Een varkensboer komt z'n handel aanvullen in een onbemand winkeltje in het Gelderse Wilp waar regionale bedrijven hun producten verkopen.

Landbouwakkoord

Provincies: ‘Verlaag btw op streekproducten’

Een varkensboer komt z'n handel aanvullen in een onbemand winkeltje in het Gelderse Wilp waar regionale bedrijven hun producten verkopen.Beeld Herman Engbers

Wie straks melk van een boer uit de buurt koopt, zou daarover minder btw moeten betalen. Dat voorstel doen de twaalf provincies in een plan dat dient als inzet voor het Landbouwakkoord dat er begin volgend jaar moet komen.

Lukas van der Storm

Consumenten moeten meer verleid worden om lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel te kopen. Een verlaging van de btw op biologische en streekproducten kan daarvoor een stimulans zijn. Dat opperen de provincies in een rapport dat ze woensdagmiddag hebben aangeboden aan landbouwminister Piet Adema. Het stuk dient als basis voor gesprekken over het Landbouwakkoord dat de minister dit voorjaar met boeren, provincies en andere betrokkenen wil sluiten.

De btw wordt de laatste jaren wel vaker beschouwd als een instrument om gezond en duurzaam voedsel te stimuleren. Zo is het kabinet van plan om in 2024 groente en fruit vrij te stellen van btw. Consumenten betalen nu nog 9 procent belasting over hun aankoop; het standaardtarief voor voedingsmiddelen. Bij vlees speelt het omgekeerde. De door milieuorganisaties en progressieve partijen vaak geopperde ‘vleestaks’ behelst een btw-verhoging, van 9 naar 21 procent.

Lokale markt stimuleren

Boerderijwinkels pleitten twee jaar geleden al eens voor een btw-verlaging op duurzame streekproducten. Nu zijn het dus de provincies die dat idee overnemen. Zij proberen boeren die meer voor de lokale markt willen produceren op allerlei manieren te stimuleren, met wisselend succes. Mede door discussies over landbouw en stikstof groeit de interesse in voedsel van dichtbij, maar consumenten passen hun gedrag maar mondjesmaat aan.

Het idee van provincies is nog niet uitgewerkt. Welke producten er precies onder moeten vallen en wat de relatie is met andere btw-maatregelen, is nog onduidelijk. De provincies doen meer suggesties om supermarkten – en andere partijen in de voedingsketen – meer bij veranderingen in de landbouw te betrekken. Zo doen ze ook de suggestie om afspraken te maken over een minimumaandeel aan Nederlandse waar in de supermarkten.

Frustraties over stikstof

In het rapport is het btw-plan overigens een zijsprong. Het plan gaat veel meer over de grote opgave die provincies wacht bij de aanpak van de stikstofcrisis – ook op langere termijn. De provincies gaan immers over ruimtelijke ordening; zij kunnen grofweg bepalen waar ruimte is en blijft voor landbouw. En waar de natuur meer ruimte krijgt.

Om die reden gaan de provincies over de ‘gebiedsprocessen’ die tot een forse vermindering van het stikstofoverschot moeten leiden. Diverse provinciebestuurders uitten de afgelopen tijd hun frustraties over de moeizame aanpak in Den Haag. Bij het rapport is dan ook een bijlage opgenomen met belemmeringen die provincies nu ervaren.

Onderzoek naar landelijke maatregelen

Zo vinden provincies dat niet alle stikstofreductie uit de gebiedsprocessen van provincies zou moeten komen. Den Haag zou ook landelijke maatregelen moeten nemen die de stikstofuitstoot beperken, bijvoorbeeld door strengere eisen te stellen aan stallen. De provincies hebben de universiteit in Wageningen zelfs verzocht te onderzoeken hoe het Rijk met landelijke maatregelen tot stikstofreductie kan komen.

Ook willen de provincies meer duidelijkheid over hoe boeren in de toekomst hun geld kunnen verdienen met, bijvoorbeeld, onderhoud van het landschap. Als boeren een deel van hun tijd en aandacht besteden aan ecologische taken, moeten ze daar ook voor beloond worden, is de gedachte. Maar daarbij ontbreekt het nu aan zekerheid: regelingen die er zijn, richten zich nu vaak op de relatief korte termijn. Terwijl het voor boeren van belang is dat ze ‘stabiel en langjarig’ een inkomen kunnen halen uit hun zorg voor de omgeving.

Lees ook:

Provincies verdwalen in de stikstofchaos terwijl het Rijk zijn eigen plan trekt

Terwijl provincies door Haagse traagheid vast komen te zitten met hun eigen stikstofaanpak, koopt het Rijk alvast stikstofruimte van boeren op om een snelweg te verbreden. Dat zet kwaad bloed in Gelderland en Utrecht.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden