null Beeld

Groene claimMobiele netwerken

5G energiebesparend? Met het nieuwe netwerk schiet het verbruik van providers mogelijk juist flink omhoog

Weinig onderwerpen zijn zo beladen als de komst van 5G. Behalve over de lange termijneffecten van de straling is er onduidelijkheid over het energieverbruik van de nieuwe generatie mobiele netwerken. VodafoneZiggo laat er weinig over los.

Robin van Wechem

Soms is het belangrijker om te kijken wat er níet staat in een duurzaamheidsrapport dan om te (dubbel)checken wat er wél staat. In het geval van telecomgigant VodafoneZiggo staat er om te beginnen een heleboel wel. Het bedrijf vermeldt bijvoorbeeld de CO2-uitstoot van de activiteiten in de hele productieketen, evenals streefcijfers om die uitstoot in 2025 omlaag te brengen.

Een van de manieren om de milieu-impact te verlagen, is het mobiliteitsbeleid. Sinds 2018 hebben alleen monteurs en verkoopmedewerkers van VodafoneZiggo nog recht op een auto van de zaak. Alle andere medewerkers, inclusief directieleden, kregen in plaats daarvan een ov-abonnement en mogen regelmatig thuiswerken. Dat scheelt volgens de provider 3500 ton CO2-uitstoot per jaar.

Verreweg de grootste energiebehoefte van het bedrijf (91 procent) gaat echter naar het operationeel houden van het netwerk. De daarvoor benodigde stroom koopt VodafoneZiggo duurzaam in, zodat het elektriciteitsgebruik niet terugkomt in de CO2-uitstoot. In 2025 moet de CO2-uitstoot ten opzichte van 2018 zijn gehalveerd.

Tussen 2021 en 2024 wil de provider bovendien om 70 gigawattuur (1 gigawattuur is een miljoen kilowattuur) aan elektriciteit te besparen, op een totaalverbruik van 311,5 gigawattuur in 2020. Het netto energieverbruik stijgt in die periode waarschijnlijk wel.

Wat níet in het rapport staat

Wat echter níet in het impactrapport staat, is het energieverbruik van 5G. Telecomproviders verwachtten in 2019 dat de energiekosten met de komst van 5G-technologie met 150 tot 170 procent stijgen in 2026, bleek uit een studie van de Amerikaanse netwerkdienstverlener Vertiv. Volgens VodafoneZiggo is het energieverbruik van 5G nog onduidelijk, omdat dat afhangt van hoe het netwerk precies wordt ingezet.

Wel zag de provider het dataverkeer het afgelopen jaar – mede door corona en het vele thuiswerken – flink stijgen. Op het mobiele netwerk werd 47 procent meer data afgenomen, op het vaste netwerk 42 procent. Netwerkaanbieder Ericsson verwacht dat het wereldwijde maandelijkse verbruik van mobiele data in 2026 zal zijn vervijfvoudigd ten opzichte van 2020. En ING voorspelde in 2019 een vertwintigvoudiging van het wereldwijde dataverkeer in 2030 ten opzichte van 2018.

Een zendmast voor mobiele netwerken. Beeld ANP / Mauritius Images GmbH
Een zendmast voor mobiele netwerken.Beeld ANP / Mauritius Images GmbH

Dat zou betekenen dat ‘datagedreven energieverbruik’ over tien jaar minstens 5 procent van de mondiale elektriciteitsbehoefte zou vormen (nu is dat ongeveer 3 procent). Zonder verbeteringen in de energie-efficiëntie van het dataverkeer loopt dat percentage op tot een schrikbarende 30 procent. Volgens Thijs Scholten, onderzoeker bij CE Delft, is de verwachte stijging van het dataverkeer deels een voortzetting van de huidige trend. “Ook zonder de overstap naar 5G zou het dataverbruik de komende jaren flink stijgen.”

Hoewel de overstap van 4G naar het snellere 5G op korte termijn nog meer energie kost, verwachten experts dat 5G in 2030 juist efficiënter is dan 4G. “Met 5G zijn hogere datasnelheden mogelijk (meer bits per seconde) en de energie per bit is lager dan met 4G”, legt Sonia Heemstra, hoogleraar draadloze communicatie aan de TU Eindhoven uit. “Bij een gelijke resolutie gaat het downloaden van een film in 5G sneller en met minder energie dan in 4G.”

Het dataverkeer neemt ook toe

Tegelijkertijd biedt 5G nieuwe mogelijkheden, waardoor het dataverkeer sneller gaat toenemen dan het geval zou zijn geweest zónder het nieuwe netwerk. Heemstra: “De hogere snelheid en betrouwbaarheid zullen nieuwe toepassingen uitlokken, die het datavolume en dus het energieverbruik verhogen”.

Leo de Vreede, hoogleraar elektronische circuits aan de TU Delft, vindt dat de donkerste CO2-scenario’s soms uit hun verband worden gerukt. “De apparatuur voor 5G is nog niet helemaal volwassen, waarbij omwille van de functionaliteit nog concessies worden gedaan in het energieverbruik. In theorie kan een 5G-netwerk met minder stroom toe, omdat het met bundelvorming werkt. Daardoor wordt alleen energie uitgezonden naar de ontvanger, in plaats van in alle richtingen.”

De vorig jaar overleden hoogleraar Earl McCune, die zich aan de TU Delft bezighield met het verbeteren van de efficiëntie van 5G, vond echter dat er veel te weinig aandacht is voor het energieverbruik van de zendmasten. In een interview op TU-blog Nodes zei hij dat de huidige 5G-netwerken ongeveer even energie-efficiënt zijn als een gloeilamp. Bij elke nieuwe generatie netwerkmasten daalt de efficiëntie van het genereren van het zendersignaal en komt er meer warmte bij vrij.

Het zou dus best kunnen dat de data die via 5G naar zelfrijdende auto’s, bezorgdrones en ultrahoge streaming-resoluties gaat uiteindelijk flink meer energie kost dan de efficiëntiebesparing van 4G naar 5G oplevert. Volgens futuroloog en strategisch adviseur Maurits Kreijveld heeft de telecomindustrie met 5G een groeimarkt aangeboord, nadat ze de afgelopen jaren veel geld naar Facebook en Google zag gaan.

De groei in dataverkeer valt volgens Kreijveld niet te compenseren met inzamelingsacties om oude telefoons te recyclen, of inruilkortingen op een nieuwe telefoon als je een oude inlevert. VodafoneZiggo heeft ook zulke acties. “Natuurlijk maken ze werk van recyclen en refurbishen voor wie wil. Dat is echter eerder een manier om kinderen, achterblijvers of mensen met een kleine beurs tegemoet te komen dan om het continue vernieuwingsproces te vertragen.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden