null

Duurzame 100De Klimaat Dokter

De zorg kan gezonder en De Klimaat Dokter zoekt het medicijn

Beeld Martijn Gijsbertsen

Wat goed is voor het milieu, is goed voor de gezondheid van de mens, vindt een club jonge artsen. Dus is er nu De Klimaat Dokter. Die wil de medische sector beter maken.

Frank Straver

Groentesoep en vegetarische kroketten. “Ik las het en dacht: yes!”, zegt Anne Roosendaal (31). Tijdens een congres van artsenfederatie KNMG stonden er vegetarische hapjes op het menu. Terwijl broodjes kip of kroketten in artsenland, net als in de meeste sectoren, vaste prik zijn. “Op initiatief van een groepje huisartsen proberen we nu voor elkaar te krijgen dat de catering tijdens álle medische congressen vegetarisch wordt, liefst binnen een jaar”, zegt Roosendaal, ouderenarts in opleiding. “Gezonder én milieubewust.”

Met drie jonge dokters is Roosendaal de drijvende kracht achter De Klimaat Dokter, een nieuwkomer in de Duurzame 100 dit jaar. “Ga-haaf”, reageert Roosendaal in een overlegkamer op haar werkplek, een verzorgingshuis in Utrecht.

null Beeld

Jurylid Saskia Mulder:

“In de medische beroepsgroep liggen gigantische kansen. De Klimaat Dokter is van onschatbare waarde. Die paar individuele dokters die de handen ineen slaan en die rol oppakken, maken samen het verschil.”

Ze windt er geen doekjes om: haar project om de medische wereld groener te kleuren, kan alle aandacht gebruiken. Een vegakroket op het menu is mooi, maar de zorgsector is doorspekt met verspilling en vervuiling. “De klimaatcrisis maakt ons ziek en zorgverzekeraars investeren nog steeds in de fossiele industrie. Dat is zo scheef”, zegt Roosendaal.

Uitdroging en hitteberoertes

De zorg stoot 7 procent van alle CO2 in Nederland uit en kan zich daarmee meten met Tata Steel of KLM. Maar anders dan bij die zichtbare vervuilers, ontstaat de klimaatschade in de medische wereld meer sluipenderwijs. Door auto’s die naar het ziekenhuis rijden, ziekenhuisvoedsel, apparaten in operatiekamers, de verwarming en lampen.

De Klimaat Dokter wil de sector wakkerschudden en artsen uitnodigen om duurzame keuzes te maken. Steeds is de rode draad: wat goed is voor het milieu, is ook goed voor de gezondheid. “Minder vuile lucht betekent ook minder longklachten”, zegt Roosendaal.

null Beeld Martijn Gijsbertsen
Beeld Martijn Gijsbertsen

Dat is misschien een open deur, maar er zijn ook minder voor de hand liggende verbanden tussen klimaat en gezondheid. “Naarmate het warmer wordt in Nederland overleven teken en muggen beter en stijgt het risico van infectieziekten. De klimaatcrisis maakt hittegolven heftiger en langer, risico’s op uitdroging en hitteberoerte onder kwetsbaren neemt toe. En voedsel bederft eerder”, somt Roosendaal op.

De pil maakt mannelijke vissen vrouwelijk

Nog een probleem: medicijnresten die, via de wc, in het oppervlaktewater terechtkomen. “Wist je dat afval van de anticonceptiepil leidt tot vervrouwelijking van mannelijke vissen?”

En dan hebben we het over psychisch klimaatleed nog niet gehad. “Huisartsen in Limburg kregen veel stressklachten binnen na de overstromingen.”

Zo kunnen ze nog wel even doorgaan met het noemen van heikele punten. Maar dat doen ze niet, zegt Florian Huiskes (34). Hij is, net als Esther Lugten en Dagmar Keizer, kernlid van De Klimaat Dokter. “Wij bestaan om, op een positieve manier, oplossingen in gang te zetten”, zegt hij. En dat kan prima. “Bij al die knelpunten zijn er knoppen om aan te draaien.”

Door minder of andere medicatie voor te schrijven nemen schadelijke resten in het milieu af. Groene energie en zonnepanelen maken ziekenhuizen en verzorgingscomplexen milieuvriendelijk. Zorgverzekeraars en het medische pensioenfonds kunnen duurzaam beleggen.

Ook de patiënten kunnen bijdragen, door op de fiets te komen of een keer digitaal met de dokter praten en niet in de praktijk. De Klimaat Dokter heeft tips over milieubewust gebruik van medicijnen en in de wachtkamers van bij De Klimaat Dokter aangesloten huisartsen – Huiskes: “Daar heb je even rust en tijd” – ligt informatie klaar, met tips over zuinig watergebruik bijvoorbeeld. In de online Klimaat Dokterstas staan de milieutips voor huisartsen, ouderenartsen en ander zorgpersoneel. Zo hoeft niet elke dokter het wiel uit te vinden.

Een puffertje met poeder

De leden van De Klimaat Dokter zijn vrijwilligers, die hun vrije uren in het project steken. “We fietsen het ertussendoor”, zegt Huiskes. Iedereen uit de zorgsector kan zich bij hen aansluiten.

Een half jaar geleden zijn ze begonnen en al hun inspanningen leveren nu de eerste concrete resultaten op. Milieubewuste huisartsen door het hele land werken aan afspraken om iets te doen met de bekende ‘puffertjes’ tegen astmaklachten. Sommige modellen hebben kleine gaspatronen die het klimaat opwarmen, maar er zijn ook puffers met een poeder. “Die werken net zo goed, maar stoten geen broeikasgas uit.”

Bij het toedienen van een narcose geldt eenzelfde verhaal. Dat kan via een gesloten infuus, zonder gebruik van een mondmasker met sevofluraan en lachgas, die beide zeer heftige broeikasgassen zijn. Zo simpel kan het zijn, om duurzamer zorg te verlenen, zegt De Klimaat Dokter. Een ander voorbeeld: zorgkoepel Careyn in Utrecht investeert 2,4 miljoen euro om zijn gebouwen te verduurzamen. “Dat is een grote klapper”, zegt Roosendaal. Het mooie ervan is dat Careyn binnen tien jaar 2,7 miljoen terugverdient door lagere energiekosten.

‘Als ik er te lang aan denk, zou ik bibberend in een hoekje zitten’

De leden van De Klimaat Dokter claimen niet dat de miljoeneninvestering er dankzij hen komt. Maar dit is wel precies wat ze willen bereiken: dat de zorgsector grote groene stappen zet. “Dat is keihard nodig”, zegt Roosendaal, die ook wel eens meedoet aan acties van Extinction Rebellion (Nr 4 in de Duurzame 100). “Als ik te lang aan de klimaatcrisis zou denken zonder iets aan de oplossing te doen, dan zou ik bibberend in een hoekje zitten.” Huiskes wil dat de zorg haast maakt met groene keuzes. Hij zag tijdens een buitenlandse stageperiode hoe de klimaatcrisis nu al tot natuurschade in de Amazone leidt.

De Klimaat Dokter wil niet streng of boos zijn, maar optimistisch. Het doel is om directeuren, facilitaire diensten en patiënten te verleiden om milieubewust te handelen. Een ziekenhuis aanklagen voor vervuiling, zoals Milieudefensie Shell heeft aangeklaagd, daar beginnen ze niet aan. “De zorgsector maakt geen miljardenwinst en heeft de klimaatcrisis niet ontkend, zoals Shell.”

Als de ogen eenmaal zijn geopend, is de overtuiging van De Klimaat Dokter, zal het rap gaan met duurzaamheid in de zorg.

De verhalen achter alle Duurzame 100-initiatieven, filmpjes, info, een podcast en een klimaatzelftest vindt u hier.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden