Veehouder Anton de Wit: ‘Als je het goed aanpakt, blijft het veen nat en is de bovenste laag aarde redelijk droog, zodat het bodemleven intact blijft’.

ReportageVeengrond

Reeuwijkse veehouder: Grondwater kan hoger, maar doe het voorzichtig

Veehouder Anton de Wit: ‘Als je het goed aanpakt, blijft het veen nat en is de bovenste laag aarde redelijk droog, zodat het bodemleven intact blijft’.Beeld Werry Crone

Van veehouder De Wit mag het peil van het grondwater omhoog, ‘als het op de goede manier gebeurt.’ Drainage werkt het beste, denkt hij.

Jelle Brandsma

Een smalle weg met aan weerszijden water leidt naar de boerderij van Anton de Wit (57). Hij is in Reeuwijk, vlak bij Gouda, biologisch veehouder met negentig koeien en 90 hectare grasland in een typisch veenweidegebied. Het kabinet wil in deze streek het grondwaterpeil verhogen om de uitstoot van kooldioxide en het verzakken van huizen tegen te gaan. “Als ze de goede keuzes maken, ben ik er niet tegen”, zegt De Wit. “Maar ik ben er niet altijd gerust op of die keuzes goed zijn.”

Achter zijn schuur laat De Wit zien hoe zijn land eruitziet. In de natte bodem staan de afdrukken van de koeienpoten. “Mijn koeien kunnen er zelf voor kiezen naar de wei te gaan of binnen te blijven. Sinds een paar dagen blijven ze in de stal. Ze hebben geen zin meer in het eten van het natte gras”, zegt hij.

De veengrond is in de loop der eeuwen gevormd door traag afbrekend plantaardig materiaal. De plantenresten blijven gedeeltelijk bewaard door natte en zuurstofarme omstandigheden. De Wit: “Je hebt diverse soorten veen. Mijn land is opgebouwd met bosveen, resten van bomen en andere planten. Ik ben bij het graven weleens een oude eik tegengekomen van een paar meter lang en een halve meter dik. Die is honderden jaren oud, maar nog keihard.”

Uitstoot kooldioxide omlaag

Om klimaatverandering tegen te gaan, moet de uitstoot van kooldioxide omlaag. Het kabinet ziet daarin ook een taak voor de landbouw. In de meeste veenweidegebieden is het grondwaterpeil verlaagd om landbouw mogelijk te maken. Dan kunnen boeren makkelijker met hun vee en machines het land op. Maar door de lage waterstand komt er zuurstof bij de plantenresten en treedt er oxidatie op: er komt kooldioxide vrij en de bodem daalt.

Een risico van een hoger grondwaterpeil, meent De Wit, is de mogelijke vorming van methaan en lachgas, broeikasgassen met een kwalijker effect dan kooldioxide. Die kunnen ontstaan als er vaker natte plekken in het land komen. “Daar wordt nog onderzoek naar gedaan”, zegt hij. “Verder help je het bodemleven in de bovenste laag om zeep als het land te veel onder water staat. In dit deel van het Groene Hart bestaat de bovenste laag van 20 tot 50 centimeter uit veraard veen en klei. Daaronder zit het echte veen. Alleen die onderste laag met plantenresten moet nat blijven of weer nat worden zodat er geen zuurstof bij kan.”

Koe kan in de wei blijven

De beste manier om het grondwaterpeil te regelen is de aanleg van een drainagesysteem, meent de veehouder. “Als je het goed aanpakt, blijft het veen nat en is de bovenste laag aarde redelijk droog, zodat het bodemleven intact blijft. Dat komt heel precies. Als het op die manier gebeurt, zijn er geen grote gevolgen voor de manier waarop ik werk. Het vee kan de wei in en in droge periodes kan ik ook met de trekker het land in. Die drainage is wel prijzig. Ik denk zeker 4500 euro per hectare, maar pin mij er niet op vast. Ik zie het maatschappelijk belang, maar denk dat de overheid de aanleg moet betalen.”

De Wit heeft het veen hier en daar wat hoger gemaakt met onder meer bagger uit de Reeuwijkse plassen of grond van bijvoorbeeld het uitgraven van een ondergrondse parkeergarage bij een bouwproject in de buurt. Het water in de sloot staat 2,24 meter onder NAP. Ophogen van het land is niet schadelijk voor het veen, zegt hij. “Dat deden ze in de zeventiende eeuw ook al. Toen gebeurde het met afval uit de stad.”

Lees ook:

Met nat gras minder broeikasgassen in de lucht

Veenweiden die vanuit de bodem nat worden gehouden, laten veel minder CO2 vliegen dan weilanden die droog worden gemalen. Dat blijkt uit vijf jaar experimenteren in Noord-Holland. ‘Uiteindelijk zullen we met natte teelten zelfs weer CO2 moeten gaan vastleggen in de veenweide.

Zo simpel kan het zijn: een laagje klei op het veen remt de CO2-uitstoot door veenafbraak

Een klein laagje klei aanbrengen op het gras in veenweidegebied remt de uitstoot van kooldioxide. De klei biedt de plantenresten in de bodem bescherming.

De grutto broedt in natuurgebied, maar eet bij de boer

In landbouwgrond zitten meer wormen, maar in de natuur is het bodemleven minder eentonig, ontdekte onderzoeker Joachim Deru in het veenweidegebied.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden