Klimaattop

Brazilië, Saudi-Arabië en Australië stellen de lastige beslissingen in Glasgow liever nog een jaartje uit

Klimaatactivisten verkleed als wereldleiders demonstreren in Glasgow. Beeld Getty Images
Klimaatactivisten verkleed als wereldleiders demonstreren in Glasgow.Beeld Getty Images

Met de komst van veel ministers werkt de klimaattop toe naar een politiek hoogtepunt. Komt er een Glasgow-akkoord, of kijken de partijen vooruit naar COP27 in Egypte?

Onno Havermans

Alok Sharma blijft optimistisch. De Engelse voorzitter van COP26 roept al anderhalve week dat 1,5 binnen bereik moet blijven, dat wil zeggen dat de aarde niet (veel) verder mag opwarmen dan 1,5 graad Celsius. Hij laat zich niet uit het veld slaan door slecht nieuws, zoals in The Washington Post van zondag, die schrijft dat de opwarming veel hoger zal uitpakken omdat veel landen meer broeikasgas uitstoten dan ze opgeven aan de Verenigde Naties.

De Amerikaanse krant spitte de opgaven van 196 landen uit en constateert dat er een gat zit van 8,5 tot 13,5 miljard ton aan uitgestoten broeikasgas tussen de opgegeven emissies en wat er werkelijk vrijkomt. Dat is op z’n minst de jaarlijkse uitstoot van de Verenigde Staten en in het slechtste geval bijna de uitstoot van China, schrijft de Post. Ruim voldoende om de meetlat in beweging te brengen.

Toch herhaalt Sharma, in zijn eerste opsomming van wat er zoal in de slotverklaring van COP26 zou moeten staan, de dringende noodzaak te handelen ‘to keep 1.5 alive’. Dit decennium is doorslaggevend voor het halen van de zes jaar geleden in Parijs gemaakte afspraken over het tegengaan en opvangen van klimaatverandering en de financiering daarvan, zo is zijn mantra.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Gebrek aan transparantie

Wat dat betreft stipt het onderzoeksartikel in The Washington Post een gevoelig punt aan: transparantie, of beter het gebrek daaraan. Al in Parijs lagen de westerse landen overhoop met China en Rusland over de manier waarop kan worden getoetst of de wereldwijde uitstoot daadwerkelijk afneemt. China weigert tot dusver het achterste van zijn tong te laten zien, volgens analisten omdat het land eerst nog een piek in de uitstoot zal bereiken voordat het, vanaf 2030, zijn emissies gaat terugbrengen tot netto nul in 2060 – tien jaar na de VS en de Europese Unie.

Transparantie is een heikel punt waaraan tot het laatst zal worden gesleuteld voordat er iets over in de slotverklaring komt te staan. Met de komst van de politieke onderhandelaars – voornamelijk ministers – heeft het eilandstaatje Antigua en Barbuda samen met Nieuw-Zeeland de taak gekregen hier een kader voor uit te werken.

Op zes andere onderwerpen is een soortgelijke tandem aan het werk, telkens een combinatie van noord en zuid, waarbij die van Jamaica met Luxemburg werkt aan een betere afspraak voor vergoeding en herstel van schade door klimaatverandering, het zogeheten loss and damage, en Egypte met Zweden kijkt naar de financiering. Voor Artikel 6 – de benaming voor afspraken over de handel in emissies of kortweg de koolstofmarkt – trekken Singapore en Noorwegen de kar. Ook dit is een lastige kwestie, die op voorgaande toppen al tot langdradige en veelal vruchteloze discussies heeft geleid.

Het is dan ook niet zo gek dat sommige delegaties al vooruitkijken naar de volgende top, COP27, volgend jaar in Egypte. Voor landen als Brazilië (bos), Saudi-Arabië (olie) en Australië (steenkool) betekent dat uitstel van lastige beslissingen. Voor diverse armere landen betekent dat dat ze mogelijk wel aanwezig kunnen zijn, als ze beter bestand zijn tegen de coronapandemie.

High Ambition Coalition

Intussen doet Sharma namens het Verenigd Koninkrijk zijn best om van COP26 een succes te maken. Hij weet zich in elk geval door meer dan honderd landen gesteund die zich hebben aangesloten bij de High Ambition Coalition, die de opwarming tot 1,5 graad wil beperken. Deze week traden weer dertien landen toe.

Bovendien waren er in de eerste week van de top enkele mooie resultaten, met een brede coalitie tegen ontbossing, een grote groep landen die de uitstoot van methaan gaat beteugelen, een coalitie die Zuid-Afrika met 8,5 miljard dollar gaat helpen van steenkool af te komen, en het statement tegen publieke financiering van fossiele industrie waaronder Nederland maandag alsnog zijn handtekening zette. En er komt nog wel wat aan.

Die afspraken komen geen van allen in de slotverklaring, die immers gaat over de uitwerking van het klimaatakkoord van Parijs, maar het zijn wel successen van Glasgow. Meestal op gang gebracht op initiatief van internationale ngo’s, die landen aansporen tot actie, waarna een domino-effect ontstaat dat doorgaat na de klimaattop. Zo maakte na Nederland inmiddels ook Duitsland bekend mee te zullen doen met het uitbannen van subsidies of verzekeringen voor kolen, olie en gas. Wat weer extra druk zet op Frankrijk.

Lees ook:

Betalen voor de klimaatcrisis ligt gevoelig op de top in Glasgow. ‘Maar het geld is hard nodig’

De Dominicaanse Republiek ondervindt nu al schade door het veranderende klimaat. Delegatieleider Camila Minerva Rodríguez Tavárez dringt tot dusver tevergeefs aan op structurele hulp.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden