Brabantse kweker vreest vervolging voor bijensterfte

null Beeld anp xtra
Beeld anp xtra

Een kweker uit het Brabantse dorpje Molenschot beleeft de schrik van zijn leven: hij heeft waarschijnlijk per ongeluk tienduizenden tot enkele miljoenen bijen de dood in gejaagd.

Robin De Wever

Johan Tielemans spoot zes weken geleden een verboden bestrijdingsmiddel op zijn laurierplanten, in een poging van hardnekkige mijt af te komen. Nu staat het voortbestaan van zijn familiebedrijf op het spel. Imkers in naburige dorpen zouden zijn gedupeerd en de landbouwtak van het Openbaar Ministerie verdenkt hem van een milieumisdrijf. Mogelijk moet hij forse schadevergoedingen betalen of moeten zijn kassen worden geruimd. In het zwaarste geval krijgt hij gevangenisstraf.

Tielemans kocht het bestrijdingsmiddel een aantal jaar geleden bij een groothandel in België. In Nederland is het verboden, omdat het de giftige stof fipronil bevat. Dat wist hij. "Maar ik wist ook dat bijen niet afkomen op laurier."

Dat laatste bleek niet helemaal correct: bij hoge temperatuur scheiden kliertjes op de laurierplant een zoetstof af die bijen wel lusten. "Ineens viel vorige week de NVWA (de Voedsel- en Warenautoriteit, red.) bij ons binnen", vertelt Tielemans. "Die had onderzocht waarom er ineens veel bijen stierven. Uit monsters bleek dat de bijen een stof hadden binnengekregen die ook op mijn planten zat. Op het politiebureau zei een agent dat daar maximaal zes jaar gevangenisstraf op staat. Dan word je toch wel even pips."

Met uitsterven bedreigd
Dat uitgerekend bijen slachtoffer werden, is ongelukkig. Bijen, hommels en andere bestuivers zitten in de verdrukking. Twee van de vijf soorten worden met uitsterven bedreigd, waarschuwden de Verenigde Naties in februari in een rapport. Bestrijdingsmiddelen zijn niet de enige, maar wel een belangrijke oorzaak.

Tielemans' fout kan ertoe leiden dat er minder gewassen bestoven worden. Dat kan lokaal de hele voedselketen verstoren, al lijkt de kans op blijvende schade klein. De zes imkers die zeggen dat de dode bijen van hen waren, spreken niettemin van een 'ramp voor de hele voedselketen'.

Tielemans greep naar het middel omdat eerdere doses van regulier bestrijdingsmiddel niet voldoende hadden geholpen. De laurierplanten - zijn belangrijkste inkomstenbron - hadden nog steeds last van spint, een infectie van mijten. "Eigenlijk had ik toen een soort bladblazer moeten gebruiken om bestrijdingsmiddel rond te spuiten, maar dat durfde ik niet."

Spuitmasker
Vanwege keelkanker heeft hij sinds vorig jaar geen stembanden en strottenhoofd meer. Ademen doet hij via een stoma, een gaatje in zijn keel. "Als je met zo'n blazer aan de slag gaat, moet je een spuitmasker op, tegen de dampen. Maar er zijn geen spuitmaskers die over je keel gaan. Toen dacht ik: ik heb nog wat van dat Belgische middel staan. Dat is zo sterk, dat kun je ook uitrijden met de landbouwspuit. Zo'n spuit hangt gewoon achter de tractor. Ik weet het. Dat had ik natuurlijk nooit van zijn leven moeten doen."

Gisteren ging Tielemans voor het eerst sinds de inval, 'met lood in de schoenen', op bezoek bij een imker. "Ik denk dat we er onderling wel uitkomen. Ik wil instaan voor de kosten van de bijensterfte. Maar er is natuurlijk ook het onderzoek van het OM." En, is hij optimistisch over de afloop? "Nee, ik ben vooral bang."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden