CO2-uitstoot

Waarom bedrijven, ondanks de klimaatdoelen, nog volop blijven vliegen

null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

Hoe kan het dat bedrijven nog steeds intensief gebruikmaken van het vliegtuig, terwijl ze weten dat het anders moet en anders kan?

Ella Santhagens

De covidpandemie zorgde niet alleen voor lege straten, dichte winkels en stille steden, het was ook een stuk rustiger in de lucht. Door de reisbeperkingen werden vluchten massaal gecanceld, waaronder veel internationale zakenreizen. In 2019 maakten bijna één miljoen Nederlanders in totaal 3,7 miljoen zakelijke vliegreizen. Vanaf 2020 nam dat, door de pandemie, met zo’n 80 procent af. Online vergaderen werd al snel het nieuwe normaal en is in sommige sectoren niet meer weg te denken. Een hoopvolle ontwikkeling: zien bedrijven door dit online werkalternatief in dat ze kunnen minderen in hun milieuvervuilende vluchten?

Dat valt tegen. Uit onderzoek van de Europese milieukoepel Transport & Environment (T&E) bleek vorige week dat het merendeel van de 231 onderzochte Europese en Amerikaanse bedrijven niet serieus bezig is, of er niet naar streeft om minder te vliegen. Zo kregen ook negen van de elf Nederlandse bedrijven een slechte score, onder andere Ahold, Shell en Heineken. Dat is opvallend nu blijkt dat het vliegverkeer niet altijd noodzakelijk is. Maar ook omdat de CO2-uitstoot 49 procent minder moet zijn ten opzichte van 1990.

Dat het slecht gesteld is met de vermindering van het zakelijke vliegverkeer, erkent Hugo Houppermans, directeur van de Coalitie Anders Reizen. “Veel bedrijven hebben geen goed internationaal reis- of vliegbeleid”, zegt hij. Anders Reizen is een coalitie van zeventig grote organisaties met een vertegenwoordiging van 550.000 medewerkers. Zij zetten in op halvering van de CO2-uitstoot van zakelijk reizen in 2030 ten opzichte van 2016. Houppermans: “Om überhaupt een reis- of vliegbeleid te maken binnen een organisatie moet je weten waar je het over hebt: hoeveel en waar wordt naartoe gevlogen? Zijn er alternatieven? En kunnen we dezelfde bewegingen met minder CO2-uitstoot verrichten?”

Verdiep je in de cijfers

Die gegevens ontbreken vaak, waardoor bedrijven daar nauwelijks zicht op hebben. “Verdiep je nou eens eerst in je cijfers, adviseer ik dan. Ik had laatst bijvoorbeeld contact met een bedrijf dat recent in zijn vliegcijfers was gedoken. Toen werd duidelijk dat 40 procent van hun zakenreisjes in een straal van 500 kilometer werd gevlogen, bijvoorbeeld naar Parijs en Londen. En dat terwijl dat bedrijf onwijs duurzaam toetreedt naar de buitenwereld. Zij realiseerden zich hierdoor dat er een nieuw vliegbeleid moet komen, zodat ze niet meer standaard het vliegtuig nemen.”

Maar met enkel een nieuw beleid is het probleem nog niet verholpen. “Als je het nieuwe beleid hebt doorgevoerd, krijg je te maken met een travelmanagementbureau: het merendeel van die grote bedrijven heeft zo’n bureau ingehuurd om hun zaken te regelen”, weet Houppermans. “Als jij vervolgens als medewerker in hun boekingssysteem komt, dan staat de trein daar in de meeste gevallen niet in. In plaats daarvan krijgt de medewerker verschillende (vlieg)opties te zien. Het eerste wat bovenaan zou moeten staan is de trein. Daarna de duurzaamste vlucht.”

Hierdoor moeten de medewerkers, als ze duurzaam willen vliegen, zelf hun opties filteren. “Al die vliegmaatschappijen geven de gemiddelde CO2-uitstoot per vlucht aan. Maar aan die gemiddelde uitstoot heb je niets.” Medewerkers moeten in één oogopslag kunnen zien welke vluchten het duurzaamst zijn, concludeert Houppermans.

Treinverbindingen nog niet optimaal

In de vliegwijzer van de Anders Reizen Coalitie – een overzicht van maatregelen voor duurzaam vliegen – staat dat 700 km de grens is: valt de locatie daar binnen, wordt aangeraden de trein pakken. “Daar zit voor ons dan ook de meeste toekomst in”, zegt Houppermans. “Wij willen samenwerken met de spoorwegmaatschappijen en de overheid om te kijken wat de mogelijkheden zijn.” Het is van belang om dit goed af te stemmen, omdat sommige treinverbindingen nog niet optimaal zijn door lange overstaptijden of geen directe verbindingen. Hierdoor zijn mensen eerder geneigd om het vliegtuig te pakken, en dat wil de Anders Reizen Coalitie juist voorkomen. Maar in de praktijk blijkt dat een lastige opgave.

“Wij willen dat er meer verbindingen komen naar bepaalde bestemmingen om aan bedrijven te laten zien dat er meer opties zijn dan het vliegtuig. Maar de NS wil eerst de zekerheid dat die ritten geboekt worden, anders draaien zij verlies.”

“Het is een soort kip-ei-situatie,” zucht hij. “Wat komt er eerder? Het hoeft niet gelijk morgen: maar als we nu kunnen afspreken dat we over twee jaar een dienstregeling hebben met vijf treinen per dag, bijvoorbeeld naar Londen. Dan kunnen bedrijven dat nu opnemen in hun reisbeleid en daaraan wennen. Maar als bedrijven zien dat er geen verbindingen zijn, dan springen zij de trein niet in, en dan blijft NS ook wachten.”

Perspectief schetsen en aanbod creëren: wat betreft Houppermans is dat de kern. “We moeten dat met elkaar doen.”

Wie werken er wel aan?

In de tussentijd probeert De Anders Reizen Coalitie, onder andere via de maatregelen uit hun Vliegwijzer, de algehele CO2-uitstoot van bedrijven te reduceren. “Elk jaar vragen wij de CO2-data op: dat gaat over het woon-werkverkeer en zakelijk vliegverkeer. Vervolgens presenteren we die cijfers op besloten CEO-events. Zo wordt duidelijk hoe ieder bedrijf ten opzichte van elkaar scoort en hoe de voortgang gaat. We proberen ons vooral te richten op de bedrijven die het heel goed doen zodat we die kunnen laten uitblinken. Wij zijn niet van bashing, maar door de bedrijven in de spotlights te zetten die het goed doen, trek je de rest mee.”

Er valt volgens Houppermans nog een wereld te winnen, maar toch is er al een aantal bedrijven dat hun vliegbeleid op orde heeft.

Dit doen deze drie grote bedrijven om hun vliegverkeer te beperken.

ABNAmro

Bank

Medewerkers moeten met de trein naar bestemmingen binnen een straal van 700 kilometer, mits er een snelverbinding is.

Bij zakelijke afspraken krijgen medewerkers het advies een ‘should I stay or should I go’- schema te raadplegen. Die bestaat uit meerdere ja/nee-vragen. Zo komen zij, afhankelijk van de situatie, bij de duurzaamste optie uit. Bijvoorbeeld: ben je van plan te reizen naar een kantoor? Als het antwoord ja is, wordt er gelijk gevraagd: is het een crisissituatie? Als het antwoord nee is, wordt een treinreis geadviseerd. De leidinggevenden wijzen de medewerkers op dit schema om de juiste beslissing te nemen.

Er is een dagelijks bijgewerkt dashboard beschikbaar voor inzicht in het reisgedrag binnen de bank en de uitstoot van trein-, vlieg- en taxireizen en hotelovernachtingen. Op basis van die data wordt vier keer per jaar besloten of het reisbeleid moet worden aangepast.

Vattenfall

Energieleverancier

Medewerkers moeten in de eerste plaats goed nadenken of reizen noodzakelijk is. Geplande interne vergaderingen krijgen prioriteit als virtuele vergaderingen. Interne vergaderingen waarvoor zakelijke reizen nodig zijn, moeten langer dan drie uur moeten duren. Kortere interne bijeenkomsten worden digitaal georganiseerd of gecombineerd met meerdere bijeenkomsten om de zakenreis de moeite waard te maken.

Bij het boeken van een vliegreis krijgen medewerkers een pop-up te zien waarbij ze worden aangespoord om bijvoorbeeld de trein te nemen als dat een goed alternatief is voor de gekozen vliegreis. Daarin staat uitgelegd dat het alternatief veel minder CO2 uitstoot.

Vanaf 2022 mag de CO2-uitstoot niet meer dan 50 procent van de emissie in 2019 zijn. In 2025 wordt gekeken of dit nog ambitieus genoeg is.

Als medewerkers dan toch vliegen: geen business class, want de CO2-uitstoot daarvan is groter dan de economy class. En bij voorkeur rechtstreekse vluchten, omdat tussenstops hogere emissies hebben.

PWC

Advies- en accountantsorganisatie

Zij stellen zich eerst de vraag: is vliegen nodig? Kan het virtueel, of kan het met minder collega’s? In hun agenda’s is virtueel vergaderen de standaard optie.

Als medewerkers voor internationale reizen de trein kiezen, mogen ze 1ste klas reizen.

PWC werkt met een interne CO2-prijs van 100 euro per ton uitstoot. Dit budget gebruiken ze om innovaties te stimuleren zoals het doneren van een elektrisch vliegtuig aan het Koninklijk Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) en hun SAF (Sustainable Avation Fuels) toezegging. Zo kan verder onderzoek worden gedaan naar duurzame manieren van vliegen.

Daarnaast reizen medewerkers verplicht van Nederland met de trein of auto naar bijvoorbeeld Frankfurt en Parijs en alle tussengelegen stations.

PWC heeft een doelstelling om in 2025 een 100 procent volledig elektrisch leasewagenpark te hebben (momenteel is al ongeveer 70 procent van hun wagenpark elektrisch, exclusief hybride auto’s).

Ze hebben een app ontwikkeld, Environmental Footprint Insights (EFI) om duurzame gedragsverandering te realiseren. Dit geeft inzicht over de CO2-uitstoot van projecten, maar ook over kosten en reistijd.

Reactie NS

“We kijken continu naar het uitbreiden van de internationale frequenties, zoals naar bijvoorbeeld Londen en Parijs. We hebben de afgelopen twee jaar te maken gehad met fors minder (internationale) reizigers vanwege corona. We zien het aantal inmiddels sterk aantrekken. We stemmen ons aanbod samen met partners af op de verwachte vraag van reizigers en de verwachte reizigersgroei. Vanzelfsprekend willen we dat ons aanbod qua bestemmingen, reistijd, comfort, prijs en frequenties aantrekkelijk is voor alle type reizigers en past bij hun wensen, om hen te laten kiezen voor de trein voor bestemmingen binnen de 700 kilometer. De vraag waarom er nog steeds bedrijven zijn die anders kiezen, kunnen wij niet verklaren. Dat is aan hen. Wij zetten ons in om zoveel mogelijk reizigers voor de trein te laten kiezen.”

Reactie Ministerie van infrastructuur en waterstaat

“De luchtvaart is een internationale sector. Daarom werkt Nederland in de eerste plaats internationaal samen om de CO2-uitstoot in de luchtvaart te verminderen. In Europees verband doen we dat via het maatregelenpakket Fit for 55, dat onder meer het emissiehandelssysteem voor de luchtvaart de komende jaren aanscherpt.

“Aanvullend heeft Nederland in de Luchtvaartnota nationale doelen gesteld voor het internationale vliegverkeer dat uit Nederland vertrekt. Zo moet de uitstoot in 2030 minimaal terug zijn op het niveau van 2005. Het kabinet zal deze maatregelen vastleggen met een CO2-plafond. Ook is er een verplichting om biobrandstoffen bij te mengen.

“Het ministerie van infrastructuur en waterstaat werkt samen met Schiphol, Prorail, NS en KLM aan het aantrekkelijk maken van de trein als alternatief voor het vliegtuig op zes bestemmingen: Brussel, Parijs, Londen, Düsseldorf, Frankfurt en Berlijn. Deze zes bestemmingen waren voor de coronapandemie goed voor ongeveer 14 procent van het aantal vliegbewegingen van en naar Schiphol.”

Lees ook:

Voor een zakenreis stappen bedrijven weer als vanouds het vliegtuig in

Grote bedrijven verminderen hun vliegverkeer nauwelijks, toont een studie. Toch winnen videobellen en treinreizen aan populariteit. Al is het niet voor het klimaat, dan wel om kosten te drukken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden