Kim Kolpin vlakbij de plek waar de gouverneur een ontziltingsfabriek wilde plaatsen.

Reportagedroogte

Kurkdroog Californië droomt van drinkwater uit zee

Kim Kolpin vlakbij de plek waar de gouverneur een ontziltingsfabriek wilde plaatsen.Beeld Mari Meyer

De Amerikaanse staat Californië gaat gebukt onder extreme, historische droogte met een tekort aan drinkwater als gevolg. De gouverneur wil vol inzetten op ontzilting van zeewater, maar natuurbeschermers steigeren.

Mari Meyer

Inwoners van Californië kregen vorige maand de opdracht om hun watergebruik terug te schroeven. De staat is momenteel kurkdroog: gebrek aan regen en sneeuw betekent minder water uit het Sierra Nevada-gebergte, waardoor het peil in de waterreservoirs steeds verder daalt. Het waterniveau in de Colorado River, waar de staat Californië een derde van al zijn water vandaan haalt, is op een kritiek punt aanbeland.

Dus moeten inwoners korter douchen en mogen tuinen nog maar twee keer per week kort bewaterd worden. Ook de landbouwsector zal water moeten besparen, vertelt professor Jay Lund, professor in de civiele en milieutechniek aan universiteit UC Davis. “Californië gaat boeren compenseren als ze stoppen met het verbouwen van minder lucratieve gewassen, de staat koopt dus als het ware water van hen.”

De maatregelen hebben vooralsnog niet het gewenste effect. Dus zoekt Californië naar oplossingen op grote schaal. Want als de huidige omstandigheden doorzetten, kunnen de uitgedroogde bodem en toenemende bosbranden het landschap voorgoed veranderen. Gouverneur Gavin Newsom maakt zich al enkele jaren sterk voor ontzilting van zeewater en langs de 1350 kilometer tellende kustlijn van Californië staan al twaalf ontziltingsfabrieken.

Een ontziltingsfabriek in Huntington Beach

Ook was er de wens om achter een gloednieuwe energiecentrale in Huntington Beach, die sinds 2021 draait, een ontziltingsfabriek te bouwen. Kim Kolpin wijst het aan: “Het moest per se hier, want ze wilden de pijpleidingen naar zee van de oude centrale gebruiken. Maar het is dus niet gelukt”, zegt ze voldaan.

Als directeur van de lokale nonprofit organisatie Bolsa Chica Land Trust wil Kolpin dit moerasgebied beschermen tegen de negatieve effecten van ontzilting.

Ze stapt in haar oude sedan en minder dan een minuut later glijdt het centrum van Huntington Beach voorbij, een kustplaats in de regio Orange County. Hotels, restaurants en winkels met uitzicht op het strand en de pier wisselen elkaar af. Op loopafstand van dit toeristische centrum ligt een moerasgebied van vijf vierkante kilometer. Ze draait soepel de kleine parkeerplaats op en knikt enthousiast naar een aantal witte vogels die hoog boven het water cirkelen. “Dat zijn sternen. Die nesten hier.”

190 miljoen liter drinkwater per dag

De nieuwe ontziltingsfabriek zou 1,3 miljard euro gaan kosten en moest dagelijks 190 miljoen liter drinkwater produceren. Dat dit mogelijk is, bewijst de Claude ‘Bud’ Lewis Carlsbad Desalination Plant. Deze fabriek, vernoemd naar een inmiddels overleden voormalige burgemeester van Carlsbad, ligt ongeveer een uur ten zuiden van Huntington Beach. Het is de grote trots van Poseidon, het bedrijf dat de fabriek met steun van de regio San Diego uit de grond stampte om zo iedere dag 400.000 mensen van drinkwater te voorzien.

 Het bedrijf Poseidon runt de grootset onziltsingsfabriek van de VS in Carlsbad, waar het zeewater in buizen naar binnenstroomt. Beeld Mari Meyer
Het bedrijf Poseidon runt de grootset onziltsingsfabriek van de VS in Carlsbad, waar het zeewater in buizen naar binnenstroomt.Beeld Mari Meyer

De toegangspoort van de fabriek in Carlsbad ligt aan een weg die het fabrieksterrein van de zee scheidt. Het is mistig op een doordeweekse ochtend, vooral de geur van de Stille Oceaan beklijft. Bij de ingang zet Jessica Jones geroutineerd haar veiligheidshelm op. Ze werkt al 22 jaar voor Poseidon. “Ik kan me nog herinneren dat hier niks stond. We zijn heel trots op wat we hier doen voor de watervoorziening in de regio.”

Jones wijst in de lobby van het gebouw naar een grote cirkel die ter illustratie op de muur is aangebracht. “Dat is de doorsnee van de pijp waar het zeewater door naar binnen komt.” Deze kunstmatige mond van bijna twee meter breed zuigt dagelijks 380 miljoen liter zeewater de fabriek in. Daar doorloopt het een zuiveringsproces, dat begint met het verwijderen van sediment.

Organisch materiaal naar de stort

Op het fabrieksterrein roert Jones met haar hand in een bakje, met daarin een mengsel dat het midden houdt tussen zand en modder. “We filteren iedere twee tot drie dagen zo’n duizend kilo aan organisch materiaal uit het water. Dat gaat naar de stort.”

De volgende stap is omgekeerde osmose: meer dan 16.000 membranen filteren in een etmaal 190 miljoen liter drinkwater. “De ratio is ongeveer 50-50’” vertelt Jones in de fabriekshal, omringd door metershoge stellingen vol met cilindervormige membranen, die nog het meeste lijken op langwerpige gasflessen. “De helft van wat we binnenhalen wordt drinkwater, de andere helft gaat terug de zee in.”

Dát is waar tegenstanders van ontzilting over vallen: ze maken zich zorgen over zowel het lozen van al dat water als het opslurpen ervan. Volgens critici hebben beide een negatief effect op de biodiversiteit. Bij de inname komt klein zeeleven mee, dat het filterproces niet overleeft. En dan is er de lozing. Die bevat al het zout dat uit de andere helft van het water is gefilterd. De fabriek in Carlsbad spuugt dit zeer zoute water op een krachtige manier weer naar buiten, pal aan het strand.

Groene zeeschildpadden

Dit wilden mensen als Kim Kolpin koste wat kost voorkomen in Huntington Beach. “We hebben hier 23 beschermde soorten planten en dieren, waaronder groene zeeschildpadden”, vertelt ze op een houten voetbrug in het moerasgebied, terwijl ze pijlstaartroggen aanwijst die vlak onder het oppervlakte voorbij glijden. Dit moerasgebied ligt bovendien pal onder de Pacific Flyway, een belangrijke migratieroute voor vogels.

“De zeldzame zuidelijke teerplant die we hier hebben, groeit tijdens de heetste maanden van het jaar en is dan de enige voedselbron voor inheemse bijen.” Het cultiveren van dit soort gebieden kost tijd, zegt ze. “Het heeft meer dan veertig jaar gekost om een beschermde status te krijgen. En dan zou nu het zoute afvalwater tot hier komen.”

De onafhankelijke adviescommissie California Coastal Commission schaarde zich in mei achter natuurbeschermingsorganisaties en ging dwars in tegen de wensen van de gouverneur: er mag geen kopie van de Carlsbad-fabriek worden gebouwd in Huntington Beach. Beloftes van Poseidon om miljoenen dollars te besteden aan de compensatie van de milieugevolgen legden niet genoeg gewicht in de schaal.

Jessica Jones van Poseidon bevestigt dat het bedrijf niet in beroep zal gaan tegen de beslissing van de commissie. Maar dat betekent niet dat ontzilting in zijn geheel van de baan is. Gouverneur Newsom ziet de samenwerking tussen commerciële bedrijven als Poseidon en lokale autoriteiten als een rendabele en reële optie voor het veiligstellen van de watervoorziening in de staat.

Nul verstoring kan gewoon niet

Daar zit wat in, meent Donald Potts, professor in de ecologie aan UC Santa Cruz. Allereerst de bezwaren: “Zeeleven dat door de fabriek wordt opgezogen, overleeft dat waarschijnlijk niet en ook de zoutlozing kan schadelijk zijn”, bevestigt hij. “Er zullen altijd mensen zijn die op principiële gronden nul verstoring willen in de natuur. Maar in dit geval speelt vooral de locatie een grote rol.”

Californië heeft veel beschermde en kwetsbare kustgebieden, maar er zijn ook plekken waar waar de schade beperkt kan worden, meent hij. Volgens Potts moet worden gekeken naar de totale hoeveelheid organismen in een gebied en het percentage dat door zo’n ontziltingsfabriek wordt geëlimineerd. “Als het een relatief klein deel is, is het effect waarschijnlijk te verwaarlozen.”

Ook de manier van lozen kan worden aangepast om de gevolgen lokaal te beperken, zegt Adina Paytan, als professor in biogeochemie tevens verbonden aan UC Santa Cruz. Het is beter voor de omgeving als het ultrazoute water met minder kracht en over een groter oppervlak wordt verspreid. Paytan deed onderzoek in Carlsbad in de aanloop naar de bouw van de ontziltingsfabriek en is er niet in alle gevallen op tegen. “Als ontzilting op de juiste manier wordt gedaan, kunnen de negatieve effecten minimaal zijn en de voordelen heel groot.”

Andere opties?

Het probleem is volgens de experts niet zozeer ontzilting zelf, maar de grote nadruk op gefilterd zeewater als een magisch reddingsmiddel. Paytan vindt dat er veel meer aandacht moet komen voor andere opties, want die zijn er genoeg. “Er komt nu enorm veel afvalwater en rioolwater in de zee terecht. Dat is ook heel schadelijk”, zegt ze. “En juist daar zitten veel mogelijkheden.”

De professor noemt Singapore als voorbeeld, waar zo’n 40 procent van de watervoorziening bestaat uit voormalig rioolwater. En dat is ook beter voor de oceaan, want rioolwater dat wordt hergebruikt hoeft niet te worden geloosd. Dat meent ook Jay Lund, de professor van UC Davis. “Zeker in het zuiden van Californië komt hergebruik van afvalwater steeds vaker voor. Vanuit een economisch oogpunt is dat een goed idee, want ontzilting is duurder dan afvalwater zuiveren.”

Bovendien, zegt Lund, kost de bouw van een ontziltingsfabriek veel tijd, geld en energie. Inwoners van Carlsbad schaarden zich na de uitzonderlijke droogte tussen 1988 en 1990 achter de ambitieuze plannen van Poseidon. Pas vijftien jaar later, in 2015, vloeide het eerste ontzilte water naar de woonwijken. “Californië is nou eenmaal heel droog”, aldus Lund. “Daar moeten we rekening mee houden, er bestaat geen perfect antwoord op. Ontzilting is sowieso geen oplossing voor de korte termijn. Meer water besparen is dat wel.”

Lees ook:

Klimaatverandering bedreigt drinkwater voor zeven miljoen mensen in Nederland en België

Schoon water uit de kraan is op termijn niet vanzelfsprekend. Neem de Maas. Onderzoek wijst uit dat de rivier langere periodes van lage toevoer zal kennen.

Kurkdroog Italië wacht waterrantsoen en voedselschaarste

Grote delen van Italië hebben te maken met ongekende droogte. In sommige delen van het land dreigt het water op rantsoen te gaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden