Raad van State

Bouw tientallen windmolenparken onzeker, actiegroepen tegen windenergie blij

Windmolens in de Noord-Hollandse Wieringermeer, waar 82 turbines groene stroom produceren voor 370.000 huishoudens. Dit molenpark heeft, net als andere bestaande turbines, niets te vrezen van de Raad van State-uitspraak. Windmolenparken die nog in het vergunningstraject zitten kunnen  daardoor wél vertraging oplopen.   Beeld ANP
Windmolens in de Noord-Hollandse Wieringermeer, waar 82 turbines groene stroom produceren voor 370.000 huishoudens. Dit molenpark heeft, net als andere bestaande turbines, niets te vrezen van de Raad van State-uitspraak. Windmolenparken die nog in het vergunningstraject zitten kunnen daardoor wél vertraging oplopen.Beeld ANP

Het afkeuren van een Gronings windmolenproject door de rechter krijgt serieuze gevolgen voor tientallen andere turbineparken. Vertraging en financiële schade dreigt.

Frank Straver

De bouw van zeker 25 windmolenparken, waarvoor alle onderdelen en technische tekeningen al klaarliggen, kan onverhoopt niet beginnen. Na een recente uitspraak van de Raad van State blijken de initiatiefnemers een essentiële milieutoets te missen. Dat is niet hun fout. De overheid vroeg er niet om.

Bij wie de fout ook ligt, actiegroepen tegen windenergie hangen de vlag uit. Zij zien een opening om de bouw van de door hen verfoeide turbines tegen te houden. Want, zo vermoeden zij op basis van het milieurecht, een uitspraak van de Raad van State eind juni krijgt nu een sneeuwbaleffect. Dat arrest zette weliswaar een voorlopige streep door slechts één windmolenpark, in het Groningse Delfzijl, maar met een kopietje zetten bezwaarmakers ook andere plannen klem. In Houten lukte dat al.

De hoogste bestuursrechter keurde eind juni het Groningse windturbineplan af. Het project voldeed niet aan Europese regels, omdat een milieutoets naar eventuele overlast door geluid en slagschaduw ontbrak. Wat voor het Groningse windproject geldt, blijkt volgens een ‘monitor’ van windenergie ook van toepassing op zo’n 25 andere turbineplannen, waarvan de vergunning nog niet onherroepelijk was afgehamerd.

Gepasseerd station

Windmolenbouwers die definitieve vergunningen bezitten, bij elkaar voor vele tientallen windparken, hebben niets te vrezen. Hun realisatie is formeel een gepasseerd station. Een enkele nieuwe windturbine heeft de extra keuring evenmin nodig. De Raad van State-uitspraak heeft alleen gevolgen voor windenergiebedrijven die een park willen bouwen en daarbij open eindjes in hun vergunningaanvraag hadden. Ook voor geheel nieuwe aanvragen voor de bouw van windmolens op land geldt dat ze zullen moeten beschikken over de milieutoets, bedoeld om aan te tonen dat windmolens aan EU-normen voor maximale overlast voldoen.

Hoeveel windmolenparken gaan vastlopen en hoe ernstig, moet blijken. “Dit is een serieuze zaak”, reageert een woordvoerder van de brancheverenigingen van windenergiebedrijven, NWEA. Toch wil de sector niet te geschokt overkomen. “De uitspraak geeft vooral onzekerheid, of financiële schade optreedt moet blijken”, zegt de woordvoerder, die bevestigt dat inderdaad bij zo’n 25 windmolenplannen de vereiste milieutoets ontbreekt. “Hoe langer de onzekerheid duurt, hoe penibeler de situatie.” Een paar maanden wachttijd is voor de bouw van een windmolenpark volgens NWEA nog geen ramp. Op de totale ontwikkelingstijd, een traject van jaren, valt dat te overzien.

Klachtprocedures

Aan tegenvallers zijn de ontwikkelaars van windturbines bovendien al gewend. Vanwege wijdverbreid maatschappelijk verzet tegen windenergie op land calculeren energiebedrijven al in dat ze klachtprocedures moeten doorlopen. Daar komt de krapte op het elektriciteitsnetwerk nog eens bovenop, waardoor windmolenbouwers steeds vaker moeten wachten tot de stroomkabels klaar zijn.

“Dat de milieutoets op orde komt is aan de overheid”, aldus NWEA. Het rijk moet die keuring, inclusief normen voor geluid en overlast, in de vergunningverlening opnemen, zo concludeerde de Raad van State. Demissionair staatssecretaris Yesilgöz (VVD, economische zaken en klimaat) liet weten dat het kabinet ermee bezig gaat, maar dat het moeilijk te zeggen is hoe lang de aanpassing duurt. Ondertussen, stelt Yesilgöz, hoeft niet iedereen op het Rijk te gaan zitten wachten. Een gemeente kan volgens haar ook zelf aan de Raad van State-uitspraak voldoen, door eigen milieutoetsen te regelen voor een windmolenaanvraag.

Zo makkelijk komt de politiek niet onder de ontstane patstelling uit, denken tachtig organisaties tegen windmolens, verzameld in NederWind. Zij wijzen op de situatie in België, waar de rechter in 2020 al een milieutoets verplicht stelde – een uitspraak waar de Raad van State op teruggreep. De Belgische regering denkt een jaar of drie nodig te hebben om de milieutoets op orde te krijgen.

Lees ook:

Op papier kloppen de Nederlandse klimaatplannen, nu de praktijk nog

Dertig regio’s lanceerden 1 juli, de dag na de uitspraak van de Raad van State, hun klimaatplan voor 2030. Daarin beloofden ze genoeg wind- en zonneparken. Helder is nu al dat de uitvoering gaat wringen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden