Aan de hand van zijn TomTom vliegt de mot richting vakantiebestemming

Een Bogong mot.Beeld NSW

Heeft een mot een interne TomTom? Wetenschappers manipuleerden het magneetveld van de aarde om dat uit te vogelen. 

Elk voorjaar ontvluchten miljarden motten de Zuid-Australische hitte. Ze trekken meer dan duizend kilometer naar het zuiden, op zoek naar hooggelegen grotten in de Australische Alpen. Daar overzomeren ze, om aan het begin van de herfst de terugtocht te aanvaarden. Terug op hun geboortegronden paren ze, leggen eitjes en sterven.

Hoe doen ze dat? Hoe vindt het beestje, de Bogong mot, zo trefzeker een bestemming waar het nog nooit is geweest? Wetenschappers vermoedden altijd dat de sterren de motten de weg wezen – de beestjes hebben aan weinig licht voldoende – maar er waren ook aanwijzingen dat ze gebruik maakten van het magneetveld van de aarde.

Om dat laatste te testen vingen biologen een zwerm motten die juist op weg waren naar de bergen. De motjes werden vastgeprikt en opgehangen in een soort vluchtsimulator, eigenlijk niet meer dan een cilindrische bak waar de motten in vlogen. De rand van de bak moest de horizon voorstellen terwijl onder hen het landschap ‘voorbijtrok’. Het staafje waar het motje aan hing, gaf zijn koers aan.

Op die rand hadden de biologen een horizontale lijn getrokken, met één punt: de ‘berg’ waar de motten heen wilden. Die berg konden ze verplaatsen, maar met grote magneten konden ze ook het aardmagnetisch veld manipuleren. Ze konden de motten de indruk geven dat het magnetisch noorden ineens in het zuiden lag.

Lees verder na onderstaande video.

Motten ervaren magneetvelden

De berg was voor de mot het belangrijkste oriëntatiepunt. Zolang die berg maar ongeveer in het zuiden lag, vlogen de motten er op af. Maar zodra de richtingaanwijzingen van berg en magneetveld te tegenstrijdig werden, wisten de motten het niet meer en raakten ze gedesoriënteerd. Dat bewijst dat ze dat magneetveld ervaren, schrijven de biologen in Current Biology. 

Het viel ze op dat de motten niet meteen van slag raakten door een verdraaid magneetveld. Het duurde een paar minuten eer de tegenstrijdigheid tot het mottenbrein was doorgedrongen. Vermoedelijk vliegen ze niet constant op hun kompas, speculeren de biologen, maar gebruiken ze dezelfde strategie als wij mensen. 

Als wij in de wildernis op onszelf zijn aangewezen, kijken we op ons kompas om de richting te bepalen en zoeken een oriëntatiepunt in het landschap – een bergtop of een markante boom. Dan lopen we erheen om daar opnieuw het kompas te raadplegen. Zo vinden de motten iedere lente weer hun grot in de bergen. De vraag is alleen: waar dragen zij hun kompas?

Lees ook:

De mot is een kleurige schoonheid

Er zit een vlindertje in de lampenkap. Een piepkleine vlinder, een zogenoemde micro. Zo geliefd als vlinders zijn, zo verafschuwd worden motten

Bij het sanitairgebouwtje treft men de campingmot

De vakantie is begonnen. De krant is dunner, de files zijn korter en scholen staan leeg. Onze landgenoten zijn als trekvogels naar het zuiden gegaan, met caravan of camper, tent of slechts een rugzak. Het is, voor wie van rust houdt, de beste tijd om in eigen land te verblijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden