Zeenatuur

Midden in de Noordzee ligt een fonkelnieuw beschermd vogelgebied: de Bruine Bank

In de winter is de Bruine Bank ook verblijfgebied van de papegaaiduiker.  Beeld ANP, Mauritius Images GmbH
In de winter is de Bruine Bank ook verblijfgebied van de papegaaiduiker.Beeld ANP, Mauritius Images GmbH

Een zandbank in de Noordzee is door minister Carola Schouten van natuur aangewezen als Natura 2000-gebied voor zeevogels. De Vogelbescherming wil meer.

Onno Havermans

Hier zijn ooit menselijke resten gevonden van meer dan 12.000 jaar geleden, toen de Noordzee nog een landvlakte was, met de Bruine Bank als heuvel. Maar de zandbank in de Noordzee, 80 kilometer uit de kust bij IJmuiden, is vooral een paaiplaats van haring, kabeljauw, makreel en de platvissen bot en schol. Die trekken weer zeevogels en bruinvissen aan, die komen eten en uitrusten in het water dat hier soms maar 16 meter diep gaat.

De Bruine Bank, een recht afgebakend vlak ter grootte van de provincie Utrecht, is door minister Carola Schouten aangewezen als Natura 2000-gebied. Daarmee krijgt de bank de beschermde status die Europees is afgesproken voor herstel van de biodiversiteit. In dit geval gaat het om uitvoering van de Vogelrichtlijn voor de dwergmeeuw en om bescherming van de trekvogels jan-van-gent, grote jager, grote mantelmeeuw, zeekoet en alk, die hier foerageren.

‘Nederlanders weten weinig van zeenatuur’

De Vogelbescherming is opgetogen. “Dit is het eerste Natura 2000-gebied dat er komt op voordracht van een natuurbeschermingsorganisatie”, juicht woordvoerder Ruud van Beusekom. “Nederlanders weten weinig van de zeenatuur. De meeste Natura 2000-gebieden liggen op het land. Maar dat de Noordzee in de winter ook verblijfgebied is van de papegaaiduiker, weten de meesten pas sinds er deze week een paar zijn aangespoeld.”

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Voor de aanwijzing is jarenlang gelobbyd en kennis verzameld. Want waar zitten de zeevogels die je wilt beschermen precies? Om een gebied te kwalificeren moet tenminste 1 procent van de populatie van een vogelsoort er te vinden zijn, legt Van Beusekom uit. “De Noordzee is groot en dan zie je opeens een gebied waar veel vogels komen omdat er veel vis zit en bodemleven. Maar naar zulke gebieden wordt ook door anderen met begerige ogen gekeken.”

Vorig jaar zijn in het Noordzeeakkoord afspraken gemaakt tussen drie ministeries, de energiesector, de visserij en milieuorganisaties, waardoor windmolens, vissers en natuur elkaar niet hinderen. Op de Bruine Bank komen geen windmolens en ook wordt gekeken naar het effect van parken in de buurt op de instandhouding van de zes vogelsoorten. Mocht hinder onvermijdelijk zijn, dan is daarvoor een vergunning nodig volgens de Wet natuurbescherming.

Effect op de klimaatdoelen

Voor het behoud van de vogels is het minimale niveau van bescherming voldoende, toch houdt het ministerie van economische zaken en klimaat rekening met een negatief effect op het halen van de klimaatdoelen. Dat kan nijpender worden als de Vogelbescherming haar zin krijgt en meer gebieden als beschermd natuurgebied worden aangewezen. De Voordelta, de Noordzeekustzone en het Friese Front hadden al de Natura 2000-status, daar komt nu dus de Bruine Bank bij. Momenteel wordt onderzocht of ook de Hollandse Kust, de Vlakte van de Raan, Klaverbank, Doggersbank, Borkumse Stenen en Centrale Oestergronden voldoen aan de criteria van de Vogelrichtlijn en daarmee een beschermde status kunnen krijgen. “De Hollandse Kust is de eerstvolgende”, voorspelt Van Beusekom.

Dat wil niet zeggen dat andere ontwikkelingen stil komen te liggen, benadrukt hij. “Natura 2000 betekent niet dat er niks meer mag. De afspraak is dat de visserij blijft, al hopen we wel dat die duurzaam wordt. Ook toekomstige activiteiten zijn niet uitgesloten, mits die niet ten koste gaan van de vogelpopulatie. Het IJsselmeer en Markermeer zijn ook Natura 2000-gebied en daar gebeurt van alles. Er komt zelfs een groot windpark in het IJsselmeer.”

Lees ook:

Doggerland: het verdronken land onder de Noordzee geeft steeds meer geheimen prijs

Het verdronken land tussen Nederland en Groot-Brittannië is een archeologisch walhalla. We begrijpen nu steeds beter hoe onze verre voorouders leefden met een veranderlijk klimaat.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden