bol.com Beeld FREE
bol.comBeeld FREE

Groene claimRobin van Wechem

Bij Bol.com je koopschaamte wegklikken met het vinkje ‘duurzamer’

Bij bol.com kun je koopschaamte wegklikken met het vinkje ‘duurzamer’. Een druppel op een gloeiende plaat, vinden experts.

Robin van Wechem

Ja, het is de grootste online shop van Nederland en België. En ja, als die een duurzaam stapje zet, kan de impact groot zijn. Maar bol.com is ook volledig ingericht op spullen kopen, een van de minst duurzame dingen die je kunt doen.

Toch doen ze bij de webwinkel van alles om de milieu-impact te verlagen. In 2025 moet je er CO2-neutraal kunnen winkelen. Dat betekent dat het verwerken en bezorgen van een pakket dan geen CO2-uitstoot meer oplevert.

De zonnepanelen op het dak van het distributiecentrum in Waalwijk en het magazijn in Nieuwegein leveren nu al een deel van de benodigde groene energie. De rest wordt ingekocht via certificaten van Ecopark Waalwijk, dat bestaat uit vijf windmolens die naast het distributiecentrum staan. Verder wordt er bespaard op het verpakkingsmateriaal per item. En je kunt een bol.com-pakket ophalen bij Albert Heijn, wat een betere optie is dan het aan de deur laten bezorgen.

Meeliften op de inspanningen van vervoerders

Voor een ander deel van de CO2-besparing lift de webwinkel mee op de inspanningen van vervoerders. PostNL en DHL timmeren hard aan de weg met het vergroten van de elektrische vloot, van fietsen tot bestelbusjes. Het vervoer in verschillende grote binnensteden moet in tien jaar namelijk uitstootvrij zijn. Dat Bol.com claimt dat een kwart van de bestellingen in woonwijken nu al per voet of fiets wordt bezorgd, komt overigens vooral omdat het om brievenbuspakketten gaat.

Toch is dit maar een deel van het verhaal. Wat er ín die pakketjes zit, is veel belangrijker. Want zoals duurzaamheidsgoeroe Babette Porcelijn overtuigend heeft aangetoond, zit het merendeel van onze ecologische voetafdruk verborgen in de spullen die we dagelijks gebruiken.

Bij bol.com kun je tijdens het zoeken de optie ‘duurzamer’ aanvinken. Dan ploppen er producten op met een keurmerk uit de Keurmerkenwijzer van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, variërend van biologisch en fair trade tot verantwoorde palmolie of gerecyclede materialen. Het ‘duurzamere’ aanbod van de webshop is nu 7 procent op een totaal van 38 miljoen artikelen. Voor 60 procent van de productcategorieën bestaat een duurzaam alternatief.

null Beeld

Toch plaatsen experts kanttekeningen bij de verantwoorde verdiensten van de webwinkel. Diane Zandee, onderzoeker aan de Nyenrode Business University, vindt het duurzamere assortiment in ieder geval ‘een mooie eerste stap’. “Het onderwerp komt zo op tafel voor de consument, al is het aanbod door de grote hoeveelheid keurmerken nog niet heel verhelderend. Naar verkopers op het platform is het een signaal dat duurzamere producten hoger in de rangorde komen te staan.”

Willemijn van Dolen, hoogleraar marketing aan de Universiteit van Amsterdam, voegt daaraan toe dat de duurzamere optie erg ingewikkeld is opgezet. “Het bedrijf communiceert eenduidig over de eigen CO2-uitstoot, ze willen klimaatneutraal winkelen aanbieden in 2025. Maar waarom hanteren ze niet dezelfde maatstaf voor hun aanbod, door bij elk product de CO2-uitstoot te vermelden? Dat is veel makkelijker vergelijken. Nu moet ik als klant bijna studeren op de duurzamere opties.”

Volgens Paulien van der Geest, woordvoerder bij Milieu Centraal, zijn keurmerken juist een van de weinige handvatten om betrouwbare keuzes te maken. “Bol.com koos voor milieukeurmerken met een goede en onafhankelijke controle. Voor sommige productcategorieën is het erg moeilijk om algemene en meetbare duurzaamheidscriteria op te stellen.”

Alles is erop gericht je te laten kopen

Van Dolen wijst erop dat de aanbiedingen je tegemoet komen op de homepage van de webwinkel. “Alles is erop gericht je te laten kopen. Er staan kortingsacties voor Black Friday, verzenden en terugsturen is gratis. Als ze duurzaamheid echt als speerpunt zouden hebben, kunnen ze marketingtechnieken toepassen om (impuls)aankopen te verminderen.”

Want hoewel bol.com zegt in vergelijking met andere webshops weinig teruggestuurde bestellingen te hebben, gaat het met 5 procent om behoorlijk veel vervoersbewegingen. Van die teruggestuurde bestellingen is 70 procent ongeopend en direct opnieuw verkoopbaar. Dat percentage verschilt volgens de woordvoerder per productcategorie. Vooral kleding wordt veel teruggestuurd, omdat klanten meerdere maten tegelijk bestellen.

Van der Geest vindt het een goede zaak dat zoveel retouren opnieuw verkoopbaar zijn. Zandee is het daarmee eens. “Blijkbaar slaagt bol.com erin om klanten vooraf genoeg goede informatie te geven. Het aanmoedigen om producten terug te sturen door het gratis te maken, kan ook de drempel verlagen om dat te doen. Bij een retourprijs voor goedkope producten loop je het risico dat klanten het product dan maar weggooien. Bol.com mag wel ambitieuzer zijn met het terugsturen van karton als verpakkingsmateriaal. Dat is in feite een nieuwe stroom van gewenste retouren.”

Gjalt de Jong, hoogleraar duurzaam ondernemerschap in de circulaire economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, vindt de huidige criteria voor een duurzaam aanbod nogal open. “Bol.com moet natuurlijk ergens beginnen. Het is wel zaak dat ze zich committeren aan een einddatum waarop het gehele bestand duurzaam is, op basis van de strengste criteria.”

In het grotere plaatje ziet De Jong geen heil meer in het verdienmodel van deze online winkel. “Een duurzaam bedrijf maakt een nieuw product waarmee een maatschappelijk probleem wordt opgelost. Het is in de kern een totaal ander bedrijf. Bol.com is een handelsbedrijf dat is gebaseerd op de marges van doorverkoop. Welk ecologisch of maatschappelijk probleem wil bol.com oplossen? Minder spullen lijkt mij het meest duurzaam tegenover de handelsgeest van bol.com.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden