Hergebruik

Uitstel van statiegeld op blikjes is ‘een middelvinger naar de overheid’

null Beeld

Uitstel van statiegeld op blikjes is onzin, stelt Recycling Netwerk Benelux. De Raad van State oordeelt donderdag of de preventieve dwangsom voor het Afvalfonds terecht is.

Onno Havermans

Hoe moeilijk kan het zijn? Een automaat die flesjes inslikt en een bonnetje voor statiegeld uitprint, kan dat ook voor drankblikjes doen, zou je denken. Toch liet Stichting Afvalfonds Verpakkingen afgelopen zomer al weten dat het de wettelijke invoering van statiegeld op blikjes, per 1 januari 2023, met drie maanden gaat overschrijden. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) legde daarom preventief een dwangsom op. De Raad van State oordeelt donderdag of dat terecht is.

Staatssecretaris Vivianne Heijnen van milieu reageerde fel op de aankondiging dat supermarkten pas vanaf 1 april 2023 statiegeld op blikjes gaan uitkeren. In de Tweede Kamer benadrukte ze dat de invoerdatum 1 januari blijft. De ILT zegt boetes te gaan uitdelen, maar heeft de dwangsom onder last voor het Afvalfonds, supermarkten en frisdrankproducenten geschorst omdat niet duidelijk is of daarvoor een juridische grondslag is.

Recycling Netwerk Benelux vraagt de Raad van State in een voorlopige voorziening om die schorsing weer teniet te doen. Terwijl het Afvalfonds, supermarkten en frisdrankbedrijven af willen van de preventieve dwangsom, vraagt Recycling Netwerk de hoogste bestuursrechter dus juist om die te handhaven. ILT wacht af.

Van de gekke

Dat het bedrijfsleven van tevoren aankondigt de wet te gaan overtreden, is van de gekke, vindt directeur Rob Buurman van Recycling Netwerk Benelux, waarin diverse milieuorganisaties samenwerken. “De eenzijdige beslissing om de invoerdatum van statiegeld op blikjes naar achteren te verschuiven is een dikke middelvinger naar de overheid.”

Verpakkingsproducenten en supermarkten hebben de invoering van statiegeld jarenlang getraineerd, stelt Buurman. “Het bedrijfsleven heeft zeeën van tijd gehad, maar het komt met allerlei oneigenlijke argumenten om het te vertragen. Er is een machtsstrijd gaande. Die heeft de overheid over zichzelf afgeroepen doordat ze geen innameplicht in de wet wil vastleggen. Daar pleiten wij al jaren voor. Het bedrijfsleven ziet zelf maar hoe het de doelstelling haalt van 90 procent minder in het zwerfafval. Bij de flesjes blijkt dat nog steeds niet te lukken.”

Zo simpel is het ook niet, zegt woordvoerder Miranda Boer van het Afvalfonds. “Het is een complex systeem, waarin het innameapparaat maar één schakel is. De productie of aanpassing daarvan kost tijd, maar er moet ook een goede registratie en administratie van terugkomende verpakkingen zijn. Die moeten wij op een centraal punt verzamelen, tellen en scheiden om ze te kunnen recyclen. Sommige winkels moeten verbouwen om ruimte te maken. Het gaat nu om 900 miljoen kleine en 600 miljoen grote plastic flessen per jaar en daar komen 2,5 miljard blikjes bij. De wet is gewoon de wet, maar het systeem moet vanaf het begin overal goed functioneren. Dat vergt maanden voorbereiding.”

‘We wilden we terug naar de tekentafel’

Dat lukt volgens het Afvalfonds niet op 1 januari, maar wel op 1 april 2023. Er is wel enige vertraging ontstaan, erkent Boer. “In plaats van statiegeldblikjes innemen in de supermarkten wilden we terug naar de tekentafel om het meest ideale systeem te bouwen. Zo ontstond het idee van circulaire hubs, waar het voor de consument makkelijk is om waardevolle materialen, zoals blikjes maar ook je oude mobiele telefoon, in te leveren voor recycling of hergebruik. Dat idee leeft nog steeds, maar het kost meer tijd.”

Advocaat Rogier Hörchner wijst erop dat het wel is gelukt om op tijd een goed systeem in te voeren voor kleine plastic flesjes, waarop vanaf 1 juli 2021 statiegeld zit. “Waarom dan niet voor blikjes?” In het verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening, dat hij als raadsman van Recycling Netwerk aan de Raad van State stuurde, becijfert hij dat het bedrijfsleven al bijna twee jaar weet dat het statiegeld op blikjes eraan komt. “Het is geen raketwetenschap.”

Lees ook:

Inspectie treedt op om statiegeld op blikjes af te dwingen

Het bedrijfsleven heeft nog te weinig ondernomen om de invoer van statiegeld op blikjes op 1 januari volgend jaar mogelijk te maken. Evenmin heeft het bewijs aangeleverd dat deze datum niet haalbaar is en het gevraagde uitstel gerechtvaardigd is. Daarom legt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een last onder dwangsom op.

Veel minder plastic flesjes bij zwerfafval, maar statiegelddoel is nog niet bereikt

De hoeveelheid drankverpakkingen in het zwerfafval neemt licht af, constateert Zwerfinator Dirk Groot. Dat komt door de heffing van statiegeld op plastic flesjes.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden