Inflatiecijfers

Brood, boter, beleg, koffie en melk, álles aan een ontbijtje is nu duurder

null Beeld Bart Friso/Martijn Gijsbertsen
Beeld Bart Friso/Martijn Gijsbertsen

Al aan de ontbijttafel ontkomen we er niet aan: prijsstijgingen. Dat yoghurt, brood en kaas duurder zijn geworden komt door de hoge energieprijzen, maar elk product heeft daarnaast ook een verhaal.

Dirk Waterval

Aan inflatie valt amper nog te ontsnappen, blijkt al tijdens het ontbijt. Vleeswaren, kaas, een glas melk, het brood, de bóter op dat brood, je betaalt er zo 10 tot 20 procent meer voor dan een jaar geleden.

Al die producten zijn zoveel duurder omdat de producenten ervan hun hoge energierekening doorrekenen aan de consument. Om die reden wordt álles duurder, van een knipbeurt bij de kapper tot een nieuwe spijkerbroek.

Maar aan de ontbijttafel heeft elk product daarnaast ook nog een eigen verhaal. Neem brood. Dat kost nu nog 9,4 procent meer dan een jaar geleden, vooral omdat ovens nu eenmaal veel energie verbruiken. Die hoge energiekosten zullen nog wel even blijven, maar goed nieuws is er ook: de prijsstijgingen van graan, waar brood van gemaakt wordt, beginnen eindelijk af te vlakken.

Graan en brood

“Weliswaar zijn de wereldhandelsprijzen voor graan nu nog 15 procent hoger dan een jaar geleden”, zegt econoom Nadia Menkveld van ABN Amro, “maar eerder dit jaar ging het nog om bijna 40 procent.” Met de ‘graandeal’, die deze zomer na bemiddeling door Turkije tot stand kwam, is er weer een beetje export mogelijk uit Oekraïne.

Dat helpt om aan de wereldwijde vraag te voldoen, aangezien Oekraïne naast andere landbouwproducten ook veel granen produceert. Voor de prijsvorming in de Nederlandse supermarkten en bakkers blijft het dure bakproces echter nog wel bepalend, dus consumenten hoeven geen wonderen te verwachten van die graandeal. Menkveld spreekt van ‘een klein lichtpuntje’.

Zuivel

Ondertussen zorgde de droge zomer ervoor dat de zuivelprijzen omhoog schoten. Boter (35,4 procent), volle melk (25,5 procent), kaas (21,4 procent), het is allemaal duurder. “Door de droogte was de kwaliteit van het gras minder goed”, verklaart Menkveld. “Daardoor nam de melkproductie af. Het melkaanbod wist de vraag zo niet bij te houden.”

Daarnaast waren melkveehouders meer kwijt aan veevoer, dat door de hoge graan- en energieprijzen erg in prijs is gestegen. Duurder veevoer is ook meteen de reden waarom een gekookt eitje inmiddels 17,4 procent duurder is dan vorig jaar: bij pluimveehouders bestaat een groot deel van de kosten uit voer voor hun kippen, zij moeten dat op een gegeven moment doorrekenen aan hun afnemers.

Iets van vlees op brood dan maar? Rundvlees is liefst 25 procent duurder dan vorig jaar. “Naast duur veevoer speelt bij rundvlees mee dat een deel ervan uit landen als Argentinië komt”, zegt voedingseconoom Sebastiaan Schreijen van Rabobank. Containervervoer over zee was het afgelopen jaar duur, nadat die logistieke keten verstoord was geraakt tijdens de coronacrisis. Dat zie je dus terug in de prijs van producten die van ver komen.

Ook kleding een stuk duurder

Gemiddeld stegen de consumentenprijzen het afgelopen jaar met 14,5 procent, maakte het Centraal Bureau voor Statistiek donderdag bekend. Dat is berekend volgens de eigen rekenmethode (CPI) van het CBS. In augustus bedroeg dat cijfer nog 12 procent. Vorige week publiceerde het statistiekbureau ook al een inflatiecijfer (toen van 17,1 procent), gemeten volgens een bredere Europese meetmethode, bedoeld om verschillende eurolanden te kunnen vergelijken.

Naast voeding werd ook kleding fors duurder in Nederland. In kledingwinkels bedroeg de gemiddelde prijsstijging 8 procent vergeleken met september 2021, waar dat in augustus nog om 3,3 procent ging op jaarbasis.

Koffie

Van alle dingen aan het ontbijt is koffie hetgeen dat zo’n beetje als eerste duurder werd in de supermarkt, zegt Schreijen. “Dat begon al in oktober vorig jaar, met name door een slechte oogst in Brazilië.” Zo’n slechte oogst werkt het hele jaar door, tot er weer een nieuwe oogst komt, dit najaar. De koffieprijzen voor de komende tijd hangen volgens hem dus deels af van hoeveel regen er op dit moment op de Braziliaanse hellingen valt.

Tegelijkertijd wordt koffie vooral op de markt gebracht door wat Schreijen ‘sterke merken’ noemt, zoals Douwe Egberts of Illy. Die hebben meer marktmacht, en kunnen dus sneller prijsstijgingen afdwingen bij supermarkten.

Te duur

Of er de komende tijd nog wat verlichting komt aan de kassa? Reken er niet op. Inmiddels zijn de prijzen van graan en containervervoer hard aan het dalen, maar dat weegt nog steeds niet op tegen de hoge energieprijs waar veel producenten last van hebben.

Zowel Schreijen als Menkveld komen nog wel met een mogelijke reden waarom de prijzen misschien kunnen dalen, al klinkt die niet per se geruststellend. Zij voorzien allebei dat consumenten binnenkort wellicht gewoon ‘afhaken’, zoals Schreijen zegt. Omdat producten simpelweg te duur worden. Door de afnemende vraag zou er vanzelf minder druk op de prijzen komen te staan. Schreijen: “Er komt een punt dat supermarkten geen stijging meer durven door te voeren uit angst om klanten te verliezen.”

Lees ook:

‘On-Nederlands’ inflatierecord van ruim 17 procent, en het eind is nog niet in zicht

Van de torenhoge inflatie zijn we voorlopig nog niet af, denken economen. Ondertussen is er een nieuw all time high bijgeschreven.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden