null Beeld

ColumnVincent wil zon

Alkmaar moet de EU laten zien hoe je een oude stad energieneutraal maakt

Vincent Dekker

Soms komt Europa heel dichtbij. Op fietsafstand van mijn huis gaat Alkmaar aan steden in de hele EU laten zien hoe je oude, historische stadjes energieneutraal en liefst zelf energiepositief kunt maken.

Pocityf heet het EU-programma om een ‘city’ energiepositief te krijgen. Spreek het uit als het Engelse positive. Onderdeel van het project zijn tal van grotere en kleinere acties die moeten bijdragen aan een duurzamer Alkmaar.

“De gemeente doet dat niet in haar eentje", legt programmamanager Susanne Nieuwenhuijs uit. “Er zijn diverse partners bij betrokken, zoals bedrijven, onderzoeksinstellingen, scholen en woningbouwcorporaties.”

Warmte weggooien is zonde

Het grootste project dat de gemeente zelf aanpakt is het verduurzamen van sportcomplex De Meent. Daar is vooral de kunstijsbaan een grote ‘energievreter'. Het ijs moet voortdurend gekoeld worden, waarbij tot nu toe de warmte die aan het water werd onttrokken om er goed schaatsijs van te maken, in de buitenlucht werd ‘weggegooid'.

De parkeerplaats bij ijsbaan De Meent is overdekt met zonnepanelen. Een auto staat te laden met stroom die op dat moment door de panelen wordt opgewekt. Beeld Vincent Dekker
De parkeerplaats bij ijsbaan De Meent is overdekt met zonnepanelen. Een auto staat te laden met stroom die op dat moment door de panelen wordt opgewekt.Beeld Vincent Dekker

“Die warmte gaan we nu hergebruiken”, aldus Nieuwenhuijs. “Er komen buffervaten om de warmte kort op te slaan en wat er dan nog over is, wordt in de grond gestopt in een waterhoudende laag. Die warmte kan dan op een later moment weer gebruikt worden om de gebouwen van De Meent en huizen mee te verwarmen. Eind dit jaar moet De Meent daardoor van het gas af kunnen."

‘Historische’ laadpalen

Ondertussen zijn er al zonnepanelen als overkapping van het parkeerterrein en op de fietsenschuur. Daar hoort een batterij bij voor opslag van die zonne-energie en laadpalen voor auto's die er parkeren.

Netwerkbedrijf Alliander gaat er een ‘smart grid’ van maken, zodat het elektriciteitsnet naar De Meent toe niet onnodig wordt belast en stroom zoveel mogelijk wordt gebruikt op het moment dat zij wordt opgewekt. Dus ijsmachines laten draaien als de zon schijnt.

Een veel kleiner project is het combineren van lantaarnpalen met laadpunten voor auto's en boten. Er varen vooral ’s zomers veel boten en bootjes door de grachten van de Kaasstad. Lantaarnpalen als laadpaal zijn op zich niets nieuws meer. “Maar", legt Nieuwenhuijs uit, “wij willen iets dat past bij de oude binnenstad. Een historisch verantwoord ontwerp van een laadpaal. En dat is nog niet gelukt.”

Zonnepanelen aan de gevel

Twee woningbouwcorporaties gaan flats verduurzamen. Een gebouw met 130 appartementen van Woonwaard krijgt niet alleen op het dak maar ook aan de gevels zonnepanelen. In het oorspronkelijke artikel dat ik hier over schreef, stond dat er ook een Powernest op het dak zou komen. Maar voor deze combinatie van ‘windturbines’ en zonnepanelen bleek de dakconstructie niet geschikt. Een extra groot aantal zonnepanelen moet het gebouw nu toch zo veel als mogelijk energieneutraal maken.

Een andere corporatie gaat een flat verwarmen met een nieuw type warmtenet. Nieuwenhuijs: “Om te beginnen willen we zo een hele wijk energiepositief maken.”

Alkmaar heeft samen met Evora in Portugal de voortrekkersrol gekregen voor het verduurzamen van oude steden. In Evora worden onder meer dakpannen met geïntegreerde zonnecellen beproefd. “Als dat werkt, kunnen we die in de historische binnenstad van Alkmaar ook heel goed gebruiken,” aldus NIeuwenhuijs.

Frisse energie-ideën

Bij Alkmaar Pocityf is ook InHolland Alkmaar betrokken, de duurzame hogeschool waar ik al enkele keren eerder over heb geschreven. Dat ging toen onder meer over een nieuwe warmtepomp die er is ontwikkeld, en een onderzoek naar het uitwisselen van warmte tussen gebouwen die warmte over hebben of tekort komen. Beide technieken komen nu goed pas pas.

Hoe Alkmaar die kennis gaat toepassen en verder ontwikkelt is een van de onderwerpen tijdens een symposium van ‘duurzame broedplaats’ Idea van InHolland. Op 20 september kan ik daar op fietsafstand van mijn huis weer veel frisse energie-ideeën op gaan doen.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon. Vincent Dekker heeft ook podcast, onder meer over zonnepanelen en warmtepompen. Beluister die via deze link of zoek hem op via de bekende kanalen.

Lees ook:

Maak van een oude lantaarnpaal een goedkope laadpaal

Elektrische auto’s opladen doe je, als het niet thuis kan, bij een laadpaal. Maar laadpalen zijn schaars, want duur om aan te leggen, toch? Niet als het aan het Duitse Ubitricity ligt. Elke lantaarnpaal waar een ledlamp ingaat, kan een stopcontact worden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden