null Beeld
Beeld

ColumnPatrick Jansen

Het groenste kabinet ooit, deze keer echt?

Patrick Jansen

De inkt van mijn column over het Duitse regeerakkoord was nog niet droog of het Nederlandse werd gepresenteerd. Onmiddellijk tuimelden de oppositiepartijen over elkaar heen om er gehakt van te maken. Toch, vanuit het oogpunt van natuur en milieu lijkt dit coalitieakkoord een verademing.

Vier kabinetten Balkenende en drie kabinetten Rutte regelden op alle mogelijke manieren dat de economie zo min mogelijk werd gehinderd door zorg voor onze leefomgeving – nota bene een grondwettelijke taak van de regering en sinds kort zelfs een mensenrecht. Natuur- en milieubeleid werden bewust afgezwakt om onduurzame groei mogelijk te maken. Het resultaat is een kolossale rekening in de vorm van een op talloze manieren verprutste leefomgeving.

Het nieuwe akkoord belooft niet minder dan een trendbreuk met deze roekeloze kortzichtigheid: “Wij willen ons maximaal inspannen om ons land en onze planeet leefbaar en bewoonbaar te houden”, zeggen de partijen die eerder precies het tegenovergestelde deden.

“We zorgen ervoor dat de vervuiler betaalt”, schrijven de partijen die er mede voor verantwoordelijk zijn dat vervuilende sectoren juist worden beloond met energiekortingen, ontheffingen, belastingvoordelen en miljardensubsidies. Het was steevast de gemeenschap die opdraaide voor de schade.

“Nederland wil koploper in Europa zijn bij het tegengaan van de opwarming van de aarde”, schrijven de partijen die tot nu toe grossierden in schijnoplossingen zoals bijstook van biomassa, om maar niets aan de gierende energieverspilling te hoeven doen. Die pas echt maatregelen gingen nemen toen Urgenda hen daartoe dwong.

Rutte IV gaat de eigen vermorzeling goedmaken

De coalitie gaat de centrale ruimtelijke ordening terugbrengen, schrijft ze, met een minister van volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Waar Rutte I deze minister liquideerde en een vloedgolf aan slecht geplande bouwprojecten langs snelwegen veroorzaakte, gaat Rutte IV zich inzetten voor een goede ruimtelijke inrichting, het beschermen van onze natuur, het voorkomen van verrommeling.

Ook gaat de coalitie voortaan “onze unieke natuur beschermen, het verlies van biodiversiteit herstellen en perspectief bieden aan de agrarische sector.” Nadat CDA- en VVD-kabinetten decennia lang landschap, milieu, natuur én boeren lieten vermorzelen door de agro-industrie, onder het mom van ‘beste van de wereld’, en Rutte I het natuur- en landschapsbeleid dat dit hinderde liet afbreken door een wraakzuchtige staatsecretaris, gaat Rutte IV het allemaal goedmaken.

Het meest opmerkelijke is misschien nog dat Nederland een minister van natuur en stikstof krijgt. Dat moet natuurlijk de minister van natuur en milieu zijn, want vervuiling is veel breder dan alleen stikstofuitstoot. Bizar is dat die minister bij het ministerie van landbouw zou komen, alsof natuurproblemen en milieuvervuiling alleen met landbouw te maken hebben.

Wil de coalitie serieus natuur- en milieubeleid voeren, dan moet dit een zelfstandig ministerie zijn. Ook klimaatbeleid hoort hier, niet bij Economische Zaken. Pas dan valt Nederland internationaal niet langer uit de toon als één van de weinige zonder natuur- en milieuministerie.

Als ik dit coalitieakkoord kon lezen zonder de geschiedenis vol teleurstellingen te kennen, als ik onbekend was met het heilige geloof in technologie en economische groei, dan zou ik vol hoop zijn. Dan zou ik zomaar geloven dat dit kabinet het groenste kabinet ooit is. Deze keer echt.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden