null Beeld Omroep Friesland
Beeld Omroep Friesland

Jelles WeekdierPapegaaiduiker

Na zeekoeten en bruinvissen zijn dit keer papegaaiduikers aangespoeld

Jelle Reumer

Begin 2019 schreef ik op deze plaats over de vele aangespoelde zeekoeten die destijds dood waren aangetroffen op stranden van de Waddeneilanden. Tientallen van deze mooie vogels hadden het loodje gelegd; uiteindelijk bleken op de Noordzee niet minder dan twintigduizend zeekoeten te zijn doodgegaan. In eerste instantie werd een verband gelegd met de kort daarvoor overboord geslagen containers van de MSC Zoe, maar dat bleek onjuist. Op 30 maart berichtte de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht dat sprake was van ondervoeding. De (jonge) vogels hadden niet voldoende kunnen eten en waren verzwakt, en dezelfde storm die ook de scheepsramp had veroorzaakt, bracht de genadeklap toe.

Een enigszins vergelijkbaar drama voltrok zich afgelopen week met een andere vogelsoort. Op stranden van – alweer – enkele Waddeneilanden waren tientallen papegaaiduikers aangespoeld, dood of bijna dood. De meeste werden op Vlieland gevonden. Een exemplaar dat nog leefde, is overgebracht naar Ecomare op Texel om daar te worden opgekalefaterd. Zijn dode soortgenoten zijn naar het eveneens op Texel gevestigde Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee gebracht, waar men probeert de oorzaak van de massasterfte te achterhalen. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat ook nu, net als bij de zeekoeten destijds, slechts enkele van de dieren aanspoelen en de rest ongemerkt verdwijnt.

Viseters

Zeekoeten en papegaaiduikers zijn familie van elkaar, beide soorten behoren tot de familie van de alken, de Alcidae. Alken zijn de pinguïns van het noordelijk halfrond, optimaal aangepast aan een leven dat zich vrijwel geheel op zee afspeelt. Papegaaiduikers, Fratercula arctica, broeden op de rotsige kusten van Groot-Brittannië en Scandinavië maar vertoeven verder zo’n beetje hun hele leven buitengaats. Het zijn viseters. Bekend zijn foto’s van papegaaiduikers met een bosje pas gevangen sprotjes die half uit hun grote snavel hangen.

Aan die snavel zullen ze trouwens hun naam te danken hebben, hoewel het mij een raadsel is hoe iemand ooit op het idee kwam de rood-geel-grijs gekleurde driehoekige snavel van een papegaaiduiker met die van een papegaai te associëren. De snavels zijn echt totaal verschillend. Het dier dat nu in de opvang zit, heeft overigens zijn winterkleed met een snavel die zonder de gele banden minder opvallend is gekleurd; de zijkanten van de kop, die ’s zomers wit zijn, zijn nu grotendeels grijs.

Dikwijls verstrikt in visnetten

Het gaat niet echt goed met de papegaaiduikers, ze hebben last van milieuverontreiniging en raken dikwijls verstrikt in visnetten. Ze horen bij ons niet thuis; af en toe wordt er een gesignaleerd maar daar blijft het meestal bij. Ecomare ving één keer eerder een verzwakt exemplaar op, in 2017. Dat de dieren nu bij tientallen op onze kust zijn aangespoeld, komt vermoedelijk door storm op zee.

Het is een vreemd toeval dat allerlei dieren uit noordelijker streken vaker in onze contreien worden aangetroffen; onlangs zwom zelfs een walrus in de Waddenzee. En afgelopen zomer was er een massastranding van bruinvissen, die aan een bacterie-infectie waren bezweken. Het lijkt of er iets aan de hand is met het mariene ecosysteem, zo denkt Ecomare, maar wat is nog volkomen onduidelijk.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden