Stikstofoverleg

Minister Adema wil een landbouwakkoord. Maar zelfs de vraag wie er mee mag praten, ligt al hypergevoelig

Landbouwminsiter Piet Adema (midden, met blauwe trui en witte boord) bij een bijeenkomst van Agractie. Links naast hem Agractie-voorman Bart Kemp. Beeld ANP
Landbouwminsiter Piet Adema (midden, met blauwe trui en witte boord) bij een bijeenkomst van Agractie. Links naast hem Agractie-voorman Bart Kemp.Beeld ANP

Welke oplossing doemt er op achter de dikke mist van de stikstofcrisis? Een landbouwakkoord tussen overheid en agrarische sector moet die vraag gaan beantwoorden. De gesprekken beginnen vandaag. Er is meteen een hoop gedoe over wie er wel en niet aan de ‘hoofdtafel’ mag.

Lukas van der Storm

Diverse boerenorganisaties voelen zich gepasseerd door landbouwminister Piet Adema. Sectororganisaties POV (varkenshouders), NAV (akkerbouw), NVP (pluimvee) en NMV (melkvee) hebben geen uitnodiging ontvangen om rechtstreeks mee te praten over een nieuw te sluiten landbouwakkoord. Dat terwijl natuurorganisaties wel vertegenwoordigd zijn aan de overlegtafel. Onacceptabel en onbegrijpelijk, vinden de gepasseerde agrarische clubs.

Met het landbouwakkoord wil het kabinet werk maken van een van de adviezen van stikstofcrisismanager Johan Remkes. In gesprekken over stikstof komt keer op keer de worsteling met het toekomstperspectief voor de agrarische sector naar voren. De minister wil zorgen voor ‘rust en zekerheid’. Dat moet gebeuren door in overleg met boeren en belanghebbenden tot een akkoord te komen dat voorbij de crisis van nu kijkt. Adema wil zo ‘de contouren bepalen hoe de landbouw er in 2040 uitziet’.

Keuzes voor boeren

Het landbouwakkoord moet duidelijk gaan maken welke keuzes boeren precies hebben. Omschakelen naar biologische of natuurinclusieve landbouw bijvoorbeeld. Of juist intensief voedsel produceren, waarbij de milieu-impact via technologie wordt teruggedrongen. Ook wil Adema tot afspraken komen met ketenpartijen, zoals supermarkten en voerleveranciers.

Het zijn allemaal gedachten die Adema’s voorganger Henk Staghouwer in de zomer ook al eens op papier zette. Zijn perspectiefbrief werd toen in de Tweede Kamer weggehoond omdat die te weinig concreet zou zijn. Die felle kritiek lijkt een grote rol te hebben gespeeld bij Staghouwers aftreden in september.

Adema wil – na het advies van Remkes – dus in overleg tot een toekomstplan komen. Die gesprekken starten vandaag. Daarbij zijn vier agrarische organisaties uitgenodigd: LTO Nederland, jongerenorganisatie NAJK, de bioboeren van Biohuis en actieclub Agractie. Ook de provincies, natuurorganisaties en ketenpartijen praten mee. Wouter de Jong, oud-burgemeester van Houten en oud-gedeputeerde in de provincie Utrecht, gaat de besprekingen leiden.

Onvrede over uitnodigingsbeleid

Net als bij eerdere gesprekken over de stikstofcrisis ligt de vraag wie waar aan mag schuiven al zeer gevoelig. LTO Nederland is niet meer – zoals vroeger – de partij die namens de hele sector spreekt. De vakbonden voor deelsectoren eisen hun eigen plek op, nieuwe actiegroepen als FDF en Agractie kwamen op. En ook biologische en natuurinclusieve boeren hebben hun eigen vertegenwoordigers.

Toen de acht grootste gangbare boerenorganisaties afgelopen zomer met Remkes gingen praten, vormden ze als ‘G8’ één blok. De bio- en natuurinclusieve boeren hadden toen een apart, eigen gesprek met de man die de stikstofcrisis vlot moest trekken. Wat akkerbouworganisatie NAV betreft hadden al die partijen ook samen om tafel moeten zitten met Adema. “Nu besluit het ministerie wie er namens de landbouw mag meepraten”, schrijft NAV in een persbericht. “En erger nog, wie er een handtekening mogen zetten namens de hele landbouw.”

Het is overigens niet zo dat andere organisaties helemaal niet bij het akkoord worden betrokken. Zij kunnen via een ‘brede landbouwtafel’ meepraten, maar zitten niet aan de ‘hoofdtafel’ die het akkoord moet gaan sluiten.

Het selectieve uitnodigingsbeleid is voor partijen aan de hoofdtafel in elk geval geen reden geweest om deelname te weigeren. LTO kwam met een vrij algemeen statement. Agractie besloot aan te schuiven nadat een grote meerderheid van de achterban zich daar voorstander van toonde. “We verwachten niet dat we de gure linkse anti-boerwind die uit Den Haag komt kúnnen keren. We willen wel het uiterste doen om de schade te beperken", schrijft de organisatie.

Overigens bleek niet alleen voor een deel van de agrarische clubs de hoop op een uitnodiging ijdel. Ook dierenwelzijnsorganisaties Varkens in Nood en Dier&Recht schuiven niet aan, terwijl ze dat wel graag zouden willen. Zij vrezen dat maatregelen in het landbouwakkoord ten koste gaan van dierrechten en kondigen daarom alvast een postercampagne aan: ‘Piet, vergeet ons niet’.

Lees ook:

Politiek mist perspectief voor boeren in stikstofplannen kabinet

Veel politieke partijen reageren welwillend op de stikstofplannen van het kabinet. Al ontbreekt het volgens hen nog altijd aan perspectief voor de boer.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden