Naar schatting zijn er 20 biljard mieren op de wereld. Beeld Startpagina.nl
Naar schatting zijn er 20 biljard mieren op de wereld.Beeld Startpagina.nl

Jelles WeekdierMier

Biljarden mieren zijn zichtbaar vanuit het heelal

Jelle Reumer

Er zijn enkele diergroepen waarvan wel wordt gezegd dat wanneer je als bij toverslag de complete aardbol met alles erop en eraan zou laten verdwijnen, en alleen de exemplaren van de betreffende diergroep overhoudt, dat je dan toch de contour van de aarde vanuit het heelal kunt zien.

Er zijn zoveel mijten op aarde dat alle mijten bij elkaar als een soort wazige ballon de vorm van de aarde zouden tonen. Hetzelfde geldt voor nematoden, kleine wormpjes. En mieren. Mieren zijn overal te vinden en er zijn er werkelijk heel veel. Echt héél veel. Een nieuw onderzoek dat zojuist verscheen in de Amerikaanse Proceedings of the National Academy of Sciences kwam tot de schatting dat er twintig biljard mieren zijn. Twintig biljard schrijf je als 20.000.000.000.000.000 – een 2 met zestien nullen erachter.

Er zijn, uitgaande van het zeer binnenkort te bereiken aantal van acht miljard mensen (een 8 met negen nullen) dus niet minder dan tweeënhalf miljoen mieren per mens. Dat zijn onvoorstelbare aantallen.

Er bestaan ongeveer 12.000 soorten mieren. Ze zijn daarmee beduidend minder vormenrijk dan de kevers met ongeveer 400.000 verschillende soorten (waarover ooit werd opgemerkt dat God een uitzonderlijke voorliefde voor kevers moet hebben gehad), maar qua aantallen exemplaren overtreffen mieren de kevers ruimschoots.

De totale biomassa aan mieren wordt geschat op ongeveer 12 megaton droog­gewicht koolstof; dat is meer dan de totale biomassa van alle wilde vogels en zoogdieren bij elkaar en ongeveer 20 procent van de menselijke biomassa.

Het lijkt hier en daar wel wat op de mensenmaatschappij

Mieren behoren tot de Hymenoptera of vliesvleugeligen, net als bijen en wespen. Alle mieren leven in kolonies; het zijn zogenoemde eusociale dieren, met huisvesting in de vorm van een nest en met een meer of minder ontwikkelde arbeidsdeling: een koningin zorgt voor het nageslacht, werksters voor het voedsel, soldaten voor de verdediging, vliegende mannetjes voor de bevruchting – het lijkt hier en daar wel wat op de mensenmaatschappij.

Er zijn kolonies die meer dan een half miljoen exemplaren omvatten, vergelijkbaar met de bevolking van Den Haag. Mierenkolonies kennen we allemaal, de in ons land zeer algemene zwarte wegmier Lasius niger komt in bijna elke tuin wel voor. Veel mensen hebben er een hekel aan, maar afgezien van het ongewenste risico dat ze zich in de keuken vertonen, is dat onterecht.

Mieren vervullen diverse functies in de natuur. Zo zijn het bedreven afvalopruimers. Zelf zie ik in mijn stadse achtertuintje regelmatig hoe een dode vlieg, een broodkruimel of iets anders dat eetbaar is door een of meer miertjes met de nodige moeite naar het nest wordt gesleept.

Er zijn mieren die bladluizen ‘melken’ en beheren, er zijn mieren die planten­zaden verspreiden en sommige mieren ­spelen een onmisbare rol bij de voortplanting van vlindersoorten. Bladsnijdermieren kweken eetbare schimmels en hebben daarmee de champignonteelt uitgevonden.

Wie alles over mieren wil weten, leze het in 1990 verschenen en met een Pulitzerprijs geëerde boek The Ants, van de bekende biologen Edward Wilson en Bert ­Hölldobler. Je kijkt daarna met meer begrip naar een van de meest succesvolle diergroepen die de aarde kent. Zichtbaar vanuit het heelal.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier dat het nieuws haalt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden