Borrelend gas uit de lekkende Nord Stream 2-leiding, op de Baltische Zee.

Opwarming van de aarde

Lek in gaspijp Nord Stream is ‘het allerlaatste dat het klimaat kan gebruiken’

Borrelend gas uit de lekkende Nord Stream 2-leiding, op de Baltische Zee.Beeld via REUTERS

Experts noemen de lekkages uit de gaspijpleiding Nord Stream, tussen Rusland en Europa, een milieuramp. ‘Dit is een klap voor het klimaat.’

Frank Straver

Door de lekkages van de grote gasbuizen van Nord Stream 1 en 2 – mogelijk als gevolg van sabotage – is een groot volume van het sterke broeikasgas methaan vrijgekomen, in vrijwel pure vorm. “Dit is het allerlaatste dat het klimaat kan gebruiken”, zegt milieuwetenschapper Ernst Worrell van de Universiteit Utrecht (UU). In het slechtste geval gaat het om een hoeveelheid methaan die gelijkstaat aan zo’n 12,5 procent van de jaarlijkse Nederlandse uitstoot van broeikasgassen.

Dat het methaan uit Nord Stream-pijpen niet verbrand werd, maar direct de lucht in vloog, doet volgens Worrell niets af aan de klimaatschade. Sterker nog: dat vergroot de zorgen. Na verbranding, zoals bij het affakkelen van methaan door fossiele energiebedrijven, gaat een milder broeikasgas (CO2) de lucht in. Puur methaan versnelt de temperatuurstijging. De opwarming blijft vele jaren doorwerken. “Juist het wegvliegen van veel puur methaan is slecht voor het klimaat”, reageert IPPC-klimaatwetenschapper Leo Meyer.

Deense minister: inspectie lekken Nord Stream over 1 of 2 weken

Het kan één of twee weken gaan duren voordat inspecties uitgevoerd kunnen worden aan de lekkende gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee. Dat meldde de Deense minister van Defensie Morten Bødskov vanuit Brussel. Volgens hem moet het water rond de gaslekkages eerst voldoende kalmeren om te kunnen zien wat er is gebeurd.

De lekkende pijpleidingen liggen op een diepte van ongeveer 80 meter en door de lekkages komt een grote hoeveelheid gas vrij, waardoor er flinke gebieden met borrelend water zijn. Denemarken denkt dat het zeker een week kan duren voordat al het gas in de pijpleidingen is weggelekt.

De Deense premier Mette Fredriksen heeft gezegd dat de lekkages aan Nord Stream 1 en 2 opzettelijk zijn veroorzaakt. Volgens haar kan er geen sprake zijn geweest van een ongeluk.

Een kapitaalvernietiging van miljarden

“Je kunt de lekkages gerust een klimaatramp noemen”, vindt Worrell, verbonden aan het Copernicus Instituut van de UU. Hij rekent op basis van de diameter (1,15 meter) van de Nord Stream-leidingen (1 en 2) en de lengte uit dat potentieel een totaal van 281 kiloton methaan ontsnapt is. De milieuwetenschapper onderstreept dat in de praktijk mogelijk slechts een deel van dat gasvolume vrijgekomen is. “Onduidelijk is of er afsluitkleppen ingezet zijn.”

En omdat Nord Stream 1 buiten gebruik gesteld was, stonden de buizen niet onder volledige druk (220 bar). De lagere druk kan het weglekken van gas beperkt hebben. Technische details van de nieuwe gasleiding Nord Stream 2, waar ook lekkages zijn gesignaleerd, duiden erop dat de druk op halve kracht stond (105 bar).

IPCC-klimaatwetenschapper Meyer merkt op dat Rusland, indien het Kremlin achter de vermeende sabotage zit, zichzelf financiële schade zou toebrengen door Nord Stream grotendeels leeg te laten vloeien. “Dat is een kapitaalvernietiging van miljarden.” Aan de andere kant draaide president Vladimir Poetin de gaskraan naar Europa wel meermaals dicht – een stap die lange tijd onwaarschijnlijk werd geacht vanwege de financiële consequenties. Ook lijkt Rusland doelbewust gasreserves af te fakkelen om de EU te provoceren.

Satellietbeelden geven vanuit de lucht een impressie van het borrelende zeeoppervlak, als gevolg van methaangas dat ontsnapt uit de Nord Stream-gaspijp.  Beeld AFP
Satellietbeelden geven vanuit de lucht een impressie van het borrelende zeeoppervlak, als gevolg van methaangas dat ontsnapt uit de Nord Stream-gaspijp.Beeld AFP

Extra grote bijdrage aan de opwarming van de aarde

Het vrijgekomen methaan is een heftig broeikasgas, ongeveer 28 keer sterker dan kooldioxide (CO2). Daardoor draagt methaan bovengemiddeld veel bij aan de opwarming van de aarde. “Na een paar jaar breekt de atmosfeer methaan af tot CO2, daarna draagt het nog lange tijd bij aan de opwarming van de aarde.” Het lek van Nordstream is slecht nieuws voor het Parijse Klimaatakkoord. Om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2, liefst 1,5 graden moeten broeikasgasemissies snel omlaag.

Methaanlekken komen wel vaker voor, zegt Worrell, zoals bij gas- en oliewinning en vuilstortplaatsen. Satellieten kunnen dat registreren vanuit de ruimte. Maar dat gaat om enkele of hooguit tientallen tonnen. Die lekkages zijn klein vergeleken met het methaan dat via het borrelende zeeoppervlak de lucht in is gevlogen vanuit Nord Stream. “Nu hebben we het nu over echt grote volumes.” De details van de gaslekken en bijbehorende milieueffecten zullen net als de sabotage zelf verder uitgezocht moeten worden, mogelijk ook met satellietmetingen.

Lees ook:

Nord Stream 1 en 2 mogelijk beschadigd door sabotage, Zweden meldt explosies

Zweden meldt dat er explosies waren in het gebied waar de gaspijpleidingen van Nordstream 1 en 2 op mysterieuze wijze zijn beschadigd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden