Luchtvaart

Met de stikstofdeals van Schiphol is de discussie nog niet beslecht

Een vliegtuig in de omgeving van Schiphol. De luchthaven denkt een natuurvergunning te kunnen krijgen nu het stikstofrechten van twaalf boeren heeft opgekocht. Beeld ANP
Een vliegtuig in de omgeving van Schiphol. De luchthaven denkt een natuurvergunning te kunnen krijgen nu het stikstofrechten van twaalf boeren heeft opgekocht.Beeld ANP

Schiphol denkt een natuurvergunning te kunnen krijgen nu het stikstofrechten gekocht heeft van boeren. Tot ongenoegen van de Tweede Kamer. Die debatteert er woensdag over.

Hanne Obbink

Karel Kostelijk uit Grootschermer is blij. Tot net voor kerst was hij boer, maar de 100.000 kuikens die hij toen nog in zijn stallen had, zijn weg. Hij heeft zijn bedrijf verkocht. Dat was hij al een tijdje van plan, want hij is 65 en zijn kinderen willen de pluimveehouderij niet overnemen.

Maar kopers dienden zich niet aan. Tot zich een makelaar meldde die namens de Schiphol Group bleek te werken. De luchthaven nam de boerderij voor 4,1 miljoen euro over. Daarmee kocht ze voor zichzelf ruimte voor de emissie van de stikstof die de pluimveehouder voortaan niet meer uitstoot.

Datzelfde deed de Schiphol Group bij nog drie boerenbedrijven, van acht anderen nam ze alleen stikstofrechten over, voor bij elkaar 20 à 25 miljoen euro. Ze denkt nu genoeg van die rechten te hebben om haar eigen uitstoot rond Schiphol zelf en Lelystad te compenseren. Dat is nodig om een natuurvergunning te krijgen.

Schiphols uitgangspunt is ‘wishful thinking’

Suzanne Kröger, Kamerlid voor GroenLinks, is niet blij. Samen met de Partij voor de Dieren kreeg zij begin december een motie aangenomen, met brede steun, die de regering opriep te voorkomen dat Schiphol boeren uitkoopt buiten de stikstofplannen van het kabinet om. “Die motie is niet uitgevoerd”, stelt ze nu vast. Woensdag debatteert de Kamer over de luchtvaart, en Kröger is van plan hier een groot punt van te maken.

Critici hebben van alles aan te merken op Schiphols stikstofdeals. Hoezo zijn twaalf boerderijen genoeg om de uitstoot van twee luchthavens te compenseren, vragen ze zich af. Schiphol zelf betoogde aanvankelijk sowieso geen natuurvergunning nodig te hebben, omdat er al gevlogen werd lang voor de huidige natuurregels werden ingevoerd. Dat argument is van tafel geveegd.

Nu gaat Schiphol ervan uit vrij te mogen blijven uitstoten wat ook al de lucht in mocht in 2008, toen het nu geldende luchthavenverkeersbesluit van kracht werd. Dan hoeft het nu alleen de emissies te compenseren die er later bij kwamen: die van enkele tienduizenden extra vluchten, plus 10.000 vluchten als Lelystad opengaat.

“Wishful thinking. Flauwekul”, zegt Johan Vollenbroek van milieugroep MOB daarover. Al in de jaren negentig zijn er beschermde natuurgebieden in de buurt van het vliegveld aangewezen, betoogt hij. Daarom moet het aantal vluchten van toen, zo’n 250.000 per jaar, het uitgangspunt zijn. Om een natuurvergunning te krijgen moet Schiphol dan al snel een paar honderdduizend vluchten compenseren.

Schiphol dwarsboomt afwegingen van de overheid

Er is meer kritiek. Bij het vaststellen van de stikstofuitstoot van een bedrijf (een boerderij, een fabriek, een luchthaven) wordt gerekend met een straal van 25 kilometer rond de bron. Stikstof die daarbuiten neerslaat, wordt niet meegerekend. Onzinnig, vindt Vollenbroek, die deze grens nu bij de Raad van State aanvecht. Neem de uitstoot van Tata Steel, zegt hij. “98 procent van de stikstof blijft zo buiten beeld. Dus ga maar na hoe dat uitpakt voor vliegtuigen vanaf Schiphol, die over een veel groter gebied stikstof verspreiden.”

Voor de luchtvaart komt er nog een andere grens bij, al net zo omstreden. Alleen de stikstof die vrijkomt bij het taxiën, landen en opstijgen tot op 900 meter telt mee. Daardoor lijkt het of de luchtvaart voor slechts 0,1 procent van alle Nederlandse stikstof zorgt. Met de stikstof boven die 900 meter meegerekend komt die rekensom veel hoger uit, op 0,7 à 1,1 procent.

De steun voor hun motie uit december hebben GroenLinks en de Partij voor de Dieren mede te danken aan iets anders: ergernis dat Schiphol afwegingen dwarsboomt die de overheid zou moeten maken: wie heeft het dringendst behoefte aan vrijkomende stikstofruimte? Want niet alleen de luchtvaart zit daarom verlegen, ook de zogeheten PAS-melders (boeren die buiten hun schuld zonder natuurvergunning zitten) en de woningbouw kunnen niet zonder.

Wat Kröger betreft is het lang geen uitgemaakte zaak dat Schiphol de stikstofrechten die het nu gekocht heeft daadwerkelijk voor zichzelf kan inzetten. “Het is geen fait accompli. Zo van: jammer, Schiphol heeft die rechten nu eenmaal, niets aan te doen”, zegt ze. Desnoods koopt het kabinet die rechten over. “Anders is het Schiphol dat bepaalt waar de prioriteiten liggen. En dat kan niet.”

Lees ook:

Overijssel wil 5 miljard voor stikstofreductie én voor een leefbaar platteland

De provincie Overijssel wil dat het Rijk niet alleen bijdraagt aan de stikstofreductie en natuurherstel, maar ook investeert in de leefbaarheid van het platteland. Dat blijkt uit de eerste versie van de stikstofplannen van de provincie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden