Duurzaamheidslabel

Belangrijk ESG-keurmerk voor financiële markt staat op losse schroeven

Veel bedrijven doen zich mooier voor dan ze zijn, blijkt uit onderzoek. Ze poetsen hun ESG-beoordeling op, omdat beleggers die beoordeling belangrijk vinden. ESG staat voor milieu, sociale gelijkheid en bestuur. Beeld Fadi Nadrous
Veel bedrijven doen zich mooier voor dan ze zijn, blijkt uit onderzoek. Ze poetsen hun ESG-beoordeling op, omdat beleggers die beoordeling belangrijk vinden. ESG staat voor milieu, sociale gelijkheid en bestuur.Beeld Fadi Nadrous

Een belangrijk keurmerk voor de financiële markt weerspiegelt vooral de duurzame beloftes van bedrijven, en niet hun prestaties.

Hans Nauta

Critici vonden altijd al dat grote bedrijven te makkelijk wegkomen met mooie woorden over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Nu laten wetenschappers zien dat veel bedrijven hun beloftes inderdaad niet waarmaken. Een belangrijke duurzaamheidsscore voor grote bedrijven en beleggers is daardoor in opspraak geraakt.

Het gaat om de zogenoemde ESG-beoordeling, die laat zien of een onderneming haar best doet om ontbossing, kinderarbeid, moderne slavernij en corruptie te voorkomen. De afkorting staat voor environmental, social en governance. Een goed scorend bedrijf let op duurzaamheid en sociale gelijkheid, en is bovendien transparant.

Die scores worden toegekend door financiële databedrijven, zoals het Amerikaans-Britse Refinitiv. Daarmee helpen zij bijvoorbeeld pensioenfondsen bij het duurzaam beleggen. ESG is flink ingeburgerd. Veel bedrijven rapporteren onder deze noemer over hun maatschappelijke prestaties. Wereldwijd hebben ESG-bezittingen een waarde van ruim 40 biljoen dollar, zegt persbureau Bloomberg.

Onderzoek naar 7232 bedrijven

Maar veel bedrijven doen zich mooier voor dan ze zijn. Dat blijkt uit onderzoek van de wetenschappers Bram van der Kroft en Dennis Bams, beiden verbonden aan de Open Universiteit en Universiteit Maastricht. Ze hebben 7232 bedrijven geanalyseerd op bijna 500 duurzaamheidscriteria in de periode 2003-2020. Daarvoor gebruiken ze data van Refinitiv.

De conclusie luidt dat de ESG-beoordelingen vooral de beloftes van bedrijven weerspiegelen, en niet hun prestaties. Ook op lange termijn maken veel bedrijven hun goede voornemens niet waar. Opmerkelijk is dat Refinitiv de bedrijven een positiever oordeel geeft, zegt Van der Kroft.

Geloofwaardigheid onder druk

Deskundigen vinden al langer dat het ESG-systeem een geloofwaardigheidsprobleem heeft. Zo zegt wetenschapper Robert Eccles van de Saïd Business School van Oxford tegen Bloomberg dat het label beter niet meer gebruikt kan worden. Het keurmerk wordt van alle kanten aangevallen en dat komt volgens hem doordat de maatstaven te onduidelijk zijn.

Het was Paul Clements-Hunt die het ESG-concept in 2004 introduceerde in een werkgroep voor de Verenigde Naties. Hij erkende dit jaar dat bedrijven hun ESG-beoordeling gebruiken voor greenwashing. Maar hij vindt het onverstandig om de criteria helemaal af te danken. Dat zou de problemen van de wereld niet oplossen, en de financiële markten zijn inmiddels gewend aan de ESG-criteria.

Beter is het om strengere regels op te stellen voor de rapportages van bedrijven, zegt van der Kroft. De Europese Unie is daarmee bezig. Ondernemingen moeten bekendmaken wat hun ESG-risico’s zijn en welk effect zij hebben op het milieu. Voorbeelden van grote bedrijven die regelmatig in het nieuws zijn gekomen vanwege misstanden zijn cacaobedrijf Nestlé (kinderarbeid) en oliebedrijf Shell (vervuiling).

Kritiek op Robeco

In de Verenigde Staten komt er kritiek op het keurmerk vanuit Republikeinse hoek. Volgens de gouverneur van de staat Florida worden hardwerkende Amerikanen erdoor gestraft. Zij zijn duurder uit doordat bedrijven op sociale waarden moeten letten, zegt hij, en ook zou het Amerikaanse beleggers rendement kosten. Gouverneur Ron DeSantis verwijst daarbij naar Robeco.

Deze Nederlandse institutionele belegger beheert een vermogen van 197 miljard euro. Robeco zegt vooral op de ESG-scores te letten om te zien of bedrijven hun bedrijfsvoering op orde hebben. ”Om te beleggen in een betere wereld kun je beter kijken of bedrijven aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties bijdragen”, zegt een woordvoerder. Duurzaam beleggen en een goed rendement gaan prima samen, zegt Robeco.

Lees ook:

Snelle groei van groene investeringen kan tot bubbel leiden

De snelle groei van groen investeren kan tot een bubbel leiden die later kan barsten, zegt de Bank voor Internationale Betalingen

De kapitaalmarkt kan de wereld veranderen, gelooft deze miljardenbelegger

Slimme beleggers investeren in ondernemingen met weinig CO2-uitstoot, stelt Heidi Ridley van aandelenbelegger Rosenberg Equities. Óf ze proberen de emissie van bedrijven terug te brengen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden