Pesticiden

Meten=Weten vraagt provincies om actie tegen landbouwgif dat natuur schaadt

null Beeld Koos Dijksterhuis
Beeld Koos Dijksterhuis

De provincies moeten het gebruik verbieden van bestrijdingsmiddelen die in de natuur terecht kunnen komen, eist het Drentse burgerinitiatief Meten=Weten.

Onno Havermans

Gewasbeschermingsmiddelen die in de natuur terechtkomen, schaden de biodiversiteit en dat mag niet volgens de wet. Dat is, simpel samengevat, het argument waarmee het Drentse burgerinitiatief Meten=Weten de provincies vraagt het gebruik van veertien chemische stoffen niet langer toe te staan.

Met dit handhavingsverzoek haakt Meten=Weten in op een uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland afgelopen juni, dat een vergunning nodig is om op landbouwpercelen in de nabijheid van een Natura 2000-gebied drainage aan te leggen, te beregenen of bestrijdingsmiddelen te spuiten. De overheid mag die vergunning niet verlenen als er significante gevolgen kunnen zijn voor beschermde natuur.

Die rechtszaak ging over bollenteelt in de buurt van het Holtingerveld in Drenthe. Vooral bij het telen van leliebollen worden veel bestrijdingsmiddelen gebruikt. In diverse onderzoeken zijn pesticiden gevonden in de omliggende natuur, waaronder de veertien stoffen waarvan Meten=Weten nu het gebruik wil stoppen.

‘Dit is vergelijkbaar met het stikstofprobleem’

Deze stoffen zijn allemaal in Nederland toegelaten voor bestrijding van ziektes of plagen in de landbouw. Meten=Weten vraagt echter niet om intrekking van de toelating – daar gaan de provincies niet over – maar om toepassing van de Wet natuurbescherming en de Habitatrichtlijn. Die schrijft voor dat ‘het bevoegd gezag’ maatregelen treft die nodig zijn om verslechteringen en verstoringen te voorkomen van de soorten en habitattypen waarvoor een Natura 2000-gebied is aangewezen.

Meten=Weten wijst erop dat insectenetende vogels last hebben van de drastische afname van insecten die “met een grote mate van zekerheid mede wordt veroorzaakt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en de aanwezigheid daarvan in natuurgebieden”. Het voorzorgsbeginsel in het Europees recht dwingt er dan toe om in te grijpen, stelt de organisatie. Provincies zullen dus moeten aantonen dat de veertien stoffen niet in de natuur terechtkomen als ze het handhavingsverzoek afwijzen.

Het is voor het eerst dat het burgerinitiatief op deze manier in actie komt. “Als burgers zoeken we allereerst contact met de overheid, we willen overleggen. Maar de overheid houdt dat af vanwege de landbouwbelangen”, zegt woordvoerder Henk Baptist. “Het is vergelijkbaar met het stikstofprobleem. De landbouw is geïntensiveerd zonder rekening te houden met de natuurbelangen. Dan komt er een moment dat een druppel de emmer doet overlopen. Nu dwingen we de provincies in elk geval onderzoek te doen, want ze kunnen ons verzoek niet zonder motivatie afwijzen. En dat onderzoek juichen wij toe.”

‘De beoordeling van stoffen is te beperkt’

De organisatie spreekt alle provincies aan, ongeacht of alle veertien stoffen in alle provincies worden gebruikt. Daarnaast heeft ze enkele perceelsgerichte handhavingsverzoeken ingediend in Friesland, Drenthe en Overijssel. “We willen de landbouw niet stilleggen”, legt Baptist uit, “maar wel het gebruik tegengaan van pesticiden die zich verder verspreiden dan een kilometer van de perceelgrens.”

Intussen dringt Meten=Weten er samen met andere milieuorganisaties op aan om na te denken over een ander toelatingsbeleid. “Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden kijkt helemaal niet of een stof zich verspreidt. We moeten toe naar een beoordeling van stoffen die veel verder kijkt dan die beperkte blik.”

Lees ook:

Onderzoek bevestigt vermoeden: vooral de stapeling van meerdere landbouwgiffen nekt de bijen in ons land

Een cocktail van meerdere insecticiden in de landbouw is vaak schadelijker dan gedacht. Dat schrijven Engelse biologen in Nature.

Gezondheidsraad: Spuit zo min mogelijk landbouwgif

Bestrijdingsmiddelen dragen mogelijk bij aan ontwikkelingsstoornissen bij jonge kinderen en de ziekte van Parkinson bij ouderen. Telers moeten daarom het gebruik zoveel mogelijk verminderen, adviseert de Gezondheidsraad.

Omwonenden Drentse lelieteelt willen gifvrije zones

Een convenant dat de gemeente Westerveld met bollentelers afsloot, gaat niet ver genoeg, zeggen bezorgde inwo­ners.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden