Burgerwetenschappers

Kwaliteit van water in sloten en grachten sterk onder de maat

Ook in sloten die er schoon uitzien,  is het ecologische systeem vaak verstoord door vervuilende stoffen. Beeld ANP
Ook in sloten die er schoon uitzien, is het ecologische systeem vaak verstoord door vervuilende stoffen.Beeld ANP

Sloten en vennen zijn niet schoon genoeg. Planten en dieren krijgen niet genoeg kans goed te groeien, blijkt uit metingen.

Esther Bijlo

In tachtig procent van de kleine wateren in Nederland is de waterkwaliteit onvoldoende. De laatste drie jaar is de staat van sloten, vennen en grachten niet verbeterd. Dit blijkt uit metingen door ruim 400 ‘burgerwetenschappers’.

Zij onderzochten 1680 wateren in het kader van het project ‘Vang de watermonsters’ van onder meer Natuur & Milieu, zes waterschappen, ASN Bank en ecologisch instituut NIOO-KNAW. Na controle van de metingen trekt NIOO-KNAW de conclusie dat de waterkwaliteit van oppervlaktewateren inmiddels langdurig onder druk staat. De biodiversiteit in en rond de wateren komt steeds verder in de knel. Dat geldt voor het hele land, ook in recreatie- en natuurgebieden.

Volgens Natuur & Milieu moet de aanpak snel steviger worden om de kwaliteit te verbeteren. Het is niet zo dat waterschappen niets gedaan hebben de voorbije jaren. Maar het gaat te langzaam, constateert ook de Unie van Waterschappen, en de stroom vervuilende stoffen blijft groeien.

Probleem bij de bron aanpakken

Planten en dieren in en rond het water krijgen door de beroerde omstandigheden onvoldoende tijd om te herstellen. Er zijn herstelmaatregelen genomen, zoals de aanleg van buffers langs sloten en natuurvriendelijke oevers.

Ook het zuiveren van rioolwater gaat steeds beter en efficiënter, stelt de Unie. Maar het probleem moet meer bij de bron worden aangepakt: voorkomen dat vieze stoffen in het water terechtkomen. Anders blijft het dweilen met de kraan open, ziet Natuur & Milieu.

Drie op de tien wateren lijken er best goed uit te zien: ze zijn helder genoeg om planten te laten groeien, er zijn voldoende voedingsstoffen. Toch zijn er weinig planten te zien omdat het ecologische systeem verstoord is door bestrijdingsmiddelen, microvervuilers zoals microplastics, medicijn- en drugsresten en onbekende stoffen. Ook het beheer werkt niet altijd mee, zoals het te rigoureus schonen van sloten of maaien van opkomende planten.

Een ander ecologisch beheer kan daarom nog voor verbetering zorgen. Het jaarlijkse onderhoud, om bijvoorbeeld het dichtgroeien van sloten te voorkomen, moet rustiger zodat de leefomgeving van libellen, insecten en vogels intact blijft. Geregeld baggeren kan de kwaliteit ook verbeteren en is ook goed voor de berging van overtollig water.

1680 kleine metingen

De resultaten van de monsters uit sloten, vennen en grachten komen overeen met het officiële onderzoek naar de kwaliteit van grote wateren voor de Kaderrichtlijn Water. Ook daar gaat het niet goed met de biodiversiteit. Aan het project ‘Vang de watermonsters’ hebben vierduizend mensen meegewerkt door een sloot of ander klein water te nomineren.

Vervolgens heeft een groep van 425 ‘burgerwetenschappers’, na een instructie van NIOO-KNAW, 1680 kleine wateren gemeten. Professionele onderzoekers van het instituut hebben op 135 plekken een nameting gedaan en alle bevindingen geanalyseerd.

Lees ook:

Zware metalen, bestrijdingsmiddelen, pfas; de kwaliteit van ons water is een tikkende tijdbom

Nederland scoort slecht in een vers rapport over de waterkwaliteit in de stroomgebieden van Europese rivieren. Door te veel uitstel dreigt Nederland de eigen doelen van de Kaderrichtlijn Water niet te halen, waarmee een nieuwe crisis zich aandient.

Om zeldzame vis te redden, pompt het waterschap in Brabant kostbaar grondwater op

Waterschap De Dommel pompt grondwater op om de beekprik te redden van de droogte. Brabant kampt met structurele verdroging. Beken weer laten meanderen is niet genoeg, zeggen de waterschappen. Het hele watersysteem moet om.

Het water stroomt straks weer net als vroeger over Achterhoekse landgoederen

De Achterhoek is een van de droogste plekken van het land. Rond Huis ‘t Medler in Vorden is een ingenieus plan bedacht om meer water vast te houden. Historische kaarten spelen daarbij een belangrijke rol. En boeren doen volop mee.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden