Van afgekeurde avocado’s wordt olie gemaakt. Hoe duurzaam is dat?  Beeld
Van afgekeurde avocado’s wordt olie gemaakt. Hoe duurzaam is dat?

Groene ClaimVoedselverspilling

Olie van afgekeurde avocado’s, wat moeten we ermee?

Het bedrijf Soilmates wil voedselverspilling tegengaan door afgekeurde avocado’s te verwerken tot olie. Healthy oil zou duurzamer én gezonder zijn dan andere plantaardige oliën.

Robin van Wechem

Avocado’s zijn niet de makkelijkste vruchten om de halve wereld over te slepen. Ze worden snel beurs en rijpen pas nadat ze zijn geplukt. Ze rijpen ook niet allemaal even snel. Samen met de butsen die ze tijdens het transport oplopen, leidt dat tot flinke verspilling. En dan kost de teelt van een kilo avocado’s ook nog zo’n duizend liter water.

De Amsterdamse onderneming Soilmates koopt avocado’s op die de supermarkt niet hebben gehaald en maakt er olie van om mee te koken en bakken. Het bedrijf schat dat één op de vijf de avocado’s die in de Rotterdamse haven aankomen, wordt afgekeurd. Dat is meer dan twee miljoen kilo per week, alleen al in Europa.

Wel geld voor boeren

In 2024 wil Soilmates honderd miljoen afgekeurde avocado’s per jaar ‘redden’. Het bedrijf zit volgens medeoprichter Dave le Roux nu op ongeveer 10 procent van het streefdoel, al zijn er vergevorderde plannen om dat volgend jaar flink op te krikken. Boeren krijgen in dit model overigens gewoon geld voor de afgekeurde vruchten. Dat is niet zo als ze worden vernietigd.

Toine Timmermans, programmamanager duurzame voedselketens aan Wageningen University & Research, bevestigt dat een deel van de geïmporteerde avocado’s wordt afgekeurd voor de supermarkt. Hij schat echter dat het om 10 procent gaat. “In het exporterende land wordt ook een deel afgekeurd, al is niet altijd duidelijk wat daarmee gebeurt.”

Volgens Caroline Ubachs, woordvoerder van het Voedingscentrum, is een duurzame optie om voor de supermarkt afgekeurde producten zo hoogwaardig mogelijk te verkopen. “Dat kan als ‘buitenbeentje’ of in een zak met meerdere kleine avocado’s. Door er een guacamole van te maken, wordt er meer van het product gebruikt dan voor een olie. Guacamole heeft echter ook een kortere houdbaarheid.” Le Roux voegt daaraan toe dat slechts een klein deel van de afgekeurde avocado’s geschikt is voor guacamole.

Dat de teelt van de groene botervruchten water slurpt, staat buiten kijf. Volgens Timmermans varieert het watergebruik tussen de 600 en 1000 liter per kilo avocado’s. “Het hangt van de omstandigheden af of er gesproeid moet worden of dat er genoeg regenwater beschikbaar is.”

Ubachs voegt daaraan toe dat olijven ongeveer de helft verbruiken. “Daar staat tegenover dat er minder land voor nodig is en dat er per kilo minder CO2 wordt uitgestoten dan bij olijven.” Of dat ook geldt voor de olie hangt af van het productieproces.

Veel voedingsstoffen

Afgezet tegen de hoge voedingswaarde van de vrucht valt het watergebruik wel mee, vindt Soilmates. Timmermans kan zich daarin vinden. “De kasteelt van tomaten in Nederland is met 4 liter water per kilo erg efficiënt, maar in tomaten zitten veel minder voedingsstoffen dan in avocado’s.”

Behalve duurzaamheidsclaims maakt Soilmates ook gezondheidsclaims op de avocado-olie. In vergelijking met kokos- of palmolie zitten er veel minder verzadigde vetten in. Onverzadigde vetten zijn gezonder dan verzadigde, dus dat maakt avocado-olie gezonder.

Dat klopt, zegt Ubachs. “Het verzadigde vet in kokos- en palmolie verhoogt het ‘slechte’ LDL-cholesterol in het bloed en dat kan de kans op hart- en vaatziekten vergroten. Omdat in olie geen vitamine A en D zit, adviseren we af te wisselen met vloeibare margarine en bak- en braadvet, waar die vitamines aan zijn toegevoegd.”

Peter Voshol, onderzoeker voeding en gezondheid aan het Louis Bolk Instituut, voegt daaraan toe dat de context van de vetten belangrijker is. “Recente studies tonen aan dat verzadigd vet uit zuivel en zuivelproducten juist samenhangt met een bescherming tegen hart- en vaatziekten.”

Het rookpunt van avocado-olie ligt met 270 graden veel hoger dan bij andere oliën, zoals olijfolie (170 graden). Voshol vindt dat gunstig, omdat er tijdens het bakken dan minder schadelijke bijproducten ontstaan, zoals paks. “De vraag is wel of je überhaupt op zulke hoge temperaturen wilt bakken. Rond de 170 tot 200 graden voldoen veel meer oliën en vetten.”

Vetzuren

Soilmates claimt ook dat er veel omega 6- en omega 9-vetzuren in de olie zitten. De hoeveelheid omega 3-vetzuren wisselt volgens medeoprichter Le Roux te veel per lichting om voor de olie als geheel te kunnen claimen. Dat maakt niet zoveel uit, omdat het gaat om de verhouding tussen de vetzuren. “Er moet drie tot vier keer zoveel omega 6 als omega 3 in de olie zitten en drie tot vier keer zoveel omega 9 als omega 6.”

Omega-vetzuren passen volgens het Voedingscentrum in een gezond voedingspatroon, omdat ze beschermen tegen hart- en vaatziekten. Omega 3-vetzuren zijn er in drie soorten, waarvan twee in vis en schaal- en schelpdieren en één in plantaardige bronnen. Omega 6 zit onder andere in zonnebloemolie.

Van omega 6 krijgen we in Nederland gemiddeld al twee tot drie keer de aanbevolen dagelijks hoeveelheid binnen. Voshol voegt daaraan toe dat plantaardige omega 3 minder effectief door het lichaam wordt opgenomen dan de dierlijke variant uit vis en schaaldieren. “Dat betekent dat je meer van de plantaardige variant moet eten. En tijdens de raffinage van de olie gaan altijd voedingsstoffen verloren.” Hij vindt de olie met €7,49 voor een halve liter ook aan de dure kant.

Toch kan Healthy oil best in een gezond en duurzaam voedingspatroon passen, vindt Ubachs. “De belangrijkste stap om duurzamer te eten is minder vlees en meer plantaardig. Daarnaast is voedselverspilling tegengaan een belangrijke oplossing voor het klimaatprobleem. Als je weinig snackt en snoept, kun je best af en toe een avocado eten of avocado-olie gebruiken.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Lees ook:

Een avocado ontpitten valt nog niet mee, merken plastisch chirurgen

Plastisch chirurgen in Nederland waarschuwen voor het snijden van avocado’s. Het gaat te vaak mis, vinden zij. De Rotterdamse kok Jordy Prenger (28) kan dat beamen. Hij zag het in de zaak waar hij werkt misgaan. ‘Hij ging knock-out.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden