null Beeld

ColumnEsther Bijlo

Groene mist verhult bedrijfsplannen van oliebedrijven, maar er is hoop

Esther Bijlo

Scheidend topman van Shell Ben van Beurden krijgt een compliment uit onverwachte hoek. De activistische aandeelhouders verenigd in Follow This gaven hem vorige week, toen zijn aftreden officieel bekend werd, een schouderklop. Als eerste in zijn soort heeft de olie-aanvoerder het gewaagd te praten over verlaging van de uitstoot van de Shell-producten, de benzine uit de pomp bijvoorbeeld. Opvallend, het is in de sector gebruikelijk de verantwoordelijkheid daarvoor exclusief neer te leggen bij de consument, de autorijder die het gaspedaal indrukt.

Dat Shell onder Van Beurdens leiding die emissies op de agenda zette, daarmee is hij volgens Follow This ‘de Rubicon overgestoken’, hoe vaag het ook nog is. Een stap die andere bedrijven zouden moeten volgen. Een mooie schouderklop, maar dat was het dan wel weer. Het blijven tenslotte kritische aandeelhouders die wel boter bij de vis wensen. Zij willen de olie- en gassector sneller het hernieuwbare pad opduwen, weg van fossiele energie. Follow This en andere beleggers zoals pensioenfondsen vinden dat Shell met duidelijker doelen moet koersen op het klimaatakkoord gesloten in Parijs. Op die investeerders heeft Van Beurden geen goed antwoord gehad, hij ging gewoon door met het ontwikkelen van nieuwe olie- en gasvelden.

Door de groene mist die fossiele bedrijven geleerd hebben over hun activiteiten heen te blazen, zou bijna de indruk ontstaan dat ze al best goed bezig zijn. Dat ze het publieke belang om de temperatuurstijging binnen de perken te houden hebben gesteld boven het private belang van hoge winsten op korte termijn. Uit onthullingen van The New York Times blijkt dat dat nog niet het geval is. Wat de buitenwereld ziet, strookt niet helemaal met wat binnen bedrijven gezegd wordt.

Klimaatmisleiding

De krant kon neuzen in honderdduizenden pagina’s bedrijfscorrespondentie, beschikbaar voor onderzoek door een commissie van het Huis van Afgevaardigden naar klimaatmisleiding. Zo wist Exxon in 2019 te voorkomen dat het Oil and Gas Climate Initiative, een industrieclub, zou verwijzen naar het Parijse klimaatakkoord in een publieke verklaring. Want, ja, als het erin staat dan kun je er ook aan gehouden worden.

Bij Shell kwam een interne email uit 2020 boven water over mogelijke gespreksonderwerpen voor de Amerikaanse directeur van het bedrijf. Daarin werd de leider meegegeven dat de openbare aankondiging dat Shell op weg gaat naar ‘netto nul uitstoot’, ‘helemaal niets te maken heeft met onze bedrijfsplannen’. “Geef alsjeblieft niet de indruk dat Shell bereid is de uitstoot van CO2 omlaag te brengen naar niveaus die niet in het belang van het bedrijf zijn”, aldus het advies. Zulke interne uitwisselingen duiden er in ieder geval niet op dat deze bedrijven met frisse moed op weg zijn om die maximaal 1,5 graden verhitting mogelijk te maken.

Nu zijn de Shells van deze wereld ook nogal in slaap gesust, suggereert Follow This. Tientallen jaren is er flink verdiend aan olie en gas. De kritische aandeelhouders hopen dat Van Beurdens opvolger Wael Sawan zich daarvan los kan schudden. Sawan leidde afgelopen jaar de afdeling hernieuwbare energie van Shell. “We hopen dat dat jaar heeft bijgedragen aan zijn verbeelding voorbij olie en gas.”

Een net gepubliceerd onderzoek van de universiteit van Oxford kan Sawan daarbij helpen. Overstappen van fossiele naar hernieuwbare energie kan de wereld in 2050 12.000 miljard dollar besparen, is de conclusie. Tot nu toe zijn de kosten van een rappe transitie veel te pessimistisch ingeschat, stellen de wetenschappers. Aan de hand van historische en gemodelleerde toekomstige prijzen hebben ze die sommen opnieuw gemaakt. Het voordeel is gigantisch. Zelfs als klimaatontkenner kun je hier niet tegen zijn, constateerde een van de onderzoekers tegenover de BBC.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden