Groene encyclopedie

2020 wordt het jaar van treintrots en de leasefiets

Beeld Sander Soewargana

Grote en vaak gevoelige kwesties over duurzaamheid en natuur liggen ook dit jaar weer op tafel. Deze nieuwe woorden gaan we daarbij straks veelvuldig horen.

Leasefiets

Voor een paar euro per maand door de buitenlucht trappen naar het werk, in plaats van in een ronkende file staan. Gezond, milieuvriendelijk en nagenoeg uitstootvrij. Het kan dankzij de nieuwe leasefietsregeling die op 1 januari is ingegaan. Bedrijven kunnen hun werknemers nu een belastingtechnisch aantrekkelijke elektrische fiets bieden. De bijtelling is slechts 7 procent van de aanschafwaarde. Dat betekent dat een fiets van 2000 euro tussen de 4 en 6 euro per maand kost.

Net als met de lease-auto neemt het leasebedrijf zorgen uit handen zoals onderhoud en verzekering. Grote fietsproducenten zoals Accel en Gazelle zijn voorbereid, hebben een lease-poot opgezet en verwachten een gouden 2020. Grote aanbieder van lease-auto’s LeasePlan Nederland heeft een verbond gesloten met IBG, het moederbedrijf van fietsenwinkel.nl. Volgens IBG forenst op dit moment 4 procent van de mensen die tot 50 kilometer van hun werk wonen met de elektrische fiets.

Nu zien of de regeling aanslaat en de zakelijke leasefiets ook daadwerkelijk de auto gaat vervangen. Addertje onder het gras volgens de ANWB: de fietser raakt wel zijn reiskostenvergoeding kwijt. De wielrijdersbond geeft rekenvoorbeelden voor wie het huren van een fiets gunstig is en de Fietsersbond biedt een rekentool op de site. Bedrijven die hun werknemers niet gelijk het hele jaar de auto uit willen jagen kunnen nog een beroep doen op een combi: ze mogen tegelijk een lease-auto en een leasefiets aanbieden. Kan de werknemer ’s ochtends eerst even op buienradar kijken voor hij weggaat.

Beeld Sander Soewargana

Biodiversiteitstop

Uitgesproken slecht nieuws was het, afgelopen jaar over de biodiversiteit. De natuur staat wereldwijd onder zeer grote druk. Leefgebieden, ecosystemen en soorten verdwijnen of verslechteren in een tempo dat de mens nog niet eerder meemaakte. 1 miljoen soorten worden met uitsterven bedreigd. De boodschap kwam uit het IPBES-rapport, een soort klimaatrapport voor de biodiversiteit. Honderdvijftig wetenschappers uit vijftig landen werkten eraan mee.

Het gaat hier niet alleen om het zondagse wandelingetje in het bos dat op het spel staat, zelfs niet om de koraalriffen en andere natuurschoonheden. De natuur is het fundament van het menselijk bestaan, stellen de wetenschappers. De economie, voedselzekerheid, gezondheid en kwaliteit van leven zijn direct afhankelijk van natuur, milieu en gezonde ecosystemen. Temidden van dit alarm gaf het rapport ook hoop: het is nog niet te laat om er wat aan te doen.

Dat moet dit jaar gebeuren, als in het najaar de mondiale biodiversiteit-top plaatsvindt in China. Hier moeten afspraken uit komen, zoals eerder voor het klimaat is gebeurd in Parijs. Het VN-Biodiversiteitverdrag staat op de agenda. Het woord biodiversiteit-top, hoewel minder krachtig uit te spreken, zou volgens de IPBES-auteurs net zo gemeengoed moeten worden als klimaattop. De bijeenkomst in China kan gelijk dienen als opmaat voor de volgende klimaattop, eind 2020, waar landen echt moeten laten zien wat ze doen om opwarming tegen te gaan. Veel mogelijke oplossingen dienen namelijk beide doelen. Grootschalig natuurherstel is ook goed voor het klimaat.

Beeld Sander Soewargana

Treintrots

Zo 2019, al die schaamtes. Het heeft het tot Woord van 2019 geschopt, volgens Onze Taal; ‘-schaamte’. Denk op de plaats van het streepje allerlei milieuvervuilende activiteiten. Vliegen, vlees eten, dat soort dingen. Maar in 2020 is het tijd voor de positieve variant:

‘-trots’. Op de plek van het streepje staat vooralsnog vooral het woord trein. Wie ‘vegantrots’ googelt, belandt op sites voor mannen T-shirts, al kent Twitter wel de Engelse variant, #veganproud.

Treintrots bekt lekker en heeft het in zich om een opmars te maken. De discussie over korte vliegreizen in Europa neemt toe. Een derde van de vluchten vanaf Nederlandse luchthavens gaat naar bestemmingen niet verder dan 750 kilometer, zo rekende ingenieursbureau Royal Haskoning onlangs voor. Zelfs voor de vlieg- en reisindustrie is het soms te gortig. Reisorganisatie Tui schrapt komende herfst de vluchten naar Parijs. KLM en de NS kondigden afgelopen najaar aan te gaan samenwerken. Om te beginnen gaat de bestemming Brussel eruit bij de KLM.

Vanaf het voorjaar is zonder overstappen heen en terug naar Londen te sporen en eind van het jaar keert de nachttrein naar Oostenrijk terug. Wie ‘treintrots’ naar verdere bestemmingen in Europa wil moet zich vaak nog wel door een woud aan sites, dienstregelingen en soorten kaartjes heen worstelen. Alleen dat al levert een mooi reisverhaal op.

Beeld Sander Soewargana

Green Deal

Europa heeft er één, in de VS wordt eraan gewerkt. En er zijn talloze kleinere green dealtjes. Het zijn groene overeenkomsten – klinkt niet soepel dus ook in Nederland zijn het Engelse ‘green deals’ – die de economie en de samenleving duurzamer moeten maken. De verse voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, en onze eigen klimaatcommissaris Frans Timmermans lanceerden nog net in 2019 de meest vergaande variant ervan.

De Green Deal voor de Europese Unie zou op alle beleidsterreinen zijn invloed moeten hebben. Simpel gesteld: geen euro of maatregel gaat meer de deur uit zonder dat de klimaatbestendigheid ervan is vastgesteld. En er moeten flinke bedragen in groene innovaties en investeringen gestoken worden. De Green Deal is Europa’s ‘man-op-de-maan-moment’, wekte Von der Leyen grote verwachtingen.

De ambities reiken verder dan de Europese Unie alleen. De gewilde groene groei van de economie in de EU moet laten zien hoe het elders ook kan: leven in welvaart zonder de planeet aan te tasten. Het plan moet nog wel even ingevuld worden. Reden waarom de woorden ‘green deal’ regelmatig zullen vallen dit jaar. In de zomer wil de Europese Commissie laten zien hoe de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 50 tot 55 procent kan dalen.

In de VS wordt gewerkt aan de Green New Deal, refererend aan de New Deal uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Grootste pleitbezorger op dit moment is het Democratische congreslid Alexandria Ocasio-Cortez. Zij wil voorstellen voor groene investeringen, zoals in de energiesector, door het congres loodsen.

In Nederland zijn de woorden ‘green deal’ al op allerlei kleinere overeenkomsten geplakt. Laatste loot aan deze stam is de vorige maand beklonken Green Deal Autodelen II, bezegeld met de handtekening van een groot autoverhuurbedrijf en de handdruk van de minister van wonen en milieu.

Beeld Sander Soewargana

Klimaatrechtvaardigheid

Al die deals en maatregelen om klimaat en natuur te redden, hebben natuurlijk financiële gevolgen. Daarbij is het zaak het zo te doen dat de zwaarste schouders de zwaarste lasten dragen. Onderdeel van de Europese groene plannen is daarom ook het tegengaan van toenemende ongelijkheid. Dus dat vervuilende bedrijven niet evenveel betalen als de gewone man of vrouw.

Die zorg is groeiende. Volgens recent onderzoek van bureau Ecorys in opdracht van Milieudefensie zullen in 2030 1,5 miljoen huishoudens in Nederland moeite hebben met het betalen van hun kosten voor gas en elektra. Dat is tweemaal zoveel als nu. Eenzelfde probleem kan zich voordoen als de overheid klimaatbelastende consumptie, zoals vlees, extra gaat belasten.

Op zichzelf is dat allemaal te repareren via belastingen. Er zijn allerlei uitgaven die voor lage inkomens harder aankomen, zoals de zorgverzekering, en daarom voorzien worden van bijvoorbeeld een toeslag. Maar dat gaat niet vanzelf en nu dit beleid ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd, zoals woonwijken van het gas loskoppelen, zal klimaatrechtvaardigheid hier op de agenda komen.

Het begrip wijst ook naar ongelijkheden buiten de Nederlandse grenzen. Klimaatverandering treft arme gebieden en minder welvarende groepen elders in de wereld doorgaans harder dan de rijkere landen en mensen. Tegelijk hebben de getroffenen het minst bijgedragen aan de opwarming tot nog toe. Rijke landen hebben beloofd armere te steunen met overschakeling naar schone productiemethoden maar, zo bleek op de laatste klimaattop in Madrid, die toezeggingen zijn nog niet allemaal in daden omgezet.

Lees ook:

De mens vernietigt de natuur harder dan ooit, maar hij kan zijn leven nog beteren

‘De ecosystemen waarvan wij en alle andere soorten afhankelijk zijn, gaan harder achteruit dan ooit. We ondergraven de fundamenten van onze economie, ons voortbestaan, voedselveiligheid, gezondheid en kwaliteit van leven wereldwijd.’ Dat concludeert Sir Robert Watson na een week vergaderen in Parijs.

Frans Timmermans wil alle EU-besluiten onder de klimaatloep houden

EU-kopstukken Von der Leyen en Timmermans hebben hun ‘groene deal’ gepresenteerd. De eerste test is meteen al, als de regeringsleiders zich erover buigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden