AnalyseStikstof

Wat moet de LTO met het stikstofrapport van Remkes? Dat weten de leden ook niet zeker

LTO-bestuurders Sjaak van der Tak (rechts) en Trienke Elshof tijdens de persconferentie van vorige week, toen de boerenorganisatie een eerste reactie gaf op het rapport van stikstofcrisismanager Johan Remkes. Beeld ANP
LTO-bestuurders Sjaak van der Tak (rechts) en Trienke Elshof tijdens de persconferentie van vorige week, toen de boerenorganisatie een eerste reactie gaf op het rapport van stikstofcrisismanager Johan Remkes.Beeld ANP

De stikstofvoorstellen van Johan Remkes krijgen een 5,8 als rapportcijfer van de leden van boerenorganisatie LTO. Een duidelijk mandaat levert de ledenraadpleging daarmee niet op. Met een kleine 2500 invullers is de respons matig.

Lukas van der Storm

Het was een even logische als slimme zet voor een grote ledenorganisatie die worstelt met de actualiteit: een ledenraadpleging. Want wat moest LTO, nog altijd belangenbehartiger voor zo’n 30.000 boeren, nou precies vinden van het verhaal van stikstofcrisismanager Johan Remkes?

Enerzijds gaf het VVD-kopstuk in zijn rapport ruimschoots aandacht aan de pijn van het platteland. Aan de krassen op de boerenziel die zwalkend beleid en steeds weer veranderende regels hadden achtergelaten. Bovendien, zo benadrukte Remkes, zou de politiek verder moeten kijken dan alleen stikstof. De algehele staat van de natuur, maar óók de positie van de boer in Nederland, behoeven net zo goed aandacht.

Anderzijds maakte Remkes duidelijk dat ook hij niet aan nieuwe krassen op de boerenziel ontkomt. Hij pleit ervoor zo’n 500 à 600 bedrijven met een grote stikstofinvloed (piekbelasters) snel aan banden te leggen; een harde ingreep maar eentje die volgens hem tot de minste littekens leidt. Daarnaast gaf hij een aanzet tot een nieuwe reconstructie van agrarisch Nederland, waarbij intensieve landbouw mogelijk blijft in gebieden ver van de natuur. Dichtbij beschermde gebieden is dat anders: daar is dan vooral nog extensieve en kleinschalige landbouw mogelijk. En soms zelfs dat niet.

Resultaten laten zich raden

Uit dat verhaal vol plussen en minnen distilleerde LTO twaalf vragen. De 30.000 LTO-leden mochten daaraan tijdens een online ledenconsultatie een rapportcijfer verbinden. Wat er gebeurde, laat zich raden. Remkes’ pleidooi om breder te kijken dan alleen stikstof kon op een ruime voldoende rekenen (een 6,7). Het plan om piekbelasters uit te kopen – of in elk geval hun uitstoot flink terug te brengen – kreeg een onvoldoende (een 5,1). Het reconstructieplan scoorde met een 4,6 nog lager.

De gemiddelde slotsom is een mager zesje: een 5,8, om precies te zijn. Hoe die beoordeling tot stand is gekomen, is niet precies bekend. LTO wil ‘niet de hele dataset naar buiten brengen’. Daardoor blijft onduidelijk of er veel enen en tienen zijn uitgedeeld, of juist meer vijven en zessen. Al geeft een LTO-woordvoerder aan dat het met de interne polarisatie meevalt. De meeste leden gaven gematigde cijfers. Alleen bij de piekbelasters-vraag kozen leden sterker voor de extremen.

Geen duidelijk signaal

Met een overtuigende voldoende had het LTO-bestuur met een mandaat van de sector aan kunnen schuiven aan de overlegtafel. Pijnlijke maatregelen waren dan tot op zekere hoogte uit te leggen geweest. Ook als radicalere boerenclubs voor nieuw protest zouden kiezen.

Bij een dikke onvoldoende had LTO kunnen stellen dat de achterban de leidraad voor de stikstofaanpak in meerderheid niet slikt. Dan had LTO kunnen schermen met een duidelijk ‘nee’ vanuit de achterban. En lag er juist een mandaat om zelf mede tot hernieuwd protest over te gaan.

Maar met een mager zesje overheerst geen van beide smaken. Zeker omdat de respons met een kleine 2500 reacties op ongeveer 30.000 leden niet erg meeviel. Dat de rapportcijfers op onderdelen van het rapport verschillen, doet daarbij nauwelijks ter zake. Het ligt voor de hand dat onderdelen die boeren het meest door de ziel snijden op de laagste cijfers kunnen rekenen. Bovendien begon Remkes zijn lijst van aanbevelingen met een veelbetekenende opmerking. “Ik benadruk dat dit voorstel in samenhang beschouwd moet worden. Het is niet verstandig om alleen ‘prettige’ aanbevelingen over te nemen.”

Al met al lijkt de centrale vraag in de LTO-enquête ‘wat moeten we hier nu mee?’ te zijn geweest. De leden hebben die beantwoord met ‘dat weten we ook niet precies’. Een boodschap die het kabinet, dat vrijdag met een reactie op Remkes komt, dus ook makkelijk naast zich neer kan leggen.

Boeren uitgekocht

De provincie Gelderland heeft sinds 2021 voor 60 miljoen euro dertien agrarische bedrijven opgekocht. Daarmee is de uitstoot van stikstof volgens de provincie met bijna 60.000 kilo verminderd. De boeren hebben zich vrijwillig laten uitkopen. Gelderland begon enkele jaren geleden al met stikstofplannen. Behalve het uitkopen van boerenbedrijven kunnen agrariërs ook een beroep doen op subsidie voor innovaties om de uitstoot naar beneden te brengen. De provincie wil eind volgend jaar met zo’n regeling komen voor de industrie.

Lees ook:

Uitkopen piekbelasters geen goede, maar een noodzakelijke oplossing, aldus een bezwaarde Remkes

Het kabinet zou binnen één jaar de 500 à 600 bedrijven met de grootste stikstofinvloed op de natuur moeten laten stoppen. Alleen zo is de juridische impasse op korte termijn te doorbreken, concludeert stikstofcrisismanager Johan Remkes.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden