null Beeld

Groene claimEcolijn

Nike lanceert boxershorts van gerecycled materiaal, hoe duurzaam zijn die echt?

Sportgigant Nike zet flink in op gerecyclede materialen voor kleding. Of dat een verschil maakt, valt te bezien.

Robin van Wechem

Bij boxershorts van driekwart gerecycled materiaal denk je misschien niet direct aan Nike. Toch bracht het merk afgelopen najaar de ReLuxe exemplaren op de markt, met de ongetwijfeld goedbetaalde aanbeveling van de Duitse profvoetballer Leroy Sané. In het persbericht wordt gerept van 75 procent gerecyclede vezels, al is niet volledig duidelijk om welk materiaal het gaat.

De productomschrijving op de website vermeldt dat de boxer 75 procent gerecycled polyester bevat, terwijl op het materiaallabel 83 procent polyester, 9 procent lyocell en 8 procent elastaan staat. Bij de Nike Shield Women’s Trail Running Jacket staat dezelfde claim van minstens 75 procent gerecycled polyester, terwijl het product voor 100 procent uit dat materiaal bestaat. Op het materiaallabel van de Nike Element Crew, een ander hardloopjasje, staat dan weer wel dat er 88 procent gerecycled polyester en 12 procent spandex inzit. Bij de Nike Sportswear Club hoodie voor kinderen is online helemaal geen materiaallabel beschikbaar.

De aanduidingen kloppen vaak niet

De product- en materiaalomschrijving komen dus niet bij alle kledingstukken overeen, wat de vraag oproept welke juist is. Kim Poldner, lector circular business aan de Haagse Hogeschool, weet dat de aanduidingen op kledinglabels sowieso vaak niet kloppen. Dat geldt niet alleen voor percentages, maar ook voor materialen.

Anton Luiken, oprichter van bureau Alcon Advies en expert op het gebied van hoogwaardige textielrecycling, verwijst naar de Europese regels voor textieletiketten. “Gerecyclede materialen staan niet op de lijst met textielsoorten en mogen daarom niet worden gebruikt op het label. Deze informatie moet op een ander label of etiket worden vermeld.” Bij de ReLuxe boxer kan de tailleband volgens Luiken van nieuw polyester zijn (8 procent), de overige 75 procent zou dan gerecycled materiaal kunnen zijn.

Een vestiging van Nike in een winkelcentrum in de Chinese hoofdstad Peking. Beeld REUTERS
Een vestiging van Nike in een winkelcentrum in de Chinese hoofdstad Peking.Beeld REUTERS

De genoemde Nike-producten zijn onderdeel van de duurzame collectie. Kleding met dit predicaat moet voor minstens de helft uit duurzame materialen bestaan, schoenen voor minstens 20 procent. Materialen vormen volgens Nike namelijk 70 procent van de ecologische voetafdruk van een product.

‘Polyester in kleding wordt nauwelijks gerecycled’

Dat is maar ‘heel beperkt waar’, zegt Luiken. “Misschien geldt deze claim voor het eerste deel van de levenscyclus van een kledingstuk, van de materiaalproductie tot en met het maken van de kleding. Hij geldt zeker niet voor de hele levenscyclus, waar ook gebruik en afdanken bij horen.”

Voor kleding lijkt Nike vooral in te zetten op gerecycled polyester. Daarmee maakt het bedrijf zich er wel wat makkelijk vanaf, vindt Luiken. “Gerecycled polyester komt meestal van petflessen uit de verpakkingsindustrie. Het zou beter zijn als die flessen worden hergebruikt voor dranken. Polyester in kleding wordt nauwelijks gerecycled.”

Bovendien komen er bij het wassen van polyester kleding microvezels vrij, minieme plastic deeltjes die niet tot nauwelijks worden gefilterd in de rioolwaterzuivering. Of gerecycled polyester meer microvezels afgeeft dan nieuw polyester, is nog onduidelijk. “Kledingstukken met een compact geweven structuur van sterk gedraaide filamentgarens laten in ieder geval de minste microplasticvezels los”, zegt Paulien van der Geest, woordvoerder van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “Dat geldt zowel bij wassen als dragen. Fleece laat de meeste vezels los.”

Niet bepaald ambitieus

Luiken verwacht dat de boxers en sportkleding van gerecycled polyester slechts beperkt bijdragen aan plasticvervuiling. “De meeste studies zijn gedaan naar fleece, dat een zware mechanische behandeling ondergaat om het ‘wolliger’ te maken. Dat geldt niet voor andere polyesterstoffen.” De hoeveelheid microplastics die vanuit textiel in het milieu terechtkomen is ook relatief gering. Volgens een onderzoek van TNO hebben de fragmentatie van zwerfvuil, bandenslijtage en scrubs in cosmeticaproducten een groter aandeel in de totale vervuiling.

Behalve gerecycled polyester claimt Nike ook duurzaam katoen te gebruiken. Sinds 2010 is al het katoen gecertificeerd biologisch of gerecycled, óf afkomstig van telers die meedoen aan het Better Cotton Initiative (BCI). In de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal scoort BCI twee uit vijf punten voor mens en milieu. Niet bepaald een ambitieus keurmerk dus.

“Nike gooit hier van alles door elkaar”, zegt Luiken. “BCI is een programma voor het verbeteren van de katoenproductie, wat niet betekent dat Nike die katoen ook daadwerkelijk gebruikt. Dit systeem werkt net als certificaten voor groene stroom: als je die inkoopt, kan er nog steeds grijze stroom uit het stopcontact komen. Katoen met het GOTS-keurmerk wordt biologisch geteeld, maar daarvan is niet duidelijk hoeveel Nike gebruikt. Ze melden dat ze katoen recyclen, maar niet of ze die materialen ook in hun kleding verwerken. Deze informatie is bedoeld om duurzaam over te komen, maar je kunt er niets uit afleiden.”

Het kan misleidend zijn

Een kwalijke zaak, vindt Saskia Bierling, woordvoerder van de Autoriteit Consument en Markt. De organisatie schreef vorig jaar ruim 70 kledingmerken aan met de vraag of ze kritisch naar hun duurzame claims wilden kijken. Inmiddels loopt er een vervolgonderzoek naar zes bedrijven. “Als een product wordt aangeprezen vanwege de duurzame materialen, moet een ondernemer het duurzaamheidsvoordeel zo concreet mogelijk uitleggen. In dit geval moet het aandeel gerecyclede materialen duidelijk zijn, anders kan het misleidend zijn.”

Op de vergelijkingswebsite Good on You, dat kledingmerken scores geeft voor hun duurzame prestaties, kwam Nike er in juli 2020 bekaaid vanaf. In de categorieën mens en planeet krijgen ze drie punten van de vijf, voor dierenwelzijn twee. ‘Het is een begin,’ concludeert de site droogjes. Poldner is ook kritisch. “Nike is al zo’n 20 jaar bezig met duurzaamheid, zij waren in de jaren 90 een van de eerste bedrijven die in opspraak kwamen vanwege kinderarbeid. Ze hadden dus veel verder kunnen zijn met hun duurzaamheidsambities.”

In de Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden