ReportageBiodiversiteit

Op het groene strand van Camperduin krijgt de natuur weer de ruimte. ‘Het strand is geen zandbak’

Natuurorganisaties willen de natuur terug brengen op het strand. V.l.n.r.: Jutter Hans Volkers, Marijke van Langen (Landschap Noord-Holland) en Yvonne Koning (Stichting Anemoon). Beeld Olaf Kraak
Natuurorganisaties willen de natuur terug brengen op het strand. V.l.n.r.: Jutter Hans Volkers, Marijke van Langen (Landschap Noord-Holland) en Yvonne Koning (Stichting Anemoon).Beeld Olaf Kraak

Meer kleine dieren, planten en broedende vogels aan de kust. Dat is het doel van ‘Het Groene Strand’. In Camperduin lukt het al aardig, meent het Landschap Noord-Holland.

Jelle Brandsma

Yvonne Koning draait een bos zeewier om op het strand bij het Noord-Hollandse Camperduin (gemeente Bergen) en ziet de sporen van kleine dieren. “Zandvlooien, wiervliegen en nog veel meer beestjes tref je hier aan”, zegt de vrijwilliger van de Stichting Anemoon. Met andere vrijwilligers registreert zij iedere twee weken wat er leeft op het strand, zodat veranderingen in kaart kunnen worden gebracht. Koning wijst op het vloedmerk, de langgerekte rand waar het water schelpen, wier en stukjes hout heeft neergelegd. “Bijna alles wat hier leeft, wordt vanuit zee aangevoerd. Dit is een leefgemeenschap op zich.”

Biodiversiteit

Wereldwijd dreigen een miljoen soorten te verdwijnen. De biodiversiteitstop in de Chinese stad Kunming moet komend voorjaar de weg wijzen naar herstel. In Nederland is de stand van zaken dramatisch, maar er is ook hoop. Trouw gaat in de twaalf provincies op zoek naar hoe het beter kan. Deze keer: Noord-Holland.

Maar het leven op het strand wordt minder. Het aantal dieren en planten daalt al decennia. Strandvogels vinden er te weinig voedsel en de verstoring is toegenomen, constateert LandschappenNL, een samenwerking van provinciale landschapsorganisaties. Die wil dat veranderen en heeft het initiatief genomen tot het project Het Groene Strand. Er moet weer meer voedsel en ruimte komen voor kleinere dieren en planten, en voor vogels om te broeden. De bedoeling is dat straks 200 kilometer langs de Nederlandse kust is aan te merken als ‘groen strand’.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Groene wimpel aan de vlaggenmast

Camperduin is goed op weg, vindt Landschap Noord-Holland, de organisator in deze provincie. Een deel van de kust bij Camperduin is tien jaar geleden nieuw aangelegd, een ander deel was altijd al strand. Op het nieuwere deel moet de biodiversiteit dus nog (bijna) beginnen. Eind september is er een groene wimpel aan een vlaggenmast gehesen als teken dat de verscheidenheid toeneemt. In ieder geval zijn er maatregelen genomen om vooruitgang te bereiken. Er is een strandpaviljoen waar plastic bijna helemaal in de ban is gedaan. Er is een hek geplaatst waar strandvogels achter kunnen broeden. En het strand wordt niet meer mechanisch schoongemaakt met een trekker en een soort zeef erachter, maar er komt geregeld een ploeg strandjutters die stukjes plastic, draden van visnetten en ander afval opruimt.

Hans Volkers is zo’n strandjutter. Hij komt dagelijks op het strand bij Schoorl en Camperduin. “Dit is de narigheid”, zegt hij terwijl hij een stuk plastic touw in een zak stopt. “Het moet worden opgeruimd want vogels eten het op en het blijft in hun maag zitten. Op een gegeven moment zitten ze vol plastic en sterven ze.” Dat het opruimen van het afval nu met de hand gebeurt, betekent dat de jutters het organisch materiaal laten liggen, zoals zeewier. “Dat is belangrijk. Daarin zitten de kleine vliegjes en kevertjes, het voedsel voor de vogels. Het jutten heeft overigens ook een sociaal aspect. Het is prachtig om een paar uur met een groepje mensen uit de buurt buiten te zijn.”

‘Zeker tien soorten krabben tref ik met regelmaat aan’, zegt vrijwilliger Yvonne Koning. Beeld Olaf Kraak
‘Zeker tien soorten krabben tref ik met regelmaat aan’, zegt vrijwilliger Yvonne Koning.Beeld Olaf Kraak

Een uurtje afval rapen

Volkers komt uit Schoorl, vrijwilliger Yvonne Koning van de Stichting Anemoon woont in Camperduin. Het Landschap Noord-Holland probeert bij organisaties in de dorpen langs de kust interesse te kweken voor het strand. “Wij hopen dat de gemeenschap enthousiast is en zich wil inzetten”, zegt Marijke van Langen van het Landschap Noord-Holland. De bedoeling is dat de Stichting Anemoon en natuurorganisatie IVN excursies gaan organiseren op het strand om te vertellen over flora en fauna.

Van Langen legt ook contact met gemeenten, het hoogheemraadschap en andere organisaties. Verder benadert zij strandpaviljoenhouders. In Camperduin kunnen de jutters hun zakken en grijpers opbergen bij een van de strandcafés. Willekeurige bezoekers die een uurtje afval willen rapen, kunnen ook aan de bar terecht voor een zak en een grijper.

Het strand als ecologische woestijn

Broedende vogels op het strand komen in Nederland nauwelijks meer voor, zegt Van Langen. De bontbekplevier is een van de vogels die dat oorspronkelijk wel deed. Ze hebben niet veel meer nodig dan een kuiltje in het zand. Maar door gebrek aan voedsel, rust en ruimte is het een zeldzame vogel geworden. Met het ‘groene strand’ hoopt Van Langen deze soort te verleiden om zich er weer vaker te vestigen. Naar het verlies aan biodiversiteit op het strand is weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan, zegt zij. In 2008 is wel gekeken naar het effect van het machinaal ‘vegen’ van het strand dat, vergeleken met handmatig schoonmaken, aanzienlijk bleek.

Behalve door het machinaal schoonmaken van het strand is de biodiversiteit op het strand verslechterd door intensief gebruik, zegt Van Langen. Hordes zwemmers, zonaanbidders, hondenliefhebbers en wandelaars gebruiken het strand. Het is een ecologische woestijn geworden, betoogt LandschappenNL. “Er is meer verstoring. Er is meer recreatie, en hier en daar rijden er ook meer auto’s over het strand. Wij hopen dat mensen op het strand beseffen dat het geen zandbak is, maar natuur”, voegt Van Langen daar aan toe.

Afval rapen op het strand, steeds meer vrijwilligers helpen een handje mee. Beeld Olaf Kraak
Afval rapen op het strand, steeds meer vrijwilligers helpen een handje mee.Beeld Olaf Kraak

Zeenaalden, knotswieren en riemwieren

Wat Van Langen vooral niet wil, is dat mensen het idee krijgen dat zij niet meer op het strand mogen komen. Het belangrijkste doel van Landschap Noord-Holland is de bevordering van meer ‘natuurbeleving’. “Mensen ervaren meer natuur als het aantal dieren en planten toeneemt en er vogels gaan broeden, ook al is dat op een daarvoor afgezet stukje strand”, zegt zij. “Wij willen vertellen wat er allemaal te zien is op het strand, zodat er meer waardering komt. We brengen het positief. Het is een wondere wereld. Er zijn zeedruiven, zeeboontjes, zeenaalden, knotswieren en riemwieren. Het zijn allemaal gekke namen die in een ‘groenestrand-app’ terug te vinden zijn. En mensen kunnen helpen, al is het alleen maar door bijvoorbeeld goed op hun hond te letten of hem aan de lijn te houden.”

Juist doordat een stukje van het strand is afgezet met een hek groeit de interesse, meent Yvonne Koning. “Het strand betreden kan best, maar niet overal. Wij zijn nu ruim een half jaar bezig en het aanbod om te helpen, neemt toe. Je ziet dat mensen spontaan afval verzamelen en dat in de blauwe bakken gooien.” Hans Volkers: “Als ik aan het rapen ben, komen wandelaars naar mij toe met een handje vol plastic. Ik heb ook contact met de Lions-club hier in de buurt. Als ik die vraag om te helpen, is één belletje genoeg.”

Yvonne Koning gaat door met speuren tussen de mosselschelpen en scheermessen op de scheiding van zee en strand. Zeker tien soorten krabben treft zij met regelmaat aan, vertelt zij. Dan valt haar oog op een grijze zwemkrab. “Die zie ik vaker de laatste tijd”, stelt zij hoopvol vast.

Lees ook:

Het is kiezen tussen dennen of stuivende duinen

De wind heeft vrij spel nu de helft van het Dr. Van Steijnbos is gekapt. Als straks ook de boomstronken zijn weggehaald, stuift het zand door de Schoorlse Duinen. Tot verdriet van velen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden