ReportageEnergieverbruik

Nederlanders schaffen massaal airco’s aan voor verwarming. Verkopers spreken van ‘gekkenhuis’

Wilfred en Margot de Boer uit Bloemendaal zijn trotse eigenaren van een airco die hun huis verwarmt.  Beeld Judith Jockel
Wilfred en Margot de Boer uit Bloemendaal zijn trotse eigenaren van een airco die hun huis verwarmt.Beeld Judith Jockel

Je woonkamer in de winter verwarmen met een airco: het kan de helft van de gasrekening schelen. Maar let wel op het energieverbruik.

Maarten van Gestel

“Booming! Gekkenhuis!” Zo omschrijft airco-installateur Maurits Hennen de afgelopen maanden en weken. Juist nu de zomer voorbij is, krijgt zijn bedrijf Bestair naar eigen zeggen elke dag zo’n vijfhonderd aanvragen van Nederlanders die interesse hebben in een airconditioner. Niet om het huis te verkoelen, maar juist om warme lucht naar binnen te blazen in tijden van hoge gasprijzen.

Verkoper en installateur Hennen, barstend van de adrenaline door zijn bedrijfssucces, schalt het uit: “Gas is uit, airco is in.” Nu energiecontracten de afgelopen maanden door hoge gasprijzen met honderden euro’s per maand stegen, en warmtepompen door schaarste op de markt vaak maandenlange levertijden hebben, ontdekten steeds meer Nederlanders dat een airco ook een soort warmtepomp is.

Cijfers tonen die opmars van de airco. In 2021 werden volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 250.000 airco’s aangeschaft, al honderdduizend meer dan het jaar ervoor. De Vereniging Warmtepompen (VWP) schat dit voor 2022 op ruim 320 duizend. VWP-voorzitter Frank Agterberg denkt dat die stijging deels komt door hetere zomers, het thuiswerken, maar ook doordat vrijwel alle airco’s tegenwoordig ook verwarmen.

Prijsplafond zal de gekte mogelijk wat drukken

Het op Prinsjesdag aangekondigde prijsplafond zal de aircogekte mogelijk wat drukken, aangezien juist eigenaars van warmtepompen en dus ook airco’s veel gas besparen, maar wel veel energie verbruiken. Mogelijk wordt in een nadere uitwerking van die plannen alsnog ingezet op het stimuleren van gasbesparende maatregelen, zoals warmtepompen en mogelijk ook airco's, maar dat is op dit moment nog onzeker.

Al is de overheid behoorlijk terughoudend in het aanmoedigen van airco’s. Anders dan bij de aanschaf van ‘normale’ warmtepompen, die water verwarmen met energie uit de buitenlucht, geeft het op airco’s, of ‘lucht-lucht-warmtepompen’, geen subsidie. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat vreest dat Nederlanders die nu een airco aanschaffen, die apparaten vervolgens ook in de zomers laten loeien voor verkoeling.

Buitenunit van de airco die het huis verwarmt, Bloemendaal, Nederland. Beeld Judith Jockel
Buitenunit van de airco die het huis verwarmt, Bloemendaal, Nederland.Beeld Judith Jockel

Combineren met zonnepanelen

Wilfred de Boer uit Bloemendaal schafte een paar jaar geleden al een airco voor verwarmen aan, en zegt jaarlijks duizenden euro’s aan energiekosten te besparen, zeker omdat De Boer zonnepanelen heeft, waardoor zijn ‘gratis’ energie de airco’s aandrijft.

Het liefdesverhaal tussen De Boer en zijn airco begon met een video die hij een paar jaar geleden op YouTube zag. Daarin werd uitgelegd hoe een moderne airco werkt, met een ‘binnen- en een buitenunit.’ Het is een technisch verhaal, maar komt erop neer dat een airco energie uit de buitenlucht haalt, zelfs als het bijvoorbeeld -5 graden is, en die omzet naar warme lucht van 20 graden. “Feitelijk gaat er 1 kilowatt stroom in, en krijg je daar 4 of 5 kilowatt warmte voor terug.”

Voor zo’n 2000 euro liet De Boer een Panasonic-systeem in zijn woonkamer installeren, en een paar jaar later nog een in de keuken. In zijn geval trekt die warmte ook naar boven in huis. Vincent Dekker, die voor Trouw blogt over duurzaamheid en deze winter over zijn nieuwe airco zal schrijven, ziet het ook als oplossing voor mensen die veel gas verbruiken. “Maar je moet het wel oké vinden dat je slechts één ruimte in huis verwarmt.”

Niet voor elke kamer apart

Dekker: “Ik verwarm er mijn woonkamer mee tot 20 graden, en stook de andere ruimtes met gas tot 18 graden.” Door die combinatie bespaart ook hij veel op zijn energierekening, mede omdat hij net als De Boer zonnepanelen heeft. Maar wie elke kamer in zijn huis wil verwarmen met losse airco's, is volgens Dekker niet slim bezig.

Voor mensen die minder te besteden hebben, of die geen zonnepanelen hebben, is het de vraag of het verstandig is om nu een airco aan te schaffen voor de winter van 2022, zeker na de aankondiging van prijsplafonds voor energie. Een airco en de installatie zijn alsnog prijzig en niet elk huis is er geschikt voor, bijvoorbeeld als er geen plaats is voor een buiten-unit, of vanwege herrie voor de buren. Ook zijn de stroomkosten momenteel erg hoog.

Raymond Wieffering van airco-importeur Midea ziet de airco als een ‘tussenoplossing’ voor mensen die nu geen (hybride-)warmtepomp kunnen krijgen, om toch de komende jaren mee door te komen. Maar ook dat heeft een keerzijde, geeft hij toe. “Mensen hebben maar één keer geld, en gaan dat vaak maar één keer uitgeven. Nu een airco en over twee jaar een warmtepomp, zit er voor velen niet in.”

Het verbruik van de airco die het huis verwarmt houdt Wilfred de Boer via een app bij, Bloemendaal, Nederland Beeld Judith Jockel
Het verbruik van de airco die het huis verwarmt houdt Wilfred de Boer via een app bij, Bloemendaal, NederlandBeeld Judith Jockel

Vloerverwaming niet nodig

‘Duurzaamheidsgoeroe’ Dekker wijst erop dat niet elk huis ideaal is voor een warmtepomp met water, bijvoorbeeld omdat er geen vloerverwarming is. Ook benadrukt hij dat – zeker wanneer mensen zonnepanelen hebben – het beter voor het klimaat is om een airco te gebruiken dan het huis met gestookt gas te verwarmen.

Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, gesubsidieerd door de overheid, moedigt het gebruik van een airco in de winter aan. Wel met de grote maar dat mensen hem niet in de zomer gebruiken om te gaan verkoelen, tenzij het bijvoorbeeld écht snik- en snikheet is.

Dekker vermoedt dat de overheid binnen enkele jaren alsnog airco’s zal gaan subsidiëren, maar vindt ook dat het ministerie haast moet maken, kijkend naar de energiecrisis en de noodzaak om te verduurzamen. Ook vindt hij dat er bij de energieplafonds rekening gehouden moet worden met aircobezitters. “De airco heeft een slecht imago, maar dat is tegenwoordig ten onrechte. Dat mag dit soort beslissingen niet in de weg staan.”

Aircoliefhebbers energiezuinig of energieslupers?

De overheid wil airco’s niet aanmoedigen, omdat ze niet uitsluitend duurzaam zijn. Klopt het dat wintergebruikers met hun airco ook massaal in de zomer gaan verkoelen, en zo alsnog meer energie verbruiken? Dat verschilt uiteraard per gebruiker. Dekker en De Boer zeggen uit eigen ervaring van niet – alleen op de warmste paar dagen van het jaar lieten de twee hun huis een beetje verkoelen.

Milieu Centraal vindt dit vraagstuk nog een grote onzekerheid. Het wijst erop dat op dit moment tien procent van de Nederlanders nu een airco heeft, en doorgaans juist voor verkoeling, waar de organisatie kritisch op is vanwege het hoge stroomverbruik. Aircoverkoper Hennen vindt dat het geen schande moet zijn dat mensen niet in een huis van dertig graden willen zitten, zeker als ze moeten thuiswerken.

Lees ook:

Mooi, zo’n prijsplafond. Maar wat als je een warmtepomp of stadsverwarming hebt?

Een gemiddeld huishouden betaalt 2280 euro per jaar minder door het in allerijl ingestelde energieplafond. Onduidelijk is nog hoe mensen met een warmtepomp of met stadsverwarming in dat plaatje passen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden