Zwerfafval

Koffie drinken uit wegwerpbekers kan straks niet meer: vanaf 2023 verdwijnen ze van kantoor

Papieren koffie- of thee bekertjes op stapels.  Beeld Hollandse Hoogte / Jordi Huisman
Papieren koffie- of thee bekertjes op stapels.Beeld Hollandse Hoogte / Jordi Huisman

Wegwerpkoffiebekertjes op kantoor zijn vanaf 2023 verboden. Plastic verpakkingen om kant-en-klaar voedsel mee te nemen mogen vanaf 2024 niet meer gratis zijn.

Onno Havermans

Een verbod op wegwerpbekertjes en voedselverpakkingen die ter plekke worden gebruikt, moet het groeiende gebruik van wegwerpplastic stoppen en zwerfafval verminderen. Koffiebekers op kantoor moeten vanaf 1 januari 2023 afwasbaar zijn of in elk geval moet driekwart worden ingezameld voor recycling. Vanaf 2024 moet voor de wegwerpverpakking van maaltijdsalades en ander kant-en-klaar voedsel om mee te nemen extra worden betaald. Dat hoeft niet als ze zijn verpakt in herbruikbaar materiaal.

Elke dag opnieuw worden in Nederland 19 miljoen koffiebekertjes (vaak van papier met een plastic laagje) en andere plastic voedselverpakkingen weggegooid na slechts één keer te zijn gebruikt. Dat is jaarlijks een berg van zeven miljard verpakkingen die grotendeels in vuilverbrandingsovens verdwijnt, maar waarvan een deel als zwerfafval blijft slingeren op straat.

Statiegeld op blikjes

Staatssecretaris Steven van Weyenberg van milieu gaat met een bekertjesverbod op locatie door op de weg die in juli dit jaar is ingeslagen met het verbod op plastic bestek, bordjes en roerstaafjes en de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes. Op de laatste dag van 2022 komt daar ook statiegeld op blikjes bij. Net als borden en bekers in de horeca kunnen koffiebekers op kantoor worden afgewassen of vervangen door herbruikbare alternatieven, schrijft de staatssecretaris in een brief aan de Tweede Kamer, waarin hij het bekertjesverbod aankondigt.

Met de nieuwe maatregelen voert Nederland de Europese Richtlijn kunststofproducten voor eenmalig gebruik uit. Landen mogen zelf bepalen hoe ze in 2026 het gebruik van wegwerpplastic hebben teruggebracht. Van Weyenberg verwacht een afname in Nederland van 40 procent.

De staatssecretaris maakt onderscheid tussen verpakking voor consumptie ter plaatse, zoals koffiebekertjes uit een automaat op het werk, en verpakkingen voor afhaal- en bezorgmaaltijden of coffee to go. In geval van ter plekke opeten of opdrinken is eenmalig gebruik verboden, tenzij het kantoor, de snackbar of de winkel zorgt voor gescheiden inzameling voor hoogwaardige recycling. In 2023 moet minimaal 75 procent worden ingezameld en dat percentage loopt met 5 procent per jaar op tot 90 procent in 2026. Bij verpakkingen voor onderweg moet de verkoper een herbruikbaar alternatief aanbieden: ofwel bekers en bewaardozen die de koper zelf meebrengt ofwel een retoursysteem voor recycling (75 procent in 2024 oplopend tot 90 procent in 2027).

‘De vervuiler betaalt’

Gebruik van wegwerpplastic waaruit rechtstreeks (vanuit de beker of verpakking) kan worden geconsumeerd zonder verdere bereiding mag vanaf 2024 niet meer gratis. Net als bij plastic tasjes moet de verkoper een bedrag in rekening brengen. Hoe hoog dat zal zijn, moet nog worden vastgesteld.

Van Weyenberg heeft zijn plannen voorgelegd in een internetconsultatieronde, die begin december wordt afgerond. Ze worden begin volgend jaar definitief vastgesteld. Vooraf heeft de staatssecretaris al overleg gehad met vertegenwoordigers van evenementen, horeca, sport en recreatie en verpakkingsindustrie. CE Delft heeft op zijn verzoek onderzoek gedaan naar uitvoerbaarheid en vormgeving van een ‘verbod op gratis eenmalige bekers’.

Onderdeel van de Europese richtlijn is ook een zogeheten ‘uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’, door Van Weyenberg vertaald als het principe ‘de vervuiler betaalt’. Producenten van wegwerpplastic moeten de opruimkosten van zwerfafval gaan vergoeden. Rijkswaterstaat brengt momenteel in kaart welke kosten gebiedsbeheerders daarvoor maken en hoeveel wegwerpplastic er tussen het zwerfafval zit. Op basis daarvan bepaalt de minister van infrastructuur en waterstaat welk bedrag producenten van wegwerpplastic moeten betalen voor het opruimen van zwerfafval. Het gaat dan om producenten van sigarettenfilters, lichte plastic draagtassen, ballonnen, vochtige doekjes, wegwerpbekers en voedselverpakkingen, drankverpakkingen die geheel of gedeeltelijk uit kunststoffen bestaan, dus ook drankenkartons en knijpverpakkingen, sauszakjes en snoepwikkels.

Lees ook:

Frankrijk verbiedt plastic verpakkingen van groente en fruit

Frankrijk verbiedt plastic verpakkingen van groente en fruit vanaf volgend jaar. Het ministerie van Milieu zegt zo de hoeveelheid plastic afval te willen verminderen.

Een nieuw plasticverbod: wat mag wel en wat mag niet?

Een nieuw verbod op wegwerpplastic is 3 juli ingegaan. Veel verschillende plastic producten mogen niet meer verkocht worden. Wat kan er allemaal niet meer en wat mag nog wel?

Dit Friese ondernemerspaar komt met een duurzame kartonnen koffiebeker

Afgedankte koffiebekers zorgen voor een enorme afvalberg. Maar niet de kartonnen bekers van een ondernemerspaar uit Appelscha. Daarvan wordt bijvoorbeeld printerpapier gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden