Brandganzen vliegen boven de Oostvaardersplassen.

Natuurherstel

Weer meer grote wilde dieren in Europa

Brandganzen vliegen boven de Oostvaardersplassen.Beeld Trouw, Jörgen Caris

Meer brandganzen, meer zeearenden, de bruine beer, wolf en vale gier. Ze winnen terrein terug in Europa.

Rob Buiter

De wisent heeft zijn leefgebied in Europa sinds 1971 maar liefst vier keer vergroot; de bever zelfs acht keer. Het aantal brandganzen is in die periode met zelfs een factor vijftig toegenomen. Dat schrijven onderzoekers van de Zoological Sciety of London, Birdlife International en de European Bird Census in een rapport dat dinsdag in Cambridge wordt gepresenteerd.

Het rapport Terugkeer van wilde dieren in Europa is geschreven in opdracht van Rewilding Europe, een organisatie die zich sterk maakt voor natuurherstel en de terugkeer van vooral de grotere, aansprekende diersoorten. Het rapport beschrijft naast de succesverhalen van bever, wisent en brandgans ook stijgende lijnen in Europa voor zeearend, bruine beer, bultrug, wolf, vale gier, grote zilverreiger en kroeskoppelikaan.

“Het rapport biedt in totaal vijftig mooie voorbeelden van de veerkracht van de natuur”, zegt Frans Schepers, directeur van Rewilding Europe. “Natuurlijk, over de hele linie gaat de biodiversiteit in Europa nog steeds achteruit. We willen met dit rapport dan ook zeker geen mooi weer spelen of de problemen bagatelliseren. Maar alle positieve voorbeelden, zoals ook de visarend die sinds kort weer in ons land broedt, laten zien dat herstel mogelijk is.”

Te succesvol?

De voorbeelden uit het rapport zijn niet alleen bedoeld ter lering voor natuurbeschermers, maar ook om het publiek te enthousiasmeren, zegt Schepers, al moet hij erkennen dat dat met erg succesvolle soorten soms lastig is. “De bever is inmiddels al zó succesvol, dat er in Limburg alweer een tijdje over overlast wordt gepraat”, erkent Schepers.

Ook het recente succes van de wolf wordt lang niet door iedereen met gejuich ontvangen. “Maar die verhalen moeten we vooral in het juiste perspectief blijven zien”, vindt hij. “Bij de lancering van zijn recente bioscoopfilm WOLF, benadrukte cineast Cees van Kempen terecht dat de economische schade die wolven aanrichten een minuscule fractie is van de bedragen die uitgekeerd worden voor schade door bijvoorbeeld mezen in boomgaarden. Volgens mij moeten we dus vooral trots en blij zijn dat er nu een beginnetje van herstel is van natuur die in eeuwen achteruit is gegaan.”

Het rapport beschrijft vooral de successen, terwijl er natuurlijk ook dompers bestaan. Zo wordt in ons land als vele jaren tevergeefs geprobeerd om – op last van ‘Brussel’ – het korhoen terug te krijgen op de Sallandse Heuvelrug. Maar de voortdurende introducties van vogels die eerst in Scandinavië zijn gevangen, blijven vooralsnog zonder succes.

Verbeteren leefgebied

“En dat is ook niet zo verbazend”, reageert Ruud van Beusekom van Vogelbescherming Nederland. “Er wordt door de betrokken terreinbeheerders weliswaar keihard gewerkt aan het verbeteren van het leefgebied, maar dat is nu nog steeds niet op orde.” De Scandinavische vogels blijken in Overijssel steeds geen kuikens groot te kunnen krijgen, waarschijnlijk bij gebrek aan voldoende insecten voor de jonge vogels.

De successen die in het Rewilding-rapport worden genoemd, zijn inderdaad bemoedigend, beaamt Van Beusekom. “Ze laten zien dat bescherming werkt. De stijgende aantallen overwinterende brandganzen in ons land en de toename van de zeearenden is te danken aan het stoppen van de jacht en bescherming van broedgebieden. In die zin zijn de successen in dit rapport deels ook een pluim op de hoed van Europa. Natura 2000 als instrument om natuur te beschermen werkt.”

Toch staat Vogelbescherming Nederland kritisch tegenover het herintroduceren van diersoorten in hun voormalige leefgebieden. “Zet vooral in op grootschalig herstel van leefgebieden, dan komen de bijbehorende soorten als het goed is vanzelf. Alleen als dat onmogelijk is, omdat soorten het gebied niet spontaan kunnen bereiken, zoals in het geval van het korhoen, is herintroductie een optie”, vindt Van Beusekom. “Maar het begint echt met het spreiden van het bedje.”

“Herintroducties zijn ook zeker niet de eerste keus”, reageert Schepers. “Van de vijftig successen uit dit rapport is het merendeel spontaan teruggekeerd. We willen vooral laten zien dat natuur kan terugveren wanneer we de druk van het systeem halen. Wanneer we bijvoorbeeld het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw effectief zouden kunnen verminderen, zou de lijst met succesverhalen nog veel langer kunnen worden.”

Lees ook:

Hoe slaapt de gans als het nooit nacht is?

Ganzen slapen minder in de buurt van gebieden met veel kunstlicht, ontdekte de Groningse bioloog Sjoerd van Hasselt. Ze lijken er beter tegen te kunnen dan mensen.

Voor het eerst zijn in Nederland buiten de Veluwe drie wolvenwelpjes geboren

Drie wolvenwelpen zijn onlangs in Nederland geboren, en nu eens niet op de Veluwe. Er zijn nu zeker drie roedels in Nederland, met samen ten minste 13 welpen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden