Stikstofoverleg

Als boze boeren Remkes mijden, doen agrarische bedrijven dat ook

Johan Remkes na afloop van een overleg met bouwers en werkgevers over het stikstofbeleid.  Beeld ANP
Johan Remkes na afloop van een overleg met bouwers en werkgevers over het stikstofbeleid.Beeld ANP

Bedrijven uit de landbouwsector en banken zijn donderdag voor stikstofoverleg uitgenodigd bij Johan Remkes en het kabinet. Een deel blijft weg. Wat staat er voor hen op het spel?

Jelle Brandsma

Wie gaat er wel en wie gaat er niet naar het gesprek donderdag met het kabinet over het reduceren van de uitstoot van stikstof in de landbouw? De ene dag zeggen de supermarkten dat ze er geen heil in zien en de volgende dag zegt veevoerbedrijf Agrifirm, na heel lang aarzelen, dat het toch aanschuift. Een gesprek met het kabinet ligt enorm gevoelig. Wat staat er voor deze ondernemingen op het spel?

Donderdag zijn bedrijven uit de landbouwsector en de banken uitgenodigd bij bemiddelaar/voorzitter Johan Remkes en het kabinet. Het gaat om bijvoorbeeld veevoerfabrikanten, zuivelondernemingen en supermarkten. Bij de banken gaat het om onder meer Rabobank, ABN Amro en Triodos.

Een deel van de genodigden haakt af. Daaronder de veevoerbedrijven De Heus en ForFarmers en zuivelcoöperatie FrieslandCampina. Ook de supermarkten blijven weg. Al deze bedrijven proberen zoveel mogelijk buiten het tumult rond stikstof te blijven en voeren als argument aan dat het kabinet in eerste instantie een poging moet doen om het met de boeren eens te worden.

Eerder voerden het kabinet en Remkes gesprekken met boerenorganisaties (de radicale boeren zoals Farmers Defence Force lieten zich vertegenwoordigen door het gematigde LTO Nederland). Maandag waren de natuurorganisaties op bezoek en woensdag waren de industrie en de bouwbedrijven aan de beurt.

Prijsbeleid

Voor al deze bedrijven staat er veel op het spel. De boeren uiten regelmatig kritiek vanwege de bedragen die de supermarkten betalen. Het kabinet dringt er ook bij de supermarkten op aan om te kijken naar hun prijsbeleid. De vorige minister van landbouw, Carola Schouten, pleitte een jaar geleden voor een heffing op minder duurzame producten. Die zou boeren meer inkomsten kunnen opleveren als de landbouw door stikstof moet veranderen. Maar de supermarkten hebben geen belang bij deze verandering en duwen de discussie daarover zo ver mogelijk van zich af.

Remkes gaf de supermarkten woensdag onder uit de zak. Zij ontlopen hun verantwoordelijkheid door niet in te gaan op zijn uitnodiging om te praten over het stikstofbeleid. “Ik hoor heel vaak heel mooie woorden over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar deze houding getuigt daar niet van.”

Niet alleen de supermarkten stribbelen tegen. Dat geldt nog meer voor de veevoerbedrijven en de zuivelindustrie. Het doel van het kabinet is om de uitstoot van stikstof te reduceren met de helft in 2030. Het kabinet wil dat bereiken door onder meer het uitkopen van boeren.

De landbouw van de toekomst moet in overeenstemming zijn met wat de natuur aankan, vindt het kabinet. Dat houdt in dat er veel minder koeien in Nederland zullen zijn. En minder koeien betekent minder melk en dus minder omzet voor bijvoorbeeld zuivelbedrijf FrieslandCampina, maar ook voor de veevoerbedrijven.

Militante soort

Eén van deze bedrijven, ForFarmers (omzet: 2,7 miljard euro), is beursgenoteerd. Agrifirm (2,4 miljard) heeft de vorm van een coöperatie, net als zuivelbedrijf FrieslandCampina (11,5 miljard). Dat betekent dat de leden, de boeren, de baas zijn. Eerder bleek al dat deze bedrijven gewillig luisteren naar de boeren, ook naar het geluid van het militante soort. De boerenactiegroep Agractie, die eerder deze maand ook weigerde om met het kabinet te praten, krijgt geld van de veevoerbedrijven. ForFarmers en Agrifirm betaalden onder meer de kosten van een protestbijeenkomst in Stroe tegen de stikstofplannen van het kabinet.

Agrifirm gaat na weken dubben wel in gesprek met het kabinet. “We gaan positief op zoek naar oplossingen”, zegt een woordvoerster. Maar of het kabinet veel te verwachten heeft van Agrifirm is de vraag. In een verklaring uitte de coöperatie zich eerder heel negatief over de stikstofplannen. Die leiden tot ‘maatschappelijke ontwrichting’. En: “Boerenbedrijven worden met één pennenstreek van de kaart geveegd.” In het gesprek van Agrifirm met Remkes kan ieder woord verkeerd vallen bij de boze boeren.

Uiteindelijk zijn het dus vooral banken die aan tafel zitten bij Remkes en het kabinet. De belangrijkste daarvan is de Rabobank, maar die heeft minder te verliezen dan de veevoersector. De Rabobank heeft een sterke link met de landbouw en financiert ongeveer 80 procent van de boeren. Maar in bijvoorbeeld de handel en aan hypotheken staat veel meer geld uit. Toch is ook het belang van de Rabobank via miljarden euro’s aan kredieten verbonden met de zaken van de veevoerbedrijven, de supermarkten en de boeren.

Lees ook:

Onder leiding van stikstofbemiddelaar Johan Remkes is een compleet poldercircus ontstaan

Is hij nu bemiddelaar, verzoener of gespreksleider? Het is de vraag wat Johan Remkes beoogt met al die gesprekken rond de stikstofcrisis.

Werkgeversclub komt deze week twee keer langs bij bemiddelaar Johan Remkes

Ruzie over de aanpak van het stikstofprobleem? Daar zijn bedrijven niet bij gebaat. Het kan ook werkgeversorganisatie VNO-NCW in een lastig parket brengen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden