Ontbossing

Vleesbedrijf jaagt ontbossing Amazone aan. ‘Funest voor het klimaat’

Ontbossing in de Amazone in de staat Mato Grosso, Brazilië. Beeld REUTERS
Ontbossing in de Amazone in de staat Mato Grosso, Brazilië.Beeld REUTERS

De aankoop van illegale soja en maïs door grote vleesbedrijven versnelt de ontbossing in Brazilië, blijkt uit onderzoek. Een fatale klimaatomslag dreigt.

Onno Havermans

De Amazone staat nu in brand, zegt directeur Dirk-Jan Verdonk van World Animal Protection Nederland. Hij zag het zelf, vanuit het vliegtuig, tijdens een recent bezoek aan Brazilië. “Ik telde wel zeven branden, op een willekeurige dag en een willekeurig tijdstip.” Wetenschappers zien de ontwikkelingen in de Amazone als een van de tipping points voor klimaatverandering, legt Verdonk uit. “Als het regenwoud door ontbossing verdwijnt, klapt het ecosysteem om. Dat is funest voor het klimaat.”

Grote bedrijven helpen daar aan mee door ontbossing aan te jagen, in plaats van tegen te gaan, stelt World Animal Protection. De organisatie brengt vrijdag een onderzoeksrapport naar buiten waaruit blijkt dat het grootste vleesbedrijf ter wereld, JBS, soja en maïs koopt van leveranciers met plantages in ontboste gebieden in de Amazone en Cerrado (een savanne-gebied in Oost-Brazilië). Daarmee omzeilt de Braziliaanse vleesgigant afspraken om ontbossing tegen te gaan, zoals het sojamoratorium dat JBS en veel andere bedrijven hebben ondertekend en waarin ze hebben afgesproken geen soja af te nemen dat van ontboste grond komt.

Witwassen

“Voor het klimaat is het cruciaal dat de ontbossing stopt”, zegt Verdonk. "Maar er zitten lekken in het systeem dat kappen en platbranden moet voorkomen.” Dat zit hem deels in wetgeving die ontbossing legaliseert en waarachter bedrijven als JBS zich verschuilen, stelt Verdonk. “Maar deze bedrijven kunnen niet waarborgen dat er geen soja en maïs van illegaal ontboste gebieden zijn vermengd in het veevoer dat ze kopen. Daarmee doen ze mee aan het witwassen van graan.”

Het rapport is opgesteld door onderzoeksjournalisten van Reporter Brasil, die de weg van sojabonen volgden van boer tot graanleverancier met behulp van satellietbeelden, openbare documenten en interviews met vrachtrijders. Ze geven voorbeelden van een grote boerderij die meer land heeft ontbost dan was toegestaan en een boerderij die als dekmantel fungeert voor een tweede bedrijf op illegaal ontbost terrein.

JBS ontkent dat het betrokken is bij illegale ontbossing, maar het bedrijf krijgt al langer kritiek dat het hieraan meewerkt. Om die reden zijn Albert Heijn en Lidl vorig jaar gestopt met de verkoop van Braziliaans vlees in hun supermarkten. Toch heeft het vleesbedrijf nog steeds nauwe banden met Nederland, legt Verdonk uit. Het Europese hoofdkantoor van JBS-dochter Seara staat in Amstelveen, en pensioenfonds ABP investeert in het bedrijf, dat door de overname vorig jaar van Vivera een prominente rol speelt in de groeiende markt van vleesvervangers.

Beleggingen

“Het pensioengeld van onze ambtenaren zit in een bedrijf dat ontbossing stimuleert”, zegt Verdonk. “Het is zaak dat investeerders actie gaan ondernemen.” De Europese Commissie werkt aan wetgeving om producten te weren die te maken hebben met ontbossing en dankzij een aangenomen motie in het Europees parlement zal die wet worden uitgebreid. Verdonk is daar blij mee. “Maar het blijft zo dat bedrijven in andere werelddelen gebruik maken van beleggingen uit Europa, en veel geld gaat nu nog naar bedrijven die ontbossing aanjagen.”

Het probleem schuilt in het wereldwijd systeem om voedsel te produceren, zegt Verdonk. “Dat is niet grondgebonden. We halen veevoer uit een van de meest biodiverse delen van de wereld om elders vlees te produceren, wat in Nederland heeft gezorgd voor de overlast van stikstof. In plaats daarvan zouden we grondgebonden voedsel moeten telen en dieren alleen gebruiken voor de reststromen. Dat betekent minder vlees eten. De vraag naar soja moet afnemen, zodat druk op natuur in gebieden als de Amazone en Cerrado afneemt.”

Lees ook:

WWF: Nederland speelt cruciale rol in stoppen ontbossing als grote importeur van hout, soja en cacao

Nederland importeert zoveel hout, vlees, soja, cacao en andere grondstoffen dat meer dan vier keer zijn landoppervlak aan grond nodig is, berekent het Wereld Natuur Fonds in een nieuw rapport. De rol van Nederland in het stoppen van ontbossing en natuurvernietiging is dus groot.

Van politieke beloftes komt weinig terecht, de ontbossing gaat in rap tempo door

Ondanks allerlei politieke voornemens en beloften neemt het wereldwijde tempo van ontbossing niet af, blijkt uit nieuwe cijfers.

Langzaamaan groeit de steun voor milieuheffing op vlees en zuivel

Wat kosten vlees en zuivel echt als we ook de milieubelasting door de productie meerekenen? De Tapp-coalitie (True Animal Protein Price) maakte de nodige rekensommen en kwam met een plan voor heffingen. Langzaam groeit de steun daarvoor.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden