot die schadelijk is voor de natuur.

Ruim een jaar geleden achterhaalde onderzoeksplatform Investico al de gegevens van 25 bedrijven die konden worden aangeduid als ‘piekbelasters’. Zij veroorzaken een groot deel van de neerslag van stikstof in kwetsbare natuurgebieden. De bedrijfsadressen kwamen boven water door te kijken naar de gegevens van ruim 19.000 veehouderijbedrijven, en de vergunningenregisters van provincies.

‘Dit veroorzaakt onrust onder boeren’

De uitspraak van de Raad van State voelt ‘absurd’ voor LTO Nederland. Meestal is het bedrijfsadres ook het privéadres, zegt de organisatie. “Met het coalitieakkoord ligt er al een enorme stikstofreductie in het verschiet. Waarom worden de adressen dan op straat gekwakt?”, zegt Trienke Elshof. Dat veroorzaakt onrust onder boeren, stelt zij, en daarvoor moet zo snel mogelijk een oplossing komen.

De oplossing voor de boeren ligt nu op het bord van de nieuwe ministers Henk Staghouwer (landbouw) en Christianne van der Wal (stikstof en natuur). Het ministerie van landbouw is teleurgesteld over de uitspraak van de Raad van State. Een woordvoerder zegt dat 3500 boeren en andere ondernemers nu buiten hun schuld zonder de benodigde vergunning zitten.

Vollenbroek zegt dat de 3500 bedrijven wat hem betreft een vergunning kunnen krijgen als het kabinet haast maakt het plan uit het coalitieakkoord voor het reduceren van de stikstofuitstoot in Nederland met de helft in 2030. “Daarvoor moet een geloofwaardig programma op tafel liggen met tussentijdse doelstellingen. Er moet ook een moratorium komen op de bouw van nieuwe veestallen en biomassacentrales.”

Lees ook:

Uitspraak rechtbank zet vergunningen voor nieuwe veestallen op de tocht

De rechtbank Midden-Nederland vernietigt de vergunning voor de bouw van nieuwe veestallen. Dat kan gevolgen hebben voor andere regio’s.

Door onduidelijkheid over vergunningen en regels, neemt de uitstoot van stikstof mogelijk juist toe

Natuurorganisaties proberen bij de rechter aan te tonen dat de stikstofregels nog steeds de natuur schaden en dus in strijd zijn met het Europees recht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden