Drinkwaterbedrijven in grote delen van het land zijn bezorgd over de stijgende drinkwatervraag, terwijl hun reserves onder druk komen te staan. Beeld ANP, bewerking Trouw
Drinkwaterbedrijven in grote delen van het land zijn bezorgd over de stijgende drinkwatervraag, terwijl hun reserves onder druk komen te staan.Beeld ANP, bewerking Trouw

Acute problemen

Drinkwaterbedrijven vrezen nieuwe klanten ‘nee’ te moeten verkopen

De vraag naar water stijgt, terwijl bronnen onder druk staan. Drinkwaterbedrijven zien acute problemen ontstaan.

Frank Straver

Zuiniger gebruik van water door afnemers kan de drinkwatersector niet behoeden voor leveringsproblemen. Drie van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven dreigen nu al ‘nee’ te moeten verkopen aan klanten. Het gaat vooral om nieuwe aanvragen: Vitens, Dunea en Waterbedrijf Groningen kunnen niet langer garanderen dat bedrijven en nieuwbouw een nieuwe kraan of leiding kunnen opendraaien, waarschuwt de koepel van drinkwaterbedrijven Vewin.

De komende jaren kan het aantal knelpunten zich rap uitbreiden. De reden is tweeledig. Het wateraanbod staat onder druk. Droogte, verzilting, klimaatverandering en vervuiling (door landbouwgif, industrie en medicijnresten) bedreigen drinkwaterbronnen. Tegelijkertijd stuwen economische groei en de bouwopgave van 900.000 huizen tot 2030 de vraag omhoog. Meer water oppompen is noodzaak, aldus Vewin. Dat lukt volgens de organisatie alleen als ‘knellende regels en eisen’ op de schop gaan.

Noodkreet past in een trend

In een notitie slaat de drinkwatersector maandag alarm. “Dat er water uit de kraan komt lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet”, schrijven ze. De noodkreet past in een trend. Al langere tijd uiten drinkwaterbedrijven zorgen over het waarborgen van de leveringszekerheid van drinkwater.

“We komen in een situatie waarin we niet meer aan alle aanvragen voor drinkwater kunnen voldoen”, zei Vitens-directeur Jelle Hannema eerder in Trouw. Dat ging gepaard met een primeur: voor het eerst kon de aanvraag van een bedrijf voor de levering van meer water niet worden gehonoreerd. Op dit moment dreigt diezelfde beperking in diverse gebieden van Nederland: van Groningen en West-Brabant tot Zuid-Holland en Twente. Nog voor 2030 komt drinkwaterlevering in grote andere delen van Nederland in de knel, aldus Vewin.

Om problemen uit de weg te ruimen is politieke actie vereist, stelt de sector. Vewin ‘slaat alarm’, want de koepel heeft niet de indruk dat provincies en ministeries voldoende aandacht schenken aan dreigend drinkwatertekort in Nederland. De bedrijven willen snel meer zoetwaterbronnen in de bodem kunnen aanboren. Ze vragen om vertrouwen in hun belofte dat ze de natuur niet zullen verstoren.

Natuurmonumenten ‘kijkt kritisch mee’ met de beoogde uitbreiding van waterwinning. “De natuur kampt al met droogte, het onttrekken van water uit de bodem kan dat probleem verergeren. Voor zulke nadelige effecten willen we waken.”

Gevoelige claim op de bodem

Wat er ook nog speelt: ondergrondse concurrentie van aardwarmtebedrijven. Die willen warm water uit de diepe bodem oppompen om huizen gasloos te gaan verwarmen. Vewin wil dat die aardwarmtebedrijven uit de buurt blijven van drinkwaterreserves, om de toekomstige winning van drinkwater te garanderen. Die claim op de bodem ligt gevoelig. Het Rijk wil aardwarmte (ook bekend als geothermie) een belangrijke rol geven, om Nederland van het gas af te krijgen. Dat is nodig voor de energietransitie.

De roep om meer waterboringen lijkt te wringen met de publiekscampagne ‘Elke druppel duurzaam’ van Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf. Die campagne pleit onder meer voor zuinig watergebruik, door huishoudens en bedrijfsleven (waaronder boeren). “Dat blijft noodzaak”, reageert een Vewin-woordvoerder. “Het liefst willen wij andere watersystemen in nieuwbouw, met wc’s die spoelen met water van lagere kwaliteit, zoals regenwater, in plaats van drinkwater.” Ook milieubewust douchen en afwassen, en het gebruik van zuinige pompinstallaties door bedrijven staat nog steeds op de wensenlijst van Vewin.

Experimenteren met brak water

“Maar we kunnen daar niet op rekenen”, zegt de Vewin-woordvoerder. Vanwege de verwachte groei van bevolking, economie en woningbouw wil de watersector ‘geen enkel risico’ nemen. Nieuwe vergunningen zouden onontbeerlijk zijn. Bovendien wil de watersector bestaande vergunningen volledig kunnen benutten - iets dat nu niet mogelijk blijkt. Verder willen de drinkwaterbedrijven meer financiële vrijheid, zodat ze geld kunnen steken in uitbreiding. Ook wil de sector kunnen experimenteren met het gebruik van brak water, dat geschikt kan worden gemaakt om te drinken.

Nederland staat beslist niet alleen met de problemen rond (dreigende) schaarste van drinkwater, blijkt uit een recente internationale artikelenreeks in Trouw. Volgens Wereldgezondheidsorganisatie WHO hebben meer dan 2 miljard mensen geen toegang tot schoon en veilig drinkwater. Dat is een kwart van de wereldbevolking. Dit komt vooral door droogte, slecht beheer en vervuiling van bronnen.

Lees ook:

Hoe gaan verschillende landen om met de droogte

En tot welke spanningen leidt dit?

‘Zekerheid dat er altijd drinkwater is staat onder druk’

Waterbedrijf Vitens moest in mei dit jaar voor het eerst drinkwateraanvragen weigeren. De leveringszekerheid staat onder druk, waarschuwt directeur Jelle Hannema.

Waterbedrijven roepen op tot een verbod op aardwarmteboring bij hun waterwingebieden

Nederlandse drinkwaterbedrijven vragen een verbod op het boren naar aardwarmte in en rond hun wingebieden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden