Energieprijzen

Hak stopt tijdelijk de productie: voor conservenfabrieken zijn de hoge energiekosten niet meer te doen

Blikken erwtensoep in de productieruimte van een Unox-fabriek in Oss.  Beeld ANP XTRA
Blikken erwtensoep in de productieruimte van een Unox-fabriek in Oss.Beeld ANP XTRA

Nederlandse leveranciers van voedingsmiddelen worden in hun voortbestaan bedreigd, waarschuwt de branche-organisatie.

Hans Nauta

Groentefabrikant Hak legt deze winter zes weken de productie stil vanwege de hoge energieprijzen. Het wecken van de groenten en peulvruchten in glazen potten, om deze producten houdbaar te maken, kost volgens de producent veel energie. “Met de hoge prijzen is het niet haalbaar om de hele winter door te produceren”, stelt Hak. Daarom wordt “in de duurste periode van het jaar”, vanaf januari, de productie tijdelijk gestopt.

De leveringszekerheid van de producten komt niet in gevaar. “We plannen de pauze op een moment dat het oogstseizoen voorbij is en er geen verse groenten meer van het land komen. Overige producten zoals peulvruchten schuiven we nu door in de planning. We kunnen dus voorlopig gewoon leveren”, verklaart topman Timo Hoogeboom.

Wel moeten de prijzen verder worden verhoogd, ook omdat het glas voor de potten veel duurder is geworden. “De huidige energiekosten zijn echt exorbitant te noemen en voorlopig tien keer hoger dan het afgelopen jaar. We proberen slim te plannen zodat de prijzen niet op dat niveau mee hoeven te stijgen, zoals deze maatregel van de productiepauze. Ondanks deze initiatieven lukt het nog niet om forse prijsstijgingen te voorkomen”, aldus Hoogeboom tegen persbureau ANP.

Niet meer te doen

Een conservenfabriek is in feite een grote keuken waarin de wortels, bieten, doperwten en kidneybonen worden gewassen, gaar gekookt en steriel verpakt, voordat ze kant-en-klaar in de supermarkt belanden. De benodigde energie is zo duur geworden dat het bijna niet meer te doen is, zegt de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI).

Ook andere Nederlandse voedingsmiddelenproducenten komen in het nauw door de explosief gestegen energiekosten, waarschuwt de branche-organisatie. Het voortbestaan van individuele bedrijven en zelfs van hele sectoren is volgens een woordvoerder in gevaar. Naast bedrijven die conserven leveren, zijn dat bakkerijen en producenten van zoetwaren zoals koek, chips en chocola.

“Er zijn bedrijven waar de energiekosten inmiddels 30 tot 40 procent van de kostprijs uitmaken”, zegt directeur Cees-Jan Adema van FNLI. De levensmiddelenindustrie verbruikt veel aardgas en steeds meer bedrijven krijgen flexibele energiecontracten. Sommige conservenfabrieken hebben nu een energierekening die tien keer zo hoog is als een jaar geleden, zegt de Vereniging van Nederlandse Groenten en Fruitverwerkers (Vigef).

Hak heeft een Russische eigenaar

Als agrarische grootmacht telt Nederland meerdere conservenbedrijven. Naast Hak, de groenteleverancier uit Giesen die sinds vorig jaar in handen is van het Russische concern KDV Group, gaat het om Coroos, een Nederlands familiebedrijf uit Kapelle (sinds 1957) en Baltussen uit Driel (sinds 1868) die potten en blikken vol groenten, fruit en peulvruchten produceren. Als zulke bedrijven zouden omvallen heeft dat directe consequenties voor boeren en tuinders die gewassen telen, zegt FNLI.

De branche-organisatie zegt dat overheden in andere Europese landen meer steun verlenen aan het bedrijfsleven. Nederlandse producten worden daardoor uit de markt geprijsd en bedrijven worden “in hun voortbestaan bedreigd”. De hoge energieprijzen hebben ook gevolgen voor de prijs van glas en blik. Deze zijn volgens Vigef met meer dan 35 procent gestegen.

Problemen tot ver in 2023

En voorlopig blijven de omstandigheden op de energiemarkt problematisch, verwacht het Internationaal Energie Agentschap (IEA). “Alle tekenen wijzen erop dat de markten tot ver in 2023 erg krap blijven”, zei Keisuke Sadamori, directeur energiemarkten en veiligheid van IEA maandag.

Bedrijven kunnen hun kosten niet altijd doorberekenen, omdat ze vastzitten aan lopende contracten. Voor zover dat wel gebeurt, draait de consument ervoor op.

Dat het kan lonen voor bedrijven om van gas over te stappen naar elektriciteit, blijkt maandag uit berekeningen van ABN Amro met gegevens van FrieslandCampina. Voor de zuivelcoöperatie zou de overstap naar elektrische boilers een zinnige investering zijn. Met de huidige hoge gasprijzen is de terugverdientijd op de investering minder dan een jaar. Daarbij komt de klimaatwinst, dankzij de lagere CO2-uitstoot.

Bedrijven die willen elektrificeren, lopen wel tegen de grenzen aan van het elektriciteitsnet. “Zonder een versnelde netuitbreiding is het op korte termijn verduurzamen door voedingsmiddelenbedrijven niet realistisch”, zegt FNLI. Verder vindt de branche-organisatie dat de elektriciteitsprijs moet worden losgekoppeld van de gasprijs.

Lees ook:

Mooi, zo’n prijsplafond. Maar wat als je een warmtepomp of stadsverwarming hebt?

Een gemiddeld huishouden betaalt 2280 euro per jaar minder door het in allerijl ingestelde energieplafond. Onduidelijk is nog hoe mensen met een warmtepomp of met stadsverwarming in dat plaatje passen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden