Eet op dat paard!

Paardenvlees hangend in een Belgische slagerij. Beeld ANP
Paardenvlees hangend in een Belgische slagerij.Beeld ANP

We beginnen al aardig gewend te raken aan de paardenvleesaffaire. Sterker, de belangstelling voor dit vlees neemt alleen maar toe. Hoogleraar Louise Vet zegt:

Kees de Vré

Eet op dat paard! Dat is de niet mis te verstane boodschap van Louise Vet, directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie. Emoties overheersen de almaar doorzeurende affaire rond het paardevlees, vindt Vet die tevens hoogleraar is in Wageningen. Nog dagelijks worden producten ontdekt waarin paardevlees is verwerkt. Zeer onlangs nog de chili con carne van Iglo en de gehaktballetjes van Ikea.

Vet pleit voor nuchterheid. "In een duurzame kringloopeconomie - daar gaan we toch heen - is het ondenkbaar om bruikbare grondstoffen te vernietigen. Paarden gaan vaak nog naar destructiebedrijven omdat niemand ze wil eten. Waarom zou je beesten die een goed leven hebben gehad niet opeten? Dat geldt ook voor de ganzen die straks worden afgeschoten, omdat er te veel zijn. Eet ze op. En door deze affaire worden ook nog eens goede producten simpelweg vernietigd, alleen omdat er paardevlees in zit. Dat had toch nog best geconsumeerd kunnen worden."

Vet onderstreept dat er op de vleesproducten natuurlijk moet staan wat erin zit.

So what?
"Dat het hier niet is gebeurd kan me echt kwaad maken. Je wilt als consument de waarheid. Voedselketens moeten transparant zijn. Dit soort bedrog is niet goed voor de economie als geheel, maar het ondermijnt tevens het aanzien van een product. In dit geval paardevlees. Dat is onnodig. Nu we echter weten dat er paardevlees in zit denk ik: So what? Het is een goed en lekker product. Na een bevalling van een van mijn kinderen had ik klachten en moest ik aansterken. Op aanraden van mijn huisarts nam ik regelmatig een rauw ei met cognac en paardebiefstuk. Ik was snel weer op de been. Er zit veel ijzer in. Precies wat ik nodig had."

Hoe het heeft kunnen gebeuren dat paardevlees als rundvlees wordt verkocht, is volgens Vet een gevolg van het heersende voedselsysteem. Het is volgens de ecoloog een race naar de bodem waarbij overal ter wereld wordt gezocht naar het goedkoopste product of ingrediënt. Rundvlees wordt almaar duurder vanwege de groeiende vraag in de opkomende economieën zoals China. Dan is het verleidelijk om, zeker in samengestelde producten als hamburgers of chili con carne, rundvlees aan te lengen met goedkoop paardevlees. "Alles moet voortdurend nóg goedkoper. Deze affaire is daar weer een mooie aanwijzing voor. Supermarkten dwingen hun toeleveranciers daartoe. Met name boeren zijn daar de dupe van; die moeten vaak onder de kostprijs werken. Dat wreekt zich hier. Dat moet echt worden aangepakt."

Vet ziet met genoegen dat op veel plaatsen aandacht komt voor een lokale voedselvoorziening. "Je weet weer waar je eten vandaan komt, wie je producent is. Die trend naar lokale voeding, stadslandbouw of hoe je het ook noemt, wordt vaak neergezet als naïef. Als een romantische hang naar het verleden. Maar de mentaliteit, de houding die de mensen in die lokale voedseleconomie laten zien, is er een die excessen zoals nu met paardevlees voorkomt. De aandacht is gericht op lekker vers eten en niet op hoe je de laatste cent uit de keten perst."

Geen gesleep met dieren
Dat je op die manier de wereld niet kunt voeden, zoals vaak wordt gezegd, is volgens Vet het probleem niet. "Je komt een heel eind. Het kan op zo veel plekken. Kijk ook eens naar de sociale winst van een lokale voedseleconomie, de verbondenheid die er weer ontstaat." Als het gaat om paardevlees is een lokale verwerking zeker nodig, vindt Vet. "Geen gesleep met dieren alsjeblieft. Het moet ter plekke worden geslacht en opgegeten. En ter plekke is dan: in eigen land."

Paardenslager Peter Wisker in zijn zaak in Haarlem. Wisker heeft het sinds de ophef rondom paardenvlees veel drukker gekregen in zijn winkel. Beeld ANP
Paardenslager Peter Wisker in zijn zaak in Haarlem. Wisker heeft het sinds de ophef rondom paardenvlees veel drukker gekregen in zijn winkel.Beeld ANP

Een aparte lijn met paardenproducten is iets dat Vet wel aanspreekt. Chili con carne de caballo bijvoorbeeld. "Ja absoluut. Dat is nou eens echt duurzaam. Dan kan ook het hele paard worden gebruikt en niet alleen de biefstuk. Vroeger was dat heel gewoon. Maar nog steeds is er paardeworst te krijgen of paarderookvlees, ook in supermarkten. Pas wel op met antibiotica. Renpaarden zijn daarmee nog wel eens behandeld, maar hobbypaarden natuurlijk niet."

Dat het opeten van hobbypaarden met emoties gepaard gaat, kan Vet zich goed voorstellen. "Ik heb zelf ook paard gereden, maar ik eet wel paardevlees. Je moet je eigen paard niet opeten, of je eigen konijn."

Het bizarre gevolg van de paardevleesophef is dat consumenten juist benieuwd zijn geworden naar de smaak van paardevlees. Een Amsterdams steakhouse dat paardevlees verkocht als rundvlees is drukker bezet dan ooit. Zelfs in Engeland, waar de paardenliefde tot grote hoogten was gestegen, is de vraag naar paardevlees groeiende.
Vet weet niet waar deze culturele draai vandaan komt. "Dat moet je maar aan een psycholoog vragen." Toch waagt ze zich aan een verklaring.

Nieuwsgierig naar paardevlees
"Wellicht zijn de mensen logisch gaan nadenken door deze affaire en zien ze de idiotie in van hun aversie van paardevlees. Het is prachtig spul. Het is lekker en gezond en voldoet bovendien aan alle eisen van dierenwelzijn. Wellicht is het ook de groeiende culinaire belangstelling. Net zoals wild populairder wordt, is men kennelijk nieuwsgierig geworden naar paardevlees."

Als die nieuwe belangstelling voor paardevlees blijvend is, kan het wel tot gevolg hebben dat men paarden gaat fokken voor de consumptie. "Alsjeblieft niet. Dat hoop ik toch niet. Dan krijg je de volgende bio-industrie."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden