null

Duurzame 100ABP Fossielvrij

ABP Fossielvrij, nummer 1 in de Duurzame 100, eist een groen pensioen. ‘Het is óns geld’

Beeld Martijn Gijsbertsen

ABP Fossielvrij verwoordt vol vuur de onvrede van de leraren, ambtenaren en agenten die geen pensioen willen dat wordt verdiend met beleggingen in viezigheid. En als pensioenfonds ABP niet luistert, gaan ze naar de rechter.

“Wie is hier ABP-deelnemer?”, roept Liset Meddens door de zaal. Voor haar, in een loods in Bilthoven, zitten tientallen mensen op een samenraapsel van oude stoelen en fauteuils. Achter haar, op een groot videoscherm, tachtig hoofden van mensen die digitaal meedoen.

Overal gaan handen omhoog. “Wow!”, zegt Meddens. “Wij zijn de actievelingen die namens zo’n drie miljoen Nederlanders, allen aangesloten bij pensioenfonds ABP, grote duurzame stappen eisen.”

Dat recht hebben de docenten, ambtenaren en politieagenten die hier bij elkaar zijn, zegt Meddens. “Het is óns pensioengeld”, zo spoort ze de zaal aan tot applaus.

De burgerbeweging ABP Fossielvrij, waarvan Liset Meddens, Marianna van der Stel en Hiske Arts de boegbeelden zijn, voert actie om de beleggingen van het grootste pensioenfonds van Europa te verduurzamen. Ze brullen op straat door megafoons, ze dienen petities in en nodigen zichzelf uit in de directiekamer van ABP.

null Beeld

Jurylid Laurie van der Burg:

“Nu twee andere pensioenfondsen uit fossiele beleggingen stappen voert ABP Fossielvrij de druk op, ook door een rechtszaak voor te bereiden. Het is een kwestie van tijd voordat ABP overstag gaat.”

Het levert nog te weinig op, vinden ze, dus zint ABP Fossielvrij nu op een rechtszaak, geïnspireerd door de zaak die Milieudefensie won van Shell, omdat dat bedrijf op ramkoers ligt met het klimaat.

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

Dat geldt voor ABP net zo, vindt ABP Fossielvrij. Het fonds belegt de ‘enorme geldpot’ van deelnemers – zo’n 500 miljard euro – deels in vervuilende projecten, waarvan eind 2020 zo’n 25 miljoen in oliereus Shell. “ABP financiert met óns pensioen de fossiele industrie”, verwoordt Meddens de boosheid onder milieubewust personeel van scholen, universiteiten, bij gemeenten, rijk, waterschappen en de politie.

Afval scheiden tot je een ons weegt

Zij kunnen thuis energie besparen en afval scheiden tot ze een ons wegen, zolang ABP grofweg 17,4 miljard euro in olie, steenkolen en aardgas belegt, weegt dat zwaar op hun CO2-voetafdruk. Dan maar overstappen naar een ander, zoals je kunt doen als je ontevreden bent met je bank of energieleverancier, dat kan niet. Een pensioen opbouwen loopt voor deze werknemers verplicht via het ABP.

“Ik wil niet dat mijn pensioengeld het klimaat verpest”, zegt Anne Hofstede (48), op de bijeenkomst in Bilthoven. Zij is voorstander van de rechtszaak, waar ABP Fossielvrij op deze septemberdag steun voor vraagt van de achterban.

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

Die steun is er, zegt de actiegroep die dit jaar op nummer 1 staat in de Duurzame 100. Uit peilingen bleek dat 65 procent van de ABP-deelnemers wil dat hun pensioengeld milieuvriendelijk wordt belegd. Zo’n 6 procent is daar expliciet tegen; die vreest dat het rendement van het pensioenfonds omlaag gaat en daarmee de pensioenuitkering.

Niet zomaar een loze kreet

“Die zorg is niet terecht”, zegt Hofstede. “Door niét duurzaam te beleggen loopt ABP juist geld mis. Dat is niet zomaar een loze kreet. Recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het rendement van het pensioenfonds hoger was geweest als er geld was geïnvesteerd in schone, in plaats van in vuile energie.”

De prijs: een ode aan de natuur

null Beeld Patrick Post
Beeld Patrick Post

ABP Fossielvrij ontving een bokaal, gemaakt door keramiekkunstenaar Edith Madou uit Deventer.

“Voor mij is de Duurzame 100 een bijzonder initiatief, dat aandacht vestigt op de waarde van de kwetsbare wereld waarin we leven en wat we zelf kunnen betekenen. Dit kunstwerk is een ode aan de natuur om ons heen, boven en onder water, die te lijden heeft onder onze manier van leven.

“Ik heb een mooie blauwe vis in een uitbundig groene omgeving geplaatst. Vissen weten hun weg weten te vinden door zich aan te passen, maar dat kan niet eindeloos.”

De zaal hangt vol kartonnen bordjes met actieleuzen. ‘Aarde boven poen’. ‘ABP stap uit Shell’. ‘Don’t be a fossil fool’. Er liggen pennen, T-shirts en stickers bedrukt met teksten die de onvrede over het gebrek aan duurzaam beleid bij ABP uitdrukken.

“Er zijn zoveel signalen dat fossiele energie foute boel is, daar moet je niet meer in willen zitten”, zegt Joost Kieviet (74), oud-politieman. Hij heeft een nare bijsmaak bij het pensioen dat hij van ABP uitgekeerd krijgt, zegt hij. Hij kwam naar Bilhoven om zijn steun te betuigen aan ABP Fossielvrij, die zich door het hele land roert. “Ook de politie moet die oproep steunen. De klimaatcrisis levert problemen op voor iedereen.”

Discussie in Bilthoven. Beeld Martijn Gijsbertsen
Discussie in Bilthoven.Beeld Martijn Gijsbertsen

Ga maar lekker buitenspelen

ABP Fossielvrij begon in 2015, in het kielzog van de Amerikaanse Fossil Free-beweging. Toen werd het, naar eigen zeggen, nog uitgelachen door ABP-bestuurders. “Eerst zeiden ze: ga lekker buitenspelen. Maar een paar jaar later zaten we aan de bestuurstafel. ABP Fossielvrij kreeg aandacht in praatprogramma’s op tv en verzamelde 10.000 handtekeningen.

Afgelopen zomer, toen deelnemers voor de zoveelste keer met spandoeken voor het ABP-hoofdkantoor demonstreerden, beklom ABP-directeur Corien Wortmann het geïmproviseerde podium. “We delen jullie zorg, maar direct uit fossiel, dat is niet de oplossing”, zei de ABP-topvrouw.

Een eerste succes dat de actiegroep mag claimen, is de belofte van het pensioenfonds om kapitaal op termijn schoner te beleggen. Plannen daarvoor komen volgend jaar. Het afstoten van belangen in zeer vervuilende steenkolen en teerzand ligt als optie op tafel. Voor zo’n afslag in de groene richting mag de voorhoede van ABP Fossielvrij zich op de borst kloppen.

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

Successen vieren doen ze ook, maar zolang er nog een grote zak geld in schadelijke energieprojecten en boskap verdwijnt, blijft de toon bescheiden. “We zijn een klein clubje, we bestaan bij de gratie van jullie betrokkenheid”, zegt Hiske Arts tegen de aanwezigen in de loods, een creatief bolwerk waar een oude badkuip dienstdoet als plantenbak.

Niet blijven steken in eindeloos gepolder

Met Liset Meddens en Marianna van der Stel vormt Arts het team van ABP Fossielvrij, dat een schakel is van een brede burgerbeweging die overal in Nederland organisaties een zwieper de duurzame kant op wil geven; van musea en scholen tot fabrieken en reclames (zie de nummer 3 in de Duurzame 100).

“Alle manieren om druk uit te oefenen om ABP, een kolos in pensioenland, uit fossiele energiebeleggingen te krijgen, helpen”, zegt Arts. Ze wil niet blijven steken in een eindeloos gepolder. De burgerbeweging vindt de tijd rijp om naar de rechter te gaan. “Niet omdat wij dat leuk vinden, maar omdat er geen tijd meer is om af te wachten.” Door ABP Fossielvrij geraadpleegde milieujuristen geven een zaak een kans.

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

In de loods lopen een paar jongeren rond. Die bouwen nog geen pensioen op, die zitten nog op school. “Klopt ja”, lacht Tobias Wolff (17), die opvalt door zijn krullenbos en stropdas. Hij is lid van Fridays for Future, de beweging van Greta Thunberg. “Het klimaat bepaalt mijn toekomst”, zegt hij. “Dus zolang ABP met een belachelijk hoog bedrag foute dingen doet, dan is het ook mijn zaak.”

Zijn ouders bouwen allebei pensioen op via het ambtenarenfonds en vinden het beleid slecht, zegt Wolff. “Heel naar…”, vat hij samen. Margriet Godijn (76) is het er helemaal mee eens. Het ABP schaadt met zijn fossiele beleggingen niet alleen zijn leden. De uitstoot van CO2 schaadt immers iedereen, zegt zij. “Het klopt niet”, vindt Godijn, lid van Grootouders van het Klimaat (nummer 47 in de Duurzame 100).

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

‘En dat, lieve mensen, gaan we in gang zetten’

Dat er verandering in de lucht hangt, daar is ABP Fossielvrij van overtuigd. Of dat nou het resultaat is van een rechtszaak (die duurt zomaar twee jaar), protestacties op straat, of druk vanuit de vakbonden die hun invloed kunnen aanwenden. “We weten dat het kán”, zegt Hiske Arts.

De week voor de bijeenkomst werd bekend dat pensioenfonds PME, van de metaalsector, voor 1,2 miljard aan vervuilende beleggingen van de hand doet. Het pensioenfonds voor horeca belooft ook te vergroenen. Een succesje van de protestactie Vies Pensioen, zegt Toon Maasen van duurzaam café De Ceuvel. Die actie werd georganiseerd door Groen Pensioen (nummer 24 in de Duurzame 100).

Klimaat en pensioen is nogal een gaap-onderwerp, maar laat het maar aan Meddens en haar club over om er een bruisend thema van te maken. “De druk moet op de ketel”, zegt ze met een bevlogenheid alsof ze een vol Arena-stadion toespreekt. “En dat, lieve mensen, gaan we samen in gang zetten.”

De verhalen achter alle Duurzame 100-initiatieven, filmpjes, info, een podcast en een klimaatzelftest vindt u hier.

Lees ook:

Wetenschappers: ABP moet niet langer beleggen in bedrijven die zorgen voor ontbossing van het Amazonegebied

Het grootste pensioenfonds van Nederland ligt onder vuur van hoogleraren, onderzoekers en docenten. Het belegt volgens hen te veel geld in ‘vuile’ bedrijven, in de Braziliaanse vleesindustrie en de fossiele sector.

Geïnspireerd door Urgenda en het Shell-vonnis bereiden activisten nu ook een klimaatzaak voor tegen ABP

Klimaatactivisten mikken nu ook op een rechtszaak om een pensioenfonds tot duurzaamheid te dwingen. Zij richten hun pijlen op ABP, vanwege diens grootschalige belegging in fossiele energie. De zaak die Milieudefensie won tegen Shell geldt als inspiratiebron.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden