null Beeld

Groene claimHorloges

Horlogemerk Skagen beweert duurzaam te zijn, maar wat is dat precies?

Het Deense horlogemerk Skagen claimt dat 90 procent van de collectie duurzaam is. Wat dat precies betekent, blijft gissen.

Robin van Wechem

Duurzaamheid en tijdloos ontwerp vormen naar eigen zeggen de kern van het Deense sieraden- en horlogemerk Skagen. In principe kunnen de producten een leven mee, zeker als klanten handelen naar de kreet op de Skagen-website dat duurzaamheid geen keuze is, maar een levensstijl. Het merk wil eveneens ‘een verandering in de industrie teweegbrengen’.

Hoe ze dat (gaan) doen, blijft nogal vaag. Op de website staat dat 90 procent van de ‘traditionele horloges’ inmiddels duurzaam is. De vraag wat het bedrijf onder traditioneel en duurzaam verstaat, blijft onbeantwoord. De website vermeldt dat alle uurwerken van roestvaststaal (rvs) voor de helft uit gerecycled materiaal bestaan. Bijna alle leren bandjes komen uit looierijen die zijn aangesloten bij de Leather Working Group. En de kartonnen verpakkingen zijn volledig van hergebruikt FSC-karton.

Verder heeft Skagen enkele duurzame (en tijdelijke) collecties. Zo bestaat de #tide ocean-collectie deels uit plastic dat uit kustwater is opgevist en hergebruikt. De sieraden die in samenwerking met CLED zijn gemaakt, hebben ‘edelstenen’ van gerecycled glas in groen- en goudtinten.

Hergebruikt staal levert milieuwinst op

Het gebruik van gerecycled roestvrijstaal in de uurwerken levert in ieder geval milieuwinst op, bevestigt Ester van der Voet, hoogleraar duurzaam grondstofgebruik aan de Universiteit Leiden. “Primair staal wordt gemaakt met cokes, die veel CO2-uitstoot veroorzaken. Bij recycling wordt dat proces overgeslagen. De uurwerken van Skagen kunnen waarschijnlijk ook volledig van gerecycled rvs worden gemaakt, in plaats van de huidige 50 procent. Daarvoor moet je wel inkopen bij producenten die alleen schroot gebruiken voor de staalproductie.”

Staal is namelijk al voor een groot deel gerecycled, vervolgt ze. “Staalproducenten gebruiken zowel ijzererts als schroot. Gemiddeld zit het percentage gerecycled staal rond de 40 procent.” Conny Bakker, hoogleraar duurzaam ontwerp aan de TU Delft, gaat uit van 40 tot 60 procent gerecycled materiaal in nieuw staal. Daarvoor hoeft Skagen niets te doen. “Deze claim is dus tamelijk onzinnig.”

Skagen-horloge Beeld
Skagen-horloge

Behalve het klokje zijn ook de bandjes verantwoord gemaakt, claimt Skagen. Het leer komt voor 90 procent uit looierijen met een certificaat van de Leather Working Group. Dat is een non-profitorganisatie die is opgericht door onder andere Adidas en Nike, zegt Bakker. “Het is een zelfgeorganiseerd initiatief om tot duurzamere leerproductie te komen. Ze bieden certificering en kennis aan zo’n 1200 bedrijven. De milieustandaarden zijn nog wel voor verbetering vatbaar. Echt duurzaam is het leer dus nog niet.”

Geen informatie over sociale situatie

Martje Theuws van onderzoekstichting Somo is medeauteur van twee recente studies over de leerindustrie. Zij benadrukt dat sociale aspecten geen onderdeel zijn van de controles die de Leather Working Goup uitvoert. “De Leather Working Group kijkt niet naar vrijheid van vakvereniging, lonen, werktijden, overwerk, kinderarbeid of discriminatie. Ze verwachten dat aangesloten looierijen zelf een derde partij benaderen om deze factoren te beoordelen, maar dat is geen doorslaggevende factor voor het verkrijgen van het certificaat.”

Skagen kan, net als moederbedrijf Fossil Group, veel meer doen om leer echt duurzaam in te kopen. “Allereerst moeten het de volledige productieketen in kaart brengen én de lijst met leveranciers publiceren. Dit maakt het voor arbeiders in de productieketen mogelijk om misstanden aan te kaarten. Fossil Group heeft wel zo’n leverancierslijst op de website staan, maar die is beperkt tot leveranciers van eindproducten en er ontbreken belangrijke gegevens. Uit deze lijst blijkt in ieder geval dat ze laten produceren in onder andere Cambodja, China en India. In al deze landen zijn risico’s op arbeidsrechtenschendingen.”

De Fossil Group, waar ook merken als Fossil, Diesel, Armani en Michael Kors deel van uitmaken, publiceerde vorig jaar haar eerste duurzaamheidsrapport ooit. Daarin wordt wel melding gemaakt van het traceren van toeleveranciers, maar het blijft onduidelijk hoeveel er echt in beeld zijn. “Als een bedrijf geen zicht heeft op de volledige productieketen, weet het ook niet aan welke mogelijke misstanden het bijdraagt”, zegt Theuws.

De overige gegevens in het duurzaamheidsrapport zijn evenmin bemoedigend. Slechts een kwart van alle verpakkingen van de bedrijven in de Fossil Group bevat gerecyclede materialen. Een kleine 20 procent van de huidige verpakkingen kan worden hergebruikt of gerecycled. Bovendien steeg vorig jaar de CO2-uitstoot van het luchtvaarttransport door de logistieke gevolgen van de coronacrisis.

Ambities moeten omhoog

Diane Zandee, onderzoeker aan de Nyenrode Business Universiteit, vindt dat de ambities omhoog mogen. “Skagen en de Fossil Group hebben veel aandacht voor goede doelen, maar kunnen dat geld beter inzetten voor een eerlijk loon in de keten. Het lijkt erop dat ze nog vooral vanuit de lineaire economie redeneren. Dat past niet bij een claim van 90 procent duurzame producten.”

Uiteindelijk is het vooral belangrijk dat een product zo lang mogelijk wordt gebruikt. Dat moedigt Skagen volgens Zandee enigszins aan met een reparatie- en terugnamesysteem. Het streven naar meer horloges op zonnecellen en bewegingsenergie, in plaats van batterijen, past daar volgens het bedrijf ook in.

Duurzaam ontwerper Bakker weet echter dat je een horloge op zonnecellen minstens vijftien jaar moet gebruiken om de impact van die energiebron te compenseren, weet Bakker. “Uiteindelijk moeten horloges niet worden gezien als gadgets, maar als producten waar je lang mee doet. Dan maakt het niet veel uit of ze werken op batterijen, zonnecellen of beweging.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden